1795م.- 1855م.

او برادر آگوستین فرنلِ (Augustin Fresnel)، پزشک معروف بود. فولژانس فرنل در رشته‌های ادبیات، علوم و زبان‌ها تحصیل کرد و مترجم رمان بود. همچنین، در سال 1826م. مطالعاتی در زبان عربی در کالج مارونیت (Maronite College) روم انجام داد (ویکی‌پدیا).

فولژانس فرنل پس از پایان تحصیلاتش به‌عنوان عامل کنسولگری شهر بندری جده (Jeddah) به دریای سرخ اعزام شد. او در عربستان کاملاً حرفه‌ای به زبان‌های بومی سخن می‌گفت و در این مدت با بازماندگان آموریت‌ها (Himyarites) در ارتباط بود. فولژانس نخستین اروپایی‌ای بود که کتیبه‌های آموریتی باستان را ترجمه کرد. (https://peoplepill.com/people/fulgence-fresnel). فرنل در مصر نیز در لهجه‌های بومی به‌حدی تبحر یافت که می‌توانست به‌راحتی با شیخ‌ها مشورت کند. انواع زبان‌های عربی از دیگر موضوعات پژوهشی او بود و در سال 1838م. انواع مختلف زبانEhhkili  را توصیف کرد و این درواقع، نخستین شرحِ زبان Jibbßli بود. (Hetzron, 1997: 380) در سال 1851م. وزیر کشور فرانسه، لئون فوشه (Léon Faucher) به انجمن ملی پیشنهاد داد که عملیاتی باستان‌شناسی در بین‌النهرین و کشور ماد انجام دهند. به‌این‌ترتیب، پس از تأمین اعتبارات، قرار شد این کار به سرپرستی فولژانس فرنل انجام شود. او به همراه گروهی به منطقه اعزام شد و درنهایت، در 1854م. آنها موفق شدند، آشور و بابل را کشف کنند؛ اما ماد را نیافتند (Brigitte Lion, 2007: 83). فرنل در زمانی به مأموریت حفاری‌های بین‌النهرین گماشته شد که پیش از او گروهی بریتانیایی به این امر مشغول بودند. این مسئله دلیل ایجاد برخی اختلافات و درگیری‌ها میان گروه فرانسوی و انگلیسی شد و درنهایت به تقسیم اراضی برای حفاری انجامید. فرنل در این مأموریت ژول اوپر (Jules Oppert)، شرق‌شناس آلمانی-فرانسوی که تألیفاتی دربارۀ ایران قدیم داشت و هنرمندی به نام فلیکس توما (Felix Thomas) را نیز به همراه داشت. حضور او در منطقۀ بین‌النهرین، فصل نوینی از توجه فرانسوی‌ها به تمدن آشور را رقم زد. فولژانس یکی از اعضای برجستۀ انجمن آسیایی (Societe Asiatique) و همچنین، یکی از عرب‌گراهای برجستۀ فرانسه بود. او را مردی آزاداندیش و در‌عین‌حال محتاط در مسائل علمی توصیف می‌کنند (Larsen, 1996: 306-309).

1. نامه‌ای دربارۀ آثار باستانی بابل Lettre sur les antiquités babylonienne, 1855.

در سال 1851 دو مأموریت باستان‌شناختی مهم در منطقۀ بین‌النهرین آغاز شد: کشف بخش‌های فوقانی بین‌النهرین و بازدید از سرزمینی که زمانی بابل در آنجا بوده است. مأموریت دوم تحت‌ نظر فولژانس فرنل انجام شد. (Mercy, 1854: 364) او در قالب این نامه‌ها کشفیات و یافته‌های این عملیات را به دولت فرانسه گزارش می‌کرد.

2. نامه‌ای دربارۀ معماری مساجد Lettre sur l'architecture des mosques, 1851.
3.  نامه‌ای دربارۀ قاهره Lettre du Caire, 1850.
4. اشاره‌ای به منابع نیل، به مناسبت کشفیات اخیر Notice sur les sources du Nil, à l'occasion d'une découverte récente, 1849.
5. قطعات مربوط به کتیبه‌های آموریت کشف‌شده توسط م.آرنو Pièces Relatives aux inscriptions himyarites découvertes par M. Arnaud, 1845..

1. حفاری‌های علمی در بین‌النهرین

    Oppert, J. (1859). Expédition scientifique en Mésopotamie Exécutée par ordre du gouvernement de 1851 à 1854 par MM. Fulgence Fresnel, Félix Thomas, et Jules Oppert.

این کتاب شرح مفصلی بر کتیبه‌های میخی، شیوۀ رمزگشایی آنها، خاستگاه‌های هیروگلیفی و تورانی آن، تفسیر متون آشوری پادشاهان هخامنشی، کتیبه‌های تخت جمشید، کتیبه‌های شوش و نیز کتیبه‌های بابلی و آشوری، براساس کشفیات فولژانس فرنل، فلکیس توما و ژول اوپر است (Oppert, 1859). با مطالعۀ این کتاب اقدامات و پژوهش‌های این ایرانشناس تا حد زیادی بر ما روشن می‌شود.  

معصومه کریمی

آبان 1399ش.