تاریخچه شرق‌شناسی: کاوشی در سیر مطالعات اسلامی در غرب

منابع ایرانشناسینوشتن دیدگاه

این اثر، تلاش کرده بخش‌های دیگری از جریان شرق‌شناسی که در طی زمان نادیده گرفته شده است را مطالعه و معرفی کند. در همین راستا، این اثر در چهار فصل ارائه شده است. فصل اول به مفاهیم شرق و شرق‌شناسی پرداخته و فصل‌های بعدی جریان مطالعات شرقی و اسلامی را براساس دوره‌ها و مقاطع تاریخی جامعه غرب را بررسی کرده است. به همین منظور در فصل دوم سیر شرق‌شناسی در سده‌های میانه بررسی شده، فصل سوم روند مطالعات شرقی از سقوط قسطنطنیه تا پایان سده هفدهم م. مطالعه شده و در فصل چهارم جریان شرق‌شناسی از سده هیجدهم م. تا عصر حاضر در نظر گرفته شده است.

مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه سوفیا

مراکز ایرانشناسینوشتن دیدگاه

مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه سوفیا اولین مؤسسه پژوهشی است که به دلیل فعالیت‌های شانزده سالۀ خود، در طی زمان کوتاه از یک مرکز پژوهشی به یک مؤسسه پژوهشی دائمی تبدیل شده است. هدف این مؤسسه این است که مطالعه اسلام را به عنوان یک موضوع جهانی از طریق مطالعات منطقه‌ای براساس پژوهش‌های میدانی دقیق در سراسر جهان دنبال کند. این مؤسسه با مؤسسه مطالعات آسیایی، آفریقایی و خاورمیانه‌ای سوفیا (African, and Middle Eastern Studies (IAAMES)) و بسیاری از مؤسسات پژوهشی دیگر در دانشگاه و همچنین با فعالیت‌های آموزشی در دانشکده مطالعات جهانی (Faculty of Global Studies) و برنامه تحصیلات تکمیلی در مطالعات منطقه‌ای در دانشکده تحصیلات تکمیلی مطالعات جهانی (Graduate School of Global Studies) همکاری می‌کند. این مؤسسه همچنین با چندین مؤسسه پژوهشی و آموزشی در زمینه‌های مرتبط در داخل و خارج از کشور همکاری نزدیکی دارد. علاوه براین، با شبکه کاتولیک خارج از کشور برای تقویت پژوهش‌های چندوجهی در مورد اسلام در ارتباط است. (Institute for Oriental and Classical Studies, 2023)

تاریخ شفاهی مطالعات ایران‌شناسی و ادبیات فارسی در ایتالیا

منابع ایرانشناسینوشتن دیدگاه

کتاب تاریخ شفاهی مطالعات ایران‌شناسی و ادبیات فارسی در ایتالیا از سوی رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در ایتالیا به چاپ رسیده است. در این اثر به تعدادی از ایران‌شناسان ایتالیایی پرداخته شده و هر فصل از کتاب به یکی از این ایران‌شناسان اختصاص داده شده است. پرفسور ریکاردو زیپولی، استنفانو پلو و پروفسور پیرفرانچسکو کالیری از جملة این ایران‌شناسان هستند که در این اثر موردتوجه قرار گرفته‌اند. از آنجا که این کتاب برگرفته از مصاحبه‌های ویدئویی با اساتید دانشگاه و ایران‌شناسان ایتالیایی است کلمۀ تاریخ شفاهی به عنوان آن اضافه شده است. در این اثر مصاحبه‌ها با اساتید پیاده‌سازی و کل محتوای آن ارائه شده است.

