وویچخ اسکالموفسکی (Wojeiech Skalmowski)
فهرست مطالب
وویچخ اسکالموفسکی (Wojeiech Skalmowski)
وویچخ اسکالموفسکی (Wojeiech Skalmowski) یکی از برجسته‌ترین شرق‌شناسان لهستانی است و به عنوان یکی از چهره‌های تأثیرگذار در زبان‌شناسی ایرانی شناخته می‌شود. آثار او دربارۀ زبانهای ایرانی، زبانهای مدرن و باستانی و ادبیات فارسی و زبان‌شناسی عمومی، او را به شهرت جهانی رساند و نزدیک به صدها اثر در معتبرترین نشریات جهان منتشر کرده است.
تولد و درگذشت
1933م. ـ 2008.م.
سوابق زندگی و تحصیل
وویچخ اسکالموفسکی در سال 1933م. در پوزنان (Poznan) لهستان به دنيا آمد. تحصيلات مقدّماتى را در آن‌جا گذراند و سپس از سال 1951م. تا 1956م. در دانشگاه ياگيلونیا (Jagiellonian University) در شهر كراكوف (Krakow) لهستان(Poland) در رشتۀ زبان‌شناسى شرقى و از 1956م. تا 1958م. در دانشگاه هومبولت (Humboldt-university) برلين در رشتۀ زبان‌شناسى ايرانى تحصيلاتش را زير نظر استادانى مانند هاینریش يونكر (Heinrich F J Junker) و بزرگ علوى گذراند. سپس از 1959م. تا 1960م. به تحقيق برای رسالۀ دكترى خود با عنوان «تحقيقات آمارى ـ كمّى زبانى در زمينۀ چگونگى تكامل زبان فارسى» پرداخت و به اخذ درجۀ دكترى از دانشگاه هومبولت برلين نایل آمد. دو سال بعد يعنى در 1962م. از دانشگاه یاگیلونیا نيز دكترى دريافت كرد. و از ژانويه تا ژوئن 1968م. با استفاده از بورس تحصيلى دولت ايران مطالعات فوق دكترى خود را در دانشگاه تهران به انجام رساند (رستمی، 1390، ص. 581). وویچخ اسکالموفسکی از 1960م. تا 1968م. با سمت استادیاری زبان‌شناسی عمومی در دانشگاه یاگیلونیا به تدریس پرداخت و در سال‌های 1968م. و 1969م. مدرس زبان فارسی و لهستانی و عضو تحقیقاتی انستیتوی زبان‌شناسی دانشگاه کاتولیک لوون (Catholic University of Leuven) بود. از 1969م. تا 1971م. به عنوان استاد مهمان در انستیتوی مطالعات خاورمیانۀ دانشگاه هاروارد (Harvard University) آمریکا به خدمت اشتغال داشت و از 1977م. به بعد استادی بخش مطالعات شرقی و اسلاوی دانشگاه لوون بلژیک و تدریس زبانهای قدیم و جدید ایرانی و ادبیات لهستان و زبان‌شناسی نظری را عهده‌دار بوده است (مشکین نژاد، 1376، ص. 289).
سوابق اجرایی و پژوهشی
وویچخ اسکالموفسکی طی سال‌های 1950م. تا 1960م. مجلۀ خاورشناسی را منتشر و در سال 1977م. تا 2004م. جوایز مختلف علمی و دانشگاهی دریافت کرد. همچنین از 1990م. تا 2004م. عضو اتحادیۀ نویسندگان لهستانی در پوزنان نیز بود (همان، ص. 290). اسکالموفسکی دو همایش دانشگاهی (Symposium) معتبر دربارۀ زبانهای ایرانی میانه در سال‌های 1984م. و 1993م. تحت عنوان کنفرانس بین المللی مطالعات ایران میانه و همایش دانشگاهی بین المللی مطالعات زبانهای ایرانی میانه برگزار کرد. همچنین در بسیاری از کنفرانس‌های بین‌المللی در اروپا، آمریکا و آسیا شرکت کرده و مقالات مهمی ارائه داده است. مقالاتی که از اسکالموفسکی با نام مستعار ام.برونسکی (M. Broński ( در نشریۀ فرهنگی کولتورا (Kultura)منتشر شد، عمدتاً به نویسندگان لهستانی اختصاص دارد که در دو جلد کتاب با عناوین متن‌ها و پیش‌متن‌ها (Teksty i Preteksty)و خوانش‌هایی برای فرهنگ (Lektury dla Kultury) جمع‌آوری شده است. اسکالموفسکی در سال ۱۹۹۸م. بازنشسته شد و در سال ۲۰۰۳م. به مناسبت هفتادمین سالگرد تولدش، دوستان و دانشجویانش در دانشگاه لوون، جشن بزرگداشتی برایش برگزار کردند و دو جلد یادنامه (Festschrifts) به او تقدیم شدکه دربرگیرندۀ مجموعه‌ای از مقالات علمی و پژوهشی است که همکاران و شاگردانش منتشر کرده‌اند و به موضوعات مورد علاقۀ اسکالموفسکی می‌پردازد. در سال ۲۰۰۴م. مؤسسۀ مطالعات شرقی دانشگاه یاگیلونیا، کتاب مطالعات در زبان‌شناسی و لغت‌شناسی ایرانی او را منتشر کرد (Bednarczuk, 2009). اسکالموفسکی نظریه‌هایی نوین دربارۀ غزل فارسی ارائه داد و این قالب شعری را از منظر زبان‌شناسی و معناشناسی بررسی کرد و تقریباً صد و هفتاد مقاله و نقد کتاب به زبان لهستانی نوشت و حدود صد و بیست نقد کتاب در روزنامۀ استاندارد حروف (Standaard der Letteren) منتشر کرد. در سال ۲۰۰۷م. انتشارات ادبی کراکوف (Wydawnictwo Literacie)، مکاتبات گستردۀ او را با نویسندۀ مشهور لهستانی اسلاوومیر مروژک(Sławomir Mrożek) منتشر کرد. این کتاب بازتاب گسترده‌ای در نقدهای ادبی لهستان داشت. اسکالموفسکی برای دستاوردهای علمی و ادبی‌اش جوایز و افتخارات متعددی دریافت کرد؛ از جمله جایزۀ بنیاد کوشیلسکی (The Kościelski Foundation Prize) درسال 1977م.، نشان افسری لئوپولد دوم (Leopold II) از پادشاه بلژیک، و نشان لیاقت فرماندهی جمهوری لهستان از رئیس جمهور در سال ۲۰۰۴م. (Maciuszak, 2008).
آثار
- کتاب:
- تحقیقات زبان‌شناسی آماری در زمینۀ تحول زبان فارسی.
- رسالۀ پهلوی یادگار بزرگمهر.
- وضعیت کنونی تحقیق دربارۀ زبان پارتی.
- ترجمه‌های لهستانی آثار حافظ در پرتو قانونِ بسامدیِ زیف ـ ماندلبُرت.
- حافظ و شکسپیر: دیدار شرق و غرب.
آثار به زبان های دیگر
– Books:
- (Skalmowski, W. (1961). Sprachstatistische Untersuchungen zur Persischen Sprachentwicklungo. Wiss.ZHU.)
- (-. (1964). The Pehlevi Treatise Ayatgar-i-Vuzurkmihr. CRAPSC, 358-359.)
- (-. (1959). Present State of Research on the Parthian Language. CRAPSC, 90-91.)
- (-. (1961). Polish Translations Hafiz in the Light of Zipf-Mandelbrot’s Law. CRAPSC, 125-127.)
- (-.1985). Hafiz & Shakespeare: An East-West Encounter, ACTA Iranica, (25), 583-591.)
آثار منتشرشده به فارسی
- اسکالموفسکی، و. (1369ش.). حافظ و شکسپیر : دیدار شرق و غرب (ترجمۀ ز. زرشناس). نشردانش، 62، 12-16. (انتشار اصل اثر: 1985م.)
- __ (1366ش.). اشارت به فرهنگ ایران باستان در غزلیات حافظ (ترجمۀ ف. رحیمی لاریجانی). ن. کرمانی (ویرا.). حافظ‌شناسی (ج. 4؛ صص. 5 ـ 27). گنج کتاب.
منابع
- رستمی، م. (1390ش.). ایرانشناسان و ادبیات فارسی. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 581 ـ 582.
- مشکین‌نژاد، پ. (1376ش.) فرهنگ خاورشناسان: زندگینامه و کتاب‌شناسی ایرانشناسان و اسلام‌شناسان (ج.1). پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
- اسکالموفسکی، و. (1366ش.). اشارت به فرهنگ ایران باستان در غزلیات حافظ (ترجمۀ ف. رحیمی لاریجانی). ن. کرمانی (ویرا.). حافظ شناسی (ج. 4؛ صص. 5 ـ 27). گنج کتاب.
- __. (1369ش.). حافظ و شکسپیر: دیدار شرق و غرب (ترجمۀ ز. زرشناس). نشر دانش، 62، 12 ـ 16. (انتشار اصل اثر: 1985م.)
سایر منابع پیشنهادی
- . سحاب، الف .(1356ش.). فرهنگ خاورشناسان: شرح حال و خدمات دانشمندان ایران‌شناس و مستشرقین. مؤسسۀ جغرافیایی و کارتوگرافی سحاب.
سایر منابع پیشنهادی به زبان های دیگر
- 2.Bronski, M. (1981). Teksty i preteksty. Instytut Literacki.
- Skalmowski, W. (2004). Lektury dla Kultury. Lublin.
- von Tongerloo, A. (Ed.). (2003). Iranica Selecta: Studies in Honour of Professor Wojciech Skalmowski on the Occasion of his Seventieth Birthday. Brepols.
- Soldatjenkova, T.& Waegemans, E. (Eds.). (2003). For East is East. Liber Amicorum Wojciech Skalmowski. Peeters.
گردآورنده
شهریورماه 1404ش.
