برنامه ایرانشناسی یکی از جامعترین برنامههای مطالعات خاورنزدیک در آمریکای شمالی است و بهعنوان الگویی برای سایر برنامههای اینچنینی عمل میکند. این برنامه کلاسهایی را برگزار میکند که به دانشجویان اجازۀ کاوش عمیق در نوشتار، فیلم، هنر و یا سایر آثار فارسی میدهد. (University of Michigan, 2023).
بخش ایرانشناسی دانشگاه ورشو در دانشکدۀ شرقشناسی این دانشگاه قرار گرفته است. این بخش با هدف آموزش و پژوهش در حوزههای مربوط به زبان و ادبیات فارسی با دانشگاههای ایران همکاری دارد. برایناساس دانشجویان فرصت دارند تا در بورسیههای یکساله و یکماهه شرکت کنند. محققان نیز میتوانند از بورسیههای پژوهشی استفاده کنند. علاوهبراین، تعدادی از استادان دانشگاهی ایرانی برای تدریس زبان و ادبیات فارسی به گروه ایرانشناسی دانشگاه ورشو رفتهاند. (Zakład Iranistyki Wydziału Orientalistycznego UW, 2023)
دانشکده شرقشناسی دانشگاه ملی قزاق، مرکزی برای تربیت متخصصان در حوزههای زبانهای شرقی در قزاقستان است. در این دانشکده چهار بخش وجود دارد که در آن هشت زبان شرقی شامل عربی، فارسی، چینی، کرهای، ترکی، ژاپنی، هندی و اردو و دو زبان غربی شامل انگلیسی و فرانسوی آموزش داده میشود. این دانشکده دارای مراکز پژوهشی عربیشناسی، ترکشناسی، مطالعات کره، منابع و مراکز اطلاعاتی مطالعات هند، چینشناسی، ایرانشناسی و ژاپنشناسی است. این مرکز در طی عمر فعالیت خود تعداد قابل توجهی متخصص در شاخههای مختلف شرقشناسی تربیت کرده است که در مؤسسات پژوهشی و تحلیلی، نظام آموزش عالی و متوسطه قزاقستان و همچنین در دانشگاهها و مراکز پژوهشی این کشور و در خارج از کشور فعالیت میکنند. این دانشکده از ابتدای فعالیت خود با موفقیت در توسعه روابط بینالملل و با بسیاری از مؤسسات علمی و آموزشی و دانشگاههای کشورهای خارجی از جملۀ کشورهای عربی، چین، ترکیه، کره، ژاپن و ایران همکاری میکند. به موجب این همکاریها، برای دانشجویان این دانشکده فرصتهای تحصیلی در سایر کشورها ایجاد میشود. (Faculty of Oriental Studies Al-Farabi Kazakh, 2023).
مرکز ایرانشناسی آکادمی بینالمللی علوم گرجستان از طیف وسیعی از پژوهشها و آموزشها در رشتههای مربوط به زبان و ادبیات، مطالعۀ ادیان، تاریخ، اقتصاد، سیاست، روابط بینالمللی، موسیقی، هنر و مطالعات رسانهای و فیلم حمایت میکند. این مرکز سخنرانیها، سمینارها و کنفرانسهای مختلفی را مدیریت میکند. مرکز ایرانشناسی آکادمی بینالمللی علوم گرجستان به ترویج پژوهشهای با کیفیت بالا در مورد ایران و همکاری با سایر مراکز در گرجستان، ایران و سایر کشورهای جهان اختصاص دارد. این مرکز به دنبال ایجاد روابط صمیمانه با جوامع مختلف در گرجستان و به نمایش گذاشتن و پرورش بهترین استعدادهای ایرانی معاصر در هنر، موسیقی، فرهنگ دیجیتال و فیلم است.Georgian International Academy of Sciences, 2023).
مرکز مطالعات ایرانی، بخشی از دانشکدۀ مطالعات شرقی و آفریقایی دانشگاه لندن است که طیف وسیعی از پژوهشها و آموزشهای دانشگاهی را در برمیگیرد. (SOAS: university of London, 2022).