مؤسسه پورداوود سخنرانی ساتیرهای دنور همچون مسافران زمان

رویدادهانوشتن دیدگاه

مؤسسه پورداوود ( Pourdavoud Institute) سخنرانی ساتیرهای دنور همچون مسافران زمان: از ایران باستان تا یونان، روم و مجموعه‌های قرن بیستم (The Denavar Satyrs as Time Travelers: From Ancient Persia to Greece, Rome, and 20th Century Collections) را برگزار می‌کند. دکتر گونور لیندستروم (Gunvor Lindström) باستان‌شناس کلاسیک، در این سخنرانی که در 21 می 2025م./ 31 اردیبهشت 1404ش. برگزار می‌شود، به بررسی سرگذشت گلدان دنور از زمان کشف آن‌ها، حدود سال 1914م، می‌پردازد. در این مسیر، ردپای پژوهشگران و مجموعه‌داران برجسته‌ای که این قطعات را در مجموعه‌های خود گنجانده‌اند، دنبال شده و سفری پرفرازونشیب را از خلال تاریخ هنر و تاریخ‌نگاری هنر هلنیستی و اشکانی طی می‌کند. لیندستروم در سفر خود همچنین به بررسی هنرهای تزئینی سده نوزدهم و نمایش‌های موزه‌ای پرداخته و در نهایت از خلال تاریخ سیاسی، از جنگ جهانی اول تا پایان جنگ جهانی دوم، پیش می‌رود.

مؤسسه مطالعات آفریقا-آسیا دانشگاه کانال سوئز

مراکز ایرانشناسینوشتن دیدگاه

مؤسسه مطالعات آفریقا-آسیا دانشگاه کانال سوئز به دنبال رسیدن به جایگاه برجسته‌ای در بین مؤسسات مشابه است تا فارغ‌التحصیلان خود را برای رقابت در سطح محلی، منطقه‌ای و بین‌المللی آماده کند. این مؤسسه هدفش تربیت متخصصان در زمینۀ مطالعات آفریقا و آسیا در مقاطع دیپلم، کارشناسی ارشد و دکترا است تا نیازهای جامعه محلی و منطقه‌ای را برآورده سازد. همچنین این مؤسسه تلاش می‌کند تا ارتباطات مؤثری بین مصر و قاره‌های آفریقا و آسیا برقرار کند. با توجه به موقعیت ویژه دانشگاه کانال سوئز و حمایت از سیاست‌های مصر در زمینه‌های مربوطه، مؤسسه به تعهد خود در رعایت استانداردهای جهانی در پژوهش‌های آفریقا و آسیا، خدمات اجتماعی و توسعه محیط زیست ادامه خواهد داد. (Suez Canal University, 2023)

تاریخ تحولات ایران‌شناسی: پژوهشی در تاریخ فرهنگ ایران در دوران باستان

منابع ایرانشناسینوشتن دیدگاه

این اثر به تاریخ تحولات ایران‌شناسی می‌پردازد و به‌طور خاص به تاریخ فرهنگ ایران در دوران باستان اختصاص دارد. درواقع نویسنده در این اثر به‌دنبال به تصویرکشیدن تحولات تاریخ، تمدن و فرهنگ ایران در مفهوم بین‌المللی آن بوده است. در همین راستا، در این کتاب در ده فصل به این مباحث پرداخته است. فصل اول این اثر به منابع و آثار پژوهشی ایران‌شناسی اختصاص دارد. در فصل دوم منابع جغرافیایی تاریخ ایران باستان را برمبنای منابع کهن، قلمروی سرزمین ایران،‌ اقوام و تمدن‌های ایران تحلیل کرده است. فصل دوم این مباحث را در دو بخش با عنوان‌های موقعیت جغرافیایی ایران و اقوام و تمدن‌های سرزمین ایران و کشورهای مجاور ارائه کرده است. فصل سوم زبان‌های ایرانی و دوره‌های آن را دسته‌بندی کرده است. منابع مربوط به ایران باستان در فصل چهارم ارائه شده است. فصل پنجم زبان و ادبیات میانه، فصل ششم متون و ادبیات مانوی، فصل هفتم ادبیات ایرانی میانه شامل سغدی، سکایی‌-ختنی، خوارزمی و بلخی (باکتریایی)، فصل هشتم جشن‌های ایرانیان در دورۀ باستان، فصل نهم نظام حکومت ایران در دوران باستان و فصل دهم جهان‌بینی و اندیشه‌های دینی ایرانیان در دوران باستان را دربرمی‌گیرند. این کتاب فهرستی از علائم اختصاری، کتاب‌شناسی، فهرست کسان و فهرست نام جای‌ها را نیز در ادامة متن اصلی ارائه کرده است.

