فردریش ماکس مولر (Friedrich Max Müller)
فهرست مطالب
والتر بورکرت (Walter Burkert)
تاریخ, دین و مذهب, علوم اجتماعی
والتر بورکرت (Walter Burkert) زبان‌شناس و دین‌پژوهِ آلمانی و به طور خاص متخصصِ فرهنگ و تمدن یونانِ باستان است و از محققان مشهور و خوش‌فکر در این حوزه به حساب می‌آید و آثارش در این زمینه معروف و مُعرّف حضور علاقه‌مندان به فرهنگِ باستان یونان بوده است. بورکرت چند نوشته هم درباره شیوه تعامل ایران و یونان در دورانِ کهن به نگارش درآورده و بدین‌صورت با جهان ایران‌شناسی مرتبط می‌شود.
تولد و درگذشت
1931م. ـ 2015م.
سوابق زندگی و تحصیل
والتر بورکرت (Walter Burkert) در فوریۀ 1931م. در شهر نِویندِتِلْساو (Neuendettelsau) از توابعِ ایالت باواریای آلمان (Baviera) متولد شد (Universität Zürich, 2011). پس از گذراندن تحصیلات دورۀ دبیرستان، در سال 1950م. در دو دانشگاه اِرلانگن (Friedrich-Alexander-Universität Erlangen-Nürnberg) و دانشگاه مونیخ (Ludwig-Maximilians-Universität München) به تحصیل در رشته‌های زبان‌شناسی، فلسفه و تاریخِ دورۀ کلاسیک مشغول شد و مدرک عالی کسب کرد. به سال 1955م. موفق به دریافت دکترای علوم انسانی از دانشگاه اِرلانگن شد و دو سال بعد به دستیاری پژوهشی در همین دانشگاه رسید. او بین سال‌های 1961 تا 1966م. مدرس همین دانشگاه شد. در سال 1966م. به دانشگاه برلین (Technische Universität Berlin) رفت و در مقام استادی تا سال 1969م. به تدریس زبان‌شناسی کلاسیک پرداخت. همین رشته، مخصوصاً زبان یونانی، را در دانشگاه زوریخ سوئیس (Universität Zürich) بین سال‌های 1969 تا 1996م. تدریس کرد. از 1986م. در حدود دو سال هم ریاست دانشکدۀ فلسفه (Dean of the Philosophical Faculty I) را عهده‌دار بود. بورکرت در کارنامۀ تدریس خود حضور در دانشگاه‌هایِ کشور آمریکا را هم داراست. برای نمونه در سال 1968م. به عنوان استاد مهمان در دانشگاه هاروارد (Harvard University) به تدریس مشغول شد. در 1977م. استاد مدعوِ ادبیات کلاسیکِ دانشگاه کالیفورنیا، برکلی (University of California at Berkeley) بود و به سال 1988م. استاد مهمان دانشگاه کالیفورنیا، لس آنجلس (University of California at Los Angeles) شد (Academia Europaea a, n.d.). بورکرت که از اواسط عمرش در کشور سوئیس ساکن بود سرانجام در مارس 2015م. در شهر اوسته سوئیس (Uster) از دنیا رفت (Deutschen National Bibliothek, n.d.).
سوابق اجرایی و پژوهشی
والتر بورکرت در زمینۀ زبان‌شناسی زبان‌های کلاسیک، تاریخ و فرهنگ دورۀ باستان به ویژه دین و فرهنگ یونان باستان تخصص و تبحر داشت. بعضی از صاحب‌نظران وی را «غولِ پژوهش‌گرانِ فرهنگِ یونان باستان (Giant among scholars of ancient Greek culture)» دانسته‌اند و این خود جایگاه بالای او را در حوزۀ تحقیقاتی یونان باستان نشان می‌دهد. جایگاهی که ناشی از مهارت پژوهشی درخشان، کنجکاوی علمیِ پرشور و عشق و علاقه وافر به حوزۀ تحقیقاتی خود بوده است (Parker, 2015). پژوهش در ادیان پیش از مسیحیت و فلسفۀ یونان باستان که شامل تاریخ علم در این کشور و نیز روابط متقابل بین آن و نظام‌های موجود در منطقۀ خاور نزدیک باستان می‌شود یکی از زمینه‌های بارزِ فعالیت این محقق نامی بوده است (American Academy of Arts & Sciences(AMACAD), 2025). در ارتباط با ایران‌شناسی، بورکرت نوشته‌هایی دارد که در آن‌ها به شیوۀ تعامل و روابط بین ایران و یونان باستان می‌پردازد. والتر بورکرت از وسعتِ فکر و اندیشه برخوردار بود و می‌دانست به چه طریقی از متون کلاسیک و تفسیرهای مختلف دربارۀ آن‌ها و نیز کتیبه‌ها و تصویرهای باستان‌شناسانۀ موجود ترکیبی ایجاد کند تا بتواند سؤالات پژوهشی خود و دیگران را پاسخ دهد (Riedweg, 2015). این ویژگی‌ها باعث شد تا نظرات و دیدگاه‌های او تأثیر قابل توجهی بر دانشجویان و علاقه‌مندان به حوزۀ دین‌پژوهی از دهۀ شصتِ میلادی به بعد بگذارد (بورکرت، 1387، ص. 9). او سابقۀ عضویت در انجمن‌ها و مراکز علمی ـ پژوهشی مختلفی را هم در کارنامۀ خود دارد؛ از جمله عضویت حدوداً یکساله در مرکز مطالعات هلنی (Center for Hellenic Studies) واقع در آمریکا از سال 1965م. (Academia Europaea a, n.d.) و عضوِ مرتبط بودن در فرهنگستان بریتانیا (British Academy). بورکرت همچنین در سال 1988م. به عضویت افتخاریِ فرهنگستان علم و هنر آمریکا (American Academy of Arts & Science) درآمد (AMACAD, 2025) و از سال 1995م. یکی از اعضای فرهنگستان اروپا (Academia Europaea) به حساب می‌آمد (Academia Europaea b, n.d.). از جوایز و افتخارات این یونانی‌شناس خبره که به پاسداشت آثار و فعالیت‌هایِ سودمند به وی تقدیم شد می‌توان به نشانِ شایستگیِ Orden Pour le mérite (Riedweg, 2015) و جایزۀ بالزان (Balzan Prize) در شاخۀ علوم باستانِ حوزه مدیترانه در سال 1990م. اشاره کرد (Istituto Svizzero, n.d.). همچنین برای نثر علمی و تحقیقی خود در سال 2003م. موفق به دریافت جایزۀ زیگموند فروید (Sigmund Freud prize) شد (Parker, 2015).