مرکز مطالعات فارسی و آسیای مرکزی در دانشگاه جواهر لعل نهرو، تنها مرکز دانشگاهی است که دارای امکانات آزمایشگاه زبان برای یادگیری فارسی در هند است. این مرکز به دانشجویان و استادان اجازه میدهد که از خدمات آزمایشگاه در طی تعطیلات نیز استفاده کنند. از آزمایشگاه زبان این دانشگاه برای توسعۀ مهارت زبان دانشجویان و توسعۀ مهارت آنها در تفسیر نیز استفاده میشود. مرکز مطالعات فارسی و آسیای مرکزی بر مطالعات جدید فارسی، مطالعات منطقهای ایران، افغانستان، تاجیکستان، ازبکستان، روابط هند و ایران، ایرانشناسی باستان، تاریخ زبان و ادبیات فارسی، سبکشناسی در ادبیات جدید فارسی، تصوف، فرهنگ و تمدن هند قرون وسطی، ادبیات هندوفارسی و بسیاری از موضوعات دیگر تمرکز دارد. Centre of Persian and Central Asian Studies in Jawaharlal Nehru University, 2023)).
مرکز مطالعات ایران و خلیج فارس خانوادۀ فرزانه، بهعنوان مرکز ایرانشناسی در دانشگاه اکلاهما (Oklahoma) فعالیت میکند. این مرکز عضوی از مؤسسۀ آمریکایی مطالعات ایرانی و انجمن مطالعات ایرانی است. مرکز مطالعات ایرانی و خلیج فارس از قدرت چندرشتهای و وسعت پژوهشی اعضای هیأت علمی خود برای ارائۀ برنامههای درسی و برنامهریزی در ایرانشناسی امروزی استفاده میکند. این مرکز بخشی از منابع پویا و روبهرشد مطالعات خاورمیانه و شمال آفریقا در دانشگاه اکلاهما است. (Collage of International Studies, 2022).
مرکز شرمین و بیژن مصور-رحمانی برای مطالعات ایران و خلیج فارس از برنامههای آموزشی و پژوهشی دربارۀ ابعاد مختلف مسائل و رویدادهای ایران و خلیج فارس در دانشگاه پرینستون (Princeton University) حمایت میکند. این مرکز از روشها و ابزارهای جامعی در رشتههای مختلف علمی و هنری برای بسط دانش و معلومات مرتبط با ایران و خلیج فارس در جهان معاصر استفاده میکند. این مرکز تلاش میکند که با برنامههای آموزشی و پژوهشی روابط بهتر و گستردهتری با مراکز علمی در سایر دانشگاهها و مراکز علمی و فرهنگی در سراسر دنیا، از جمله ایران، برقرار کند.Sharmin and Bijan Mossavar-Rahmani center for Iran and Persian Gulf Studies, 2023).
مرکز مطالعات ایرانی پورداوود بهعنوان برترین مرکز پژوهشی ایران باستان، با هدف انجام پژوهشهای تحولآفرین در تمامی جنبههای ایران باستان شامل پذیرش آن در دوران مدرن و قرون وسطی، با گسترش حوزههای سنتی ایرانشناسی قدیم و ترویج پژوهشهای میان فرهنگی و میانرشتهای ایجاد شد. این مرکز مکمل برنامۀ ثابت دانشگاه کالیفرنیا، لس آنجلس (University of California, Los Angeles) در حوزۀ ایرانشناسی است که بیش از نیم قرن از تأسیس آن میگذرد و طیف وسیعی از ابعاد ایرانشناسی را در رشتهها، مرزهای زبانی و دورههای مختلف پوشش میدهد. (Pourdavoud Center, 2022).
مرکز ایرانشناسی در آنکارا به هدف انجام پژوهش بر روی ایران و مناطق اطراف آن که ارتباط تاریخی عمیقی با ترکیه دارند، ایجاد شد. این مرکز، نخستین مرکز در ترکیه است که بر یک کشور و مناطق مرتبط با آن تمرکز دارد. به این دلیل که ایران به ترکیه و خاورمیانه نزدیک است، مرکز باید بر روی جنبههای فرهنگی، تاریخی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی آن پژوهش انجام دهد. (Iran Arastrmalari Merkezi (iRAM), 2023).