مؤسسه پورداوود سخنرانی دگردیسی سلطنتی

رویدادهانوشتن دیدگاه

مؤسسه پورداوود ( Pourdavoud Institute) سخنرانی دگردیسی سلطنتی: سفر فرافرهنگی زنان سلطنتی هخامنشی به شرق (Regal Metamorphosis: A Transcultural Journey of the Achaemenid Royal Women to the East) را برگزار می‌کند. وو شین (Wu Xin) استادیار دپارتمان باستان‌شناسی کلاسیک و خاور نزدیک کالج براین مار (Department of Classical and Near Eastern Archaeology at Bryn Mawr College)، در این سخنرانی که در 14 می 2025م./ 24 اردیبهشت 1404ش. برگزار می‌شود، به بررسی شیوانگمو، ملکه غرب می‌پردازد. تحلیل‌های او نشان می‌دهد که خاستگاه این ملکه شخصیت‌های ملکه‌گون در دربار سلطنتی هخامنشی است.

مؤسسه مطالعات شرقی و آسیایی دانشگاه زوریخ

مراکز ایرانشناسینوشتن دیدگاه

مؤسسه مطالعات آسیایی و شرقی در دانشگاه زوریخ به پژوهش و آموزش درباره آسیا و شرق اختصاص دارد. هدف این مؤسسه این است که به‌عنوان یک مرکز پیشرو در سطح ملی و بین‌المللی شناخته شود. این مرکز با ترکیب رشته‌های مختلفی مانند مطالعات چینی، هندی، اسلامی، ژاپنی و مطالعات جنسیتی، توجه بیشتری به مطالعات آسیایی و شرقی در دانشگاه زوریخ معطوف کرده است. این مرکز تنها مؤسسه در سوئیس است که به اجرای پروژه‌های پژوهشی متعدد و برگزاری برنامه‌های متنوع در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری در این رشته‌ها می‌پردازد. (Institute of Asian and Oriental Studies, 2023)

شرق‌شناسان آمریکایی (American orientalists)

منابع ایرانشناسینوشتن دیدگاه

نویسنده از طریق زندگینامه، فعالیت‌ها و سفرهای خود، سعی کرده تا اجازه دهد هنرمندان خودشان صحبت کنند، ماجراهای خود را روایت کنند و اهداف خود را به کمک مکاتبات، مجلات سفر و مقالات و کتاب‌های مختلف، توضیح دهند. این اثر به سفرهای شرق‌شناسان آمریکایی به خاورنزدیک و شمال آفریقا بین سال‌های 1843م. تا 1922م. توجه کرده است.

همایش ملی نظریه‌های تاریخ‌نگاری و هنر ایران برگزار می‌شود.

رویدادهانوشتن دیدگاه

پژوهشکده هنرِ فرهنگستان هنر، همایش ملی «نظریه‌های تاریخ‌نگاری و هنر ایران» را در روزهای ۳۰ و ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۴ش. (۲۰ و ۲۱ مه ۲۰۲۵م. ) برگزار می‌کند. اهداف اصلی این همایش عبارتند از: بهره‌گیری از یافته‌های پژوهشی در حوزه تاریخ‌نگاری و کاربست آنها در مطالعات تاریخ هنر ایران، ارتقاء سطح کیفی و تعمیق نظری پژوهش‌های تاریخی هنر ایران و شناسایی مناسب‌ترین نظریه‌ها و روش‌هایتاریخ‌نگاری متناسب با ویژگی‌های سیر تحول هنر در ایران. مقالات برگزیده این همایش در پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) نمایه شده و در قالب کتاب مجموعه مقالات همایش منتشر خواهند شد.