آثار
والتر بورکرت بیش از هفده کتاب و دویست مقاله تألیف کرده است. شهرتِ خاص او با انتشار کتاب هومو نِسانْس (Homo Necans) آغاز گردید (بورکرت، 1387، ص. 10). در قسمت زیر مهم‌ترین آثار او را خواهیم آورد. - کتاب:
- خرد و دانش: تحقیقاتی دربارۀ فیثاغورث، فیلولائوس و افلاطون.
- هومو نِسانْس: توضیحاتی پیرامون رسوم و اسطوره‌هایِ قربانی در یونان باستان.
- دین یونان: دورۀ باستان و کلاسیک.
- ساختار و تاریخِ اساطیر و رسوم یونانی.
- دوران شرق‌گرایی در دین و ادبیات یونانی.
- یونانیان و مشرق‌زمین: از هومر تا مجوس.
- فرقه‌های مرموز باستانی.
- عهد عتیق کلاسیک و مسیحیت باستان.
- آفرینشِ امر مقدس: خطِ سیرهای زیست‌شناسی در ادیان اولیه.
- ایرانیان در نگاه آناکسیمَندروس.
- در سایۀ باسیلئوس: رودررویی‌های فرهنگی یونانی ـ ایرانی.
- لیدیه مابین شرق و غرب و نحوۀ تاریخ‌گذاری نبرد تروا: تحقیقی در اثر هرودوت.
- کینایتوس، پولیکراتس و سرودۀ هومر خطاب به آپولو.
آثار به زبان های دیگر
– Books:
- (Burkert, K. (1962). Weisheit und Wissenschaft. Studien zu Pythagoras, Philolaos und Platon. Verlag Hans Carl.)
- (-. (1972). Homo Necans: Interpretationen altgriechischer Opferriten und Mythen. De Gruyter.)
- (-. (1977). Griechische Religion: der archaischen und klassischen Epoche. Verlag W. Kohlhammer.)
- (-. (1979). Structure and History in Greek Mythology and Ritual. University of California Press.)
- (-. (1984). Die orientalisierende Epoche in der griechischen Religion und Literatur. Carl Winter Universitätsverlag.)
- (-. (2003). Die Griechen und der Orient : von Homer bis zu den Magiern. C.H. Beck.)
- (-. (1987). Ancient Mystery Cults. Harvard University Press.)
- (-. (1996). Klassisches Altertum und antikes Christentum. De Gruyter.)
- (-. (1996). Creation of the Sacred: Tracks of Biology in Early Religions. Harvard University Press.)
- (Burkert, W. (1963). Iranisches bei Anaximandros. Rheinisches Museum Für Philologie, 106(2), 97–134.)
- (-. (2009). Im Schatten des Basileus: Griechisch-persische Kulturbegegnungen. In Ch. Riedweg, Grecia Maggiore, Intrecci culturali con l’Asia nel periodo Arcaico, (Pp. 87-97). Schwabe.)
- (-. (1995). Lydia between East and West or how to date the Trojan War: A study in Herodotus. In J.B. Carter & S.P. Morris, The Ages of Homer: a Tribute to Emily Townsend Vermeule., (Pp. 139-148). University of Texas Press.)
- (-. (1979). Kynaithos, Polycrates and the Homeric Hymn to Apollo. In G.W. Bowersock, W. Burkert & M.C. J. Putnam (Eds.), Arktouros: Hellenic studies presented to B. M. W. Knox, (Pp. 53–62). De Gruyter.)
آثار منتشرشده به فارسی
تنها یک کتاب از والتر بورکرت به فارسی ترجمه شده که در ذیل معرفی می‌شود.
- بورکرت، ب. (1387ش.). بابل، ممفیس، تخت جمشید: مضامین شرقیِ فرهنگ یونانی[1] (ترجمه پ. متین و آ. بصیر). انتشاراتِ مؤسسۀ تحقیقات و توسعۀ علوم انسانی. (انتشار اصل اثر: 2004).
منابع
- بورکرت، ب. (1387ش.). بابل، ممفیس، تخت جمشید: مضامین شرقیِ فرهنگ یونانی (ترجمه پ. متین و آ. بصیر). انتشاراتِ مؤسسۀ تحقیقات و توسعۀ علوم انسانی.
سایر منابع پیشنهادی به زبان های دیگر
- Walter Burkert. (2024, Sep 13). In Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Walter_Burkert.