انجمن ایرانشناسی فرانسه در ایران، مؤسسهای فرهنگی با استقلال مالی است که به اداره کل جهانیسازی، توسعه و مشارکت وابسته است. این انجمن یکی از بیست و هفت مرکز پژوهشی فرانسوی در جهان است که مأموریت آن ترویج پژوهش در زمینههای باستانشناسی، علوم انسانی و اجتماعی است.
انجمن پیشرفت ایرانشناسی با هدف تولید آثار علمی و آموزشی برای ارتقاء دانش ایرانشناسی ایجاد شد. از نظر دیدگاه تاریخی حوزۀ ایرانشناسی، این انجمن طیف گستردهای از دوران باستان تا دورۀ معاصر را در برمیگیرد. علاوهبراین، چندین حوزۀ اصلی در علوم اجتماعی و انسانی (تاریخ، زبانشناسی، باستانشناسی، کتیبهنگاری، تاریخ دینی، تاریخ علوم، ادبیات و غیره) را پوشش میدهد. از نظر جغرافیایی حوزۀ ایرانشناسی مدنظر انجمن پیشرفت ایرانشناسی، «جهان ایرانی» از مدیترانۀ شرقی بر فراز بینالنهرین و ایران تا افغانستان و آسیای مرکزی، خلیج فارس و سواحل اقیانوس هند را در برمیگیرد. (Association pour l’Avancement des études iraniennes, 2023).
انجمن سلطنتی شرقشناسی بلژیک، انجمنی است که هدف آن ترویج شرقشناسی در بلژیک است. این انجمن سعی دارد متخصصان رشتههای مختلف شرقشناسی را گردهم آورد و درعینِحال از افراد مبتدی در زمینههای مربوط به دوران باستان و دوران مدرن شرق استقبال میکند. فعالیت انجمن سلطنتی شرقشناسی بلژیک همزمان علمی و میانرشتهای است و تلاش میکند به سوی جامعهای تحصیلکرده گام بردارد.((Société Royale Belge d’Études Orientales (SRBÉO), 2023)
برنامه حمید و کریستینا مقدم در مطالعات ایران در دانشگاه استنفورد بستری میانرشتهای و چندرشتهای برای مطالعۀ تاریخ، فرهنگ، سیاست، جامعه و اقتصاد ایران مدرن فراهم میکند. این برنامه بهعنوان انجمنی برای محققان، کارشناسان، متخصصان و هنرمندان از استنفورد و فراتر از آن برای آموزش، همکاری و مطالعه در مورد ایران عمل میکند. حمایت بنیاد بیتا دریاباری (Bita Daryabari) برای مطالعات فارسی، این برنامه را در پرداختن عمیق به هنرها، فرهنگها و زبانهای ایرانی توانمند ساخته است. این برنامه بخشی از بخش مطالعات جهانی استنفورد در دانشکده علوم انسانی و علوم است.Hamid and Christina Moghadam Program in Iranian Studies at Stanford University, 2023).
بنیاد میراث ایران مؤسسۀ خیریۀ غیرسیاسی و غیرمذهبی است که در انگلستان ایجاد شده است. این بنیاد با گردهمآوری منابع، حمایت از برنامهها، ارائۀ کمکهای مالی و همکاری با سایر مؤسسات، هنرمندان و پژوهشگران، بهدنبال حفظ و ترویج فرهنگ و میراث ایرانی است (Iran Heritage Foundation, n.d). این بنیاد در حوزههای مختلفی همچون باستانشناسی، تاریخ، تاریخ هنر، ادبیات، هنرهای نمایشی، فیلم، عکاسی، موسیقی و هنرمعاصر فعالیت دارد. بنیاد میراث ایران، از طریق مشارکت افراد و شرکتها و رویدادهای مختلف جمعآوری کمک، تأمین مالی میشود اما از هیچ سازمان دولتی یا گروهی حمایت مالی نمیپذیرد. بنیاد میراث ایرانی به شکل هیأت امنایی اداره میشود. (Iran Heritage Foundation,2022).
