ترکیب‌بند و ترجیع‌بند

ترکیب‌بند و ترجیع‌بند (clause preference and clause composition) : مرکب است از تعدادی غزل که در یک بحر و با قافیه‌های گوناگون سروده شده‌اند. هرگاه این غزل‌ها با بیتی واحد به یکدیگر ارتباط یابند آن را ترجیع‌بند گویند و هرگاه بیت رابط نیز در پایان هر غزل تغییر یابد آن را ترکیب بند می‌گویند. این  نوع شعر پس از رواج یافتن و تکامل نسبی غزل سروده شد. نمونه‌های کامل ترکیب‌بند و ترجیع‌بندها از دوران غزنوی بازمانده است.