مرکز علمی و پژوهشی مطالعات اوراسیای فارابی

مراکز ایرانشناسینوشتن دیدگاه

مرکز علمی و پژوهشی فارابی استانبول برای سازماندهی مطالعات و رویدادهای علمی، فرهنگی و اجتماعی به منظور کمک به تربیت دانشمندان مورد نیاز کشور ترکیه و منطقه اوراسیا و توسعه همکاری و همبستگی بین کشورهای منطقه، انجام مطالعات و برنامه مشترک با سایر نهادها و سازمان‌های خصوصی و دولتی تشکیل شد. در همین راستا به پژوهش‌های علمی، عملی، آموزشی و مطالعات اسنادی و توسعه تحلیل‌های سیاست‌محور در مورد تحولات سیاسی، اقتصادی و فرهنگی جاری می‌پردازد. این مرکز با مؤسسات و سازمان‌های ملی و بین‌المللی همکاری می‌کند و دانش خود را از طریق رویدادهای مختلف در سطح ملی و بین‌المللی به اشتراک می‌گذارد. (Farabi Eurasian Studies Practice and Research Center, 2023)

تاریخ مطالعات اسلامی در غرب

منابع ایرانشناسینوشتن دیدگاه

این اثر، به تاریخ مطالعات اسلامی در غرب پرداخته است و در همین راستا در چهارده فصل یا درس، محتوای مربوطه را ارائه کرده است. درس اول به معرفی تاریخ مطالعات اسلامی در غرب پرداخته است. درس دوم مخاطبان را با مفهوم شرق و استشراق آشنا کرده است. درس سوم به انگیزه‌های استشراق پرداخته و در درس چهارم سیر تاریخی اسلام‌شناسی در غرب (مرحله اول تا سوم) ارائه شده است. درس پنجم مرحلة چهارم و پنجم سیر تاریخی اسلام‌شناسی در غرب را ارائه کرده است و در درس ششم مسیرهای جغرافیایی آشنایی غربی‌ها با اسلام بررسی شده است. درس هفتم محورهای فعالیت مستشرقان و انواع آن شامل مؤسسه‌ها، نسخه‌های خطی، ترجمه، تألیف کتاب، تأسیس انتشارات، انتشار نشریه و انتشار دایره‌المعارف را بررسی کرده است. درس هشتم فعالیت اسلام‌شناسان غربی درباره مطالعات اسلامی در حوزه فهرست‌نویسی و قرآن‌شناسی را مرور کرده است. درس نهم زندگی و شخصیت پیامبر را به عنوان فعالیت اسلام‌شناسان غربی درنظر گرفته است. درس دهم تاریخ اسلام را به عنوان موضوع فعالیت اسلام‌شناسان غربی بررسی کرده است. در راستای فعالیت‌های اسلام‌شناسان غربی، درس یازدهم تمدن اسلامی را موردتوجه قرار داده است. درس دوازدهم آثار مستشرقان را به نقد گذاشته است. درس سیزدهم اثرگذاری مطالعات مستشرقان بر جهان اسلام را بررسی کرده و در درس چهاردهم که آخرین درس این اثر است، نقدهایی مبنایی بر مطالعات مستشرقان وارد کرده است. این اثر دارای دو ضمیمه است که در ضمیمه اول فهرست اعلام آمده و در ضمیمه دوم پاسخنامه آزمون‌های چهارگزینه‌ای ارائه شده است. کتابنامه در انتهای اثر آمده است.

مؤسسه مطالعات خاورمیانه و جوامع مسلمان

مراکز ایرانشناسینوشتن دیدگاه

مؤسسه مطالعات خاورمیانه و جوامع مسلمان در برن (Bern)، مطالعات اسلامی مبتنی بر متون را با مطالعات منطقه‌ای و رویکردهای پسااستعماری ترکیب می‌کند. این مؤسسه در علوم تاریخی، اجتماعی و سیاسی تخصص دارد و به‌ویژه با پژوهش‌های جنسیت، تاریخ قانونی، تاریخ کار، پژوهش در مورد رسانه‌ها و جنبش‌های سیاسی، فراملیّت‌گرایی و مطالعات مهاجرت سروکار دارد. مؤسسه مطالعات خاورمیانه و جوامع مسلمان نه تنها بر جنبه‌های «هنجاری» اسلام تمرکز دارد، بلکه به تاریخ، فرهنگ و زندگی روزمره در جوامع اسلامی نیز توجه کرده است. از نظر جغرافیایی، تمرکز بر خاورمیانه و از لحاظ زمانی بر مدرنیته و زمان حال است. این مؤسسه دوره کارشناسی در مطالعات اسلامی و خاورمیانه و دو دوره کارشناسی ارشد را ارائه می‌دهد که یکی بر تاریخ اجتماعی و فرهنگی جوامع مدرن اسلامی و دیگری بر روی مطالعات خاورمیانه تمرکز دارد. در مقطع دکتری و فوق دکتری نیز، این مؤسسه در چندین رشته تحصیلی میان رشته‌ای و بین دانشگاهی فعالیت دارد. (Institut für Studien zum Nahen Osten und zu muslimischen Gesellschaften, 2023)

پژوهش‌هایی درباره تاریخ، فرهنگ و تمدن ایران

منابع ایرانشناسینوشتن دیدگاه

این اثر مجموعه 18 مقاله درباره باستان‌شناسی، تاریخ و تمدن ایران است که در همایشی سه روزه در سال 1385 در دانشگاه تهران با همکاری مؤسسه فرهنگی خجند ارائه شده‌اند. کتاب سه بخش را دربرمی‌گیرد. بخش اول مباحث نظری باستان‌شناسی، بخش دوم باستان‌شناسی و پیوندهای میان‌رشته‌ای و بخش سوم باستان‌شناسی ایران و سرزمین‌های همجوار هستند. بخش سوم خود به سه دوره پیش از تاریخ، دوره تاریخی و دوره اسلامی تقسیم‌بندی شده است. این بخش حجم زیادی از اثر را به خود اختصاص داده و شامل پژوهش‌هایی نو و دست اول از باستان‌شناسی مناطق مختلف ایران است. علاوه‌بر این، بخشی با عنوان فهرست کل چکیده مقالات رسیده به دبیرخانه همایش نیز به این اثر افزوده شده است. گزیده‌ای از عکس‌های همایش و نمایه اعلام نیز بخش‌های دیگری هستند که به این مجموعه اضافه شده‌اند.

مرکز شرمین و بیژن مصور رحمانی برای مطالعات ایران و خلیج فارس سخنرانی خواندن فراتر از انتقام را برگزار می‌کند.

رویدادهانوشتن دیدگاه

مرکز شرمین و بیژن مصور رحمانی برای مطالعات ایران و خلیج فارس ( Sharmin and Bijan Mossavar-Rahmani Center for Iran and Persian Gulf Studies) خواندن فراتر از انتقام: بازپس‌گیری مخملباف و سلیمانی (Reading beyond Vengeance: Retakes on Makmalbaf and Soleimani) را برگزار می‌کند. نسرین رحیمیه استاد علوم انسانی گروه ادبیات تطبیقی ​​و دانشیار دانشکده علوم انسانی یو سی ایروین (UC Irvine)، و سردبیر مجلۀ ایران‌شناسی، در این سخنرانی که در 2 آوریل 2025م./ 3 اردیبهشت 1404ش. برگزار می‌شود، با تمرکز بر فیلم داستانی محسن مخملباف، نون و گلدون که با نام لحظه‌ای معصومیت به انگلیسی ترجمه شده است، و رمان روز خرگوش، اثر بلقیس سلیمانی به بررسی دگرگونی دیدگاه موافقان جمهوری اسلامی به سوی مخالفت می‌پردازد. رحیمیه مخملباف و سلیمانی را به خاطر به تصویر کشیدن تغییر در نگرششان به انقلاب و جمهوری اسلامی انتخاب کرده است.