ادبیات

فردریش ماکس مولر (Friedrich Max Müller) فیلسوف، اسطوره‌نویس، و شرق‌شناس آلمانی بود که رشتۀ دین تطبیقی را ایجاد کرد. او محقق حوزة سانسکریت و پیشرو در زمینه‌های مطالعات ودایی، فلسفه تطبیقی، زبان‌شناسی تطبیقی،...

مارتین گاردینر برنال (Martin Gardiner Bernal) استاد حوزۀ مطالعات دولتی، تاریخ مدرن چین و مطالعات خاورنزدیک دانشگاه کرنل بوده است. او به زبان‌های بسیاری همچون چینی، ویتنامی، ژاپنی، زبان‌های خاورنزدیک، مصری...

وویچخ اسکالموفسکی (Wojeiech Skalmowski) یکی از برجسته‌ترین شرق‌شناسان لهستانی است و به ‌عنوان یکی از چهره‌های تأثیرگذار در زبان‌شناسی ایرانی شناخته می‌شود. آثار او دربارۀ زبان‌های ایرانی، زبان‌های مدرن...

جیمز اتکینسون (James Atkinson) یکی از نخستین شرق‌شناسان و مترجمان اروپایی در حوزۀ ادبیات فارسی بود که در جایی میان دانش پزشکی، زبان‌شناسی و مطالعات فرهنگی ایفای نقش کرد. او از نخستین پژوهشگرانی بود که...

احمد سودی بنسوی (Ahmad Sudi Bosnawi) ایران‌شناس عثمانیِ سدۀ شانزدهم و از برجسته‌ترین شارحان متون کلاسیک فارسی در قلمرو عثمانی به ‌شمار می‌آید. او که تحصیلات خود را نزد استادانی چون مصلح‌الدین لاری و حلیمی...

جروم (جری) رایت کلینتون(Jerome (Jerry) Wright Clinton) یکی از چهره‌های برجسته در زمینۀ ایران‌شناسی و ادبیات فارسی در ایالات متحده بود. برجسته‌ترین و ماندگارترین سهم او در جهان آکادمیک، پژوهش و ترجمۀ بی‌نظیرش...

فریتس ولف (Fritz Wolff) از ایران‌شناسان برجستة آلمانی بود که آثار ماندگاری در زبان‌شناسی هندو ـ اروپایی به‌ ویژه در حوزۀ زبان اوستایی و مطالعات شاهنامه از خود به جای گذاشت. پژوهش‌های او نه تنها به درک...

ادوارد ویلیام وست (Edward William West) از چهره‌های برجستة قرن نوزدهم در زمینة مطالعات زبان‌های ایرانی میانه، به ‌ویژه زبان فارسی میانه (پهلوی) بود. او بیش از هر چیز به ‌سبب ویرایش و ترجمة مجموعة کتاب‌های...

جیمز ریچارد جیوت (James Richard Jewett) استاد زبان‌های سامی، تاریخ شرقی، عربی و مطالعات اسلامی دانشگاه هاروارد، شیکاگو و استراسبورگ و مدیر مرکز مطالعات خاورمیانۀ دانشگاه هاروارد بوده است.

محمد صادق نشأت (Muhamad Sadiq Nasha'at) نویسنده، مدرس و مترجمی بوده است که برای شناساندن فرهنگ ایرانی به عرب‌زبانان، بسیاری از آثار مهم ایرانی را به عربی برگردانده است. تاریخ بیهقی، قابوس‌نامه و خلاصۀ...

عبدالوهاب محمد حسن عزام (Abd al-Wahhāb ʻAzzām) واعظ، متفکر، نویسنده، ادیب، و شاعر معاصر اسلامی که مقالات شگفت‌انگیزی در مجلات متعدد منتشر کرده است. او محقق و پژوهشگری است که مطالعات و فصل‌هایی در ادبیات،...

رکسانا زنهاری Roxana Zenhari تاریخ‌دانِ هنر اسلامی و عضو هیئت علمی گروه ایران­‌شناسی در دانشگاه گوتینگن است. تمرکز اصلی پژوهش‌های وی بر قصه‌های فارسی، ادبیات عامه و به­‌ویژه ادبیات طنزآمیز است. همکاری...

اولریش مارتسلُف Ulrich Marzolph ایران­‌شناس و پژوهشگر آلمانیِ ادبیات عامۀ فارسی است. او طبقه‌بندی مدونی از قصه‌های ایرانی ارائه کرده و پژوهش‌های گسترده‌ای در خصوص هزار­ویک شب انجام داده است. مارتسلُف همچنین...

جان ویلیام درِیپِر John William Draper پژوهشگری آمریکایی، در حوزۀ زبان و ادبیات انگلیسی و از متخصصان برجستۀ شکسپیرشناسی است. اغلب پژوهش‌های او به تحلیل نمایشنامه‌های شکسپیر اختصاص دارد و جنبه‌هایی از هنر...

حسن کامشاد Hassan KamShad پژوهشگر ادبیات فارسی و مترجم ایرانی است که به عنوان استاد زبان فارسی، سابقۀ تدریس در دانشگاه کمبریج و دانشگاه کالیفرنیا را دارد. وی از جمله افراد تأثیرگذار در ادبیات فارسی مدرن...

جان کَسپِر لِیدِن John Caspar Leyden زبان‌شناس، پزشک، مترجم و شاعر بریتانیایی. به چندین زبان شرقی ازجمله فارسی، عربی و هندی تسلط داشت او علاوه بر فعالیت در حوزۀ زبان‌شناسی و ادبیات، در طبابت نیز مشغول...

جلیل دوست‌خواه Jalil Doostkhah ایران‌شناس، پژوهشگر، نویسنده، ادیب، شاهنامه‌پژوه و مترجم معاصر ایرانی است که علاقه‌ای همیشگی به شاهنامه حماسۀ بزرگ ایران دارد. او با بزرگانی همچون روح‌الله خالقی، محمود اعتمادزاده،...

شمس فریدلندر Shems Friedlanderیک محقق و هنرمند آمریکایی مسلمان است. او را به خاطر پژوهