لئون ماری اوژن دو بیلیه (Léon Marie Eugène de Beylié) ژنرال و نویسندۀ فرانسوی بود که به دلیل مأموریتهای کاریاش سالهای زیادی را در کشورهای جنوب شرقی آسیا حضور داشت. موزۀ گرونوبل مدیون اکتشافات هنری و جمعآوری آثار هنری کشورهای شرقی است. علاوه بر این او باستانشناس خبرهای بود که کاوشهایی را در شمال آفریقا و آسیای جنوبی انجام داد.
1849م. ـ 1910م.
لئون ماری اوژن دو بیلیه که در آلزاس (Alsace) به دنیا آمد. سپس با خانواده به پاریس نقل مکان کرد. او در سال 1867م. لیسانس هنر دریافت کرد و سال بعد مدرک کارشناسی ریاضیات ابتدایی را از دانشکدۀ امپراتوری گرونوبل (Grenoble) دریافت کرد. او که در گرونوبل در محیطی اشرافی تحصیل کرده بود، در جوانی از سوی پدرش با دنیای هنر موزۀ گرونوبل آشنا شد. مادرش نیز او را با ادبیات و موسیقی آشنا کرد. لئون در نوزده سالگی در سال 1869م. به مدرسۀ نظامی سنت سیر (Saint-Cyr) پیوست (Committee for Historical and Scientific Works, 2023). نُه ماه بعد با آغاز جنگ فرانسه و آلمان در سال 1870م. با درجۀ ستوان دوم جنگید. او در ماه آگوست در جریان جنگ به شدت مجروح شد و در نوامبر 1870م. درجۀ شوالیۀ لژیون افتخاری را دریافت کرد و پیش از آنکه برای تکمیل آموزش خود به مدرسۀ سنت سیر بازگردد، فارغالتحصیل شناخته شد. او در سال 1876م. برای دنبال کردن دورههای آموزشی به پاریس فرستاده شد. او پس از بازگشت به هنگ بلفورت (Belfort) برای تکمیل آموزش به مقر لشکر بزانسون (Besançon) اعزام شد (Institut national d'histoire de l'art, n.d.).
لئون ماری اوژن دو بیلیه در 1879م. به درجۀ کاپیتانی ارتقا یافت. او در بهار 1882م. به مدت دو ماه در ایتالیا اقامت کرد و اکتشافات هنری و فرهنگی خود را با خرید اشیای شرقی و مختلف آغاز کرد. او در سال 1884م. به اولین سفر خارج از اروپای خود رفت. مقصد او در این سفر، هند بود. این اقامت به او اجازه داد تا اولین بروشور خود را به این کشور اختصاص دهد. پس از آن نیز به چین فرستاده شد. دوبیلیه در آوریل 1886م. اولین محمولۀ قابل توجه اشیای خود را در قالب پنج تُن جعبه برای مادرش ارسال کرد. در 22 می در سفری فرهنگی به ژاپن رفت و از توکیو، شانگهای و یوکوهاما گذشت. او در این سفر دنیای تئاتر نو را کشف کرد (Geographicus, 2026). او در دیدارهای کوتاه خود در ژاپن، اشیایی هنری همچون پارچه، پرده با طرحهایی از شخصیتهای جنگجو و گلدانهای چینی و اشیای فلزی مختلف میناکاری را به دست آورد. سپس در بازگشت از پکن عبور کرد و از مقبرههای سلسلۀ مینگ و دیوار بزرگ نیز بازدید کرد و چند قدم نیز در مغولستان پیش رفت. او اشتیاق زیادی به باستانشناسی داشت و به این دلیل برای انجام یک سفر سیاسی باستانشناسی راهی قفقاز و ترکستان شد. از باکو گذشت و راهآهن بالای دریای خزر را طی کرد و به سمرقند رسید. او برای بازگشت، مسیر دریای سیاه، یالتا، اودسا و وین و پاریس را پیمود. او در اکتبر 1890م. پنج جعبه پر از مجسمههای چوبی طلاکاری شده بودای ویتنامی را به موزۀ گرنوبل فرستاد. پس از آن نیز فرصتی دست داد تا از خرابههای الجزایز و تونس بازدید کند. در مارس 1900م. نیز از ین بای (Yên Bái)مجموعهای بزرگ از اشیای شرقی همچون بودای طلایی، عاج فیل، تزئینات بتکده چوبی را به موزۀ گرنوبل فرستاد (Committee for Historical and Scientific Works, 2023). در سال 1900م. دوبیلیه به فرانسه بازگشت و این بازگشت باعث شد پژوهشها، خرید، و اهدای نقاشیها با سرعت بیشتری انجام گیرد. به لطف کمکهای او، مجموعۀ آثار موزۀ گرونوبل بین سالهای 1900م. تا 1902م. بسیار غنیتر شد؛ به ویژه اولین مجسمههای مصری همچون دو مجسمۀ مومیایی یا مجسمۀ چوبی سنت فلوریان در این مدت به موزۀ گرونوبل راه یافت. موزۀ گرنوبل تبدیل به اثر اصلی زندگی او شد و در هر جای دنیا که بود به دنبال تکمیل آن بود. به لطف سخاوت مثالزدنی او بین سالهای 1890م تا 1905م نزدیک به 130 اثر نقاشی و مجسمه وارد موزه شد (Museede Grenoble, n.d.). اشتیاق لئون ماری اوژن دو بیلیه به باستانشناسی او را به سفر و کاوش باستانشناسی از پروم به برمه کشاند و سپس به هند رفت و در راه بازگشت از یمن و بینالنهرین گذشت. او نتایج باستانشناسی خود را به انجمن جغرافیایی ارائه کرده است. در سال 1909م. انجمن جغرافیایی پاریس، مدال طلای بزرگ جایزه دویز (Dewez) را به او اعطا کرد. او همچنین عضو چندین انجمن علمی همچون انجمن دلفینیوم (l'Académie delphinale) و همچنین آکادمی کتیبهها بود (Ibid.). لئون ماری اوژن دو بیلیه که عاشق هنر بود، خستگیناپذیر از سالنها، نمایشگاهها، فروشندگان آثار هنری، شهرها، و موزههای بزرگ اروپایی بازدید میکرد. مجموعه آثار باستانی موزۀ گرنوبل مدیون اشیایی است که او با خود آور از جمله دو ماسک از آنتینو (مصر میانه) مربوط به قرن سوم و دو نقش برجسته از پالمیرا (سوریه) مربوط به اواخر قرن دوم یا اوایل قرن سوم که به ترتیب مربوط به سالهای 1900م. و ۱۹۰۷م. معماری بیزانسی و هندی بود و موضوع نوشتههای او نیز قرار گرفت (Ibid.).
- کتاب:
- موزۀ گرونوبل.
- پروم و سامرا، سفر باستانشناسی به برمه و بینالنهرین.
- معماری هندو در خاور دور.
تا زمان نگارش این زندگینامه هیچ یک از آثار لئون ماری اوژن دو بیلیه به زبان فارسی ترجمه نشده است.
اردیبهشت 1401ش.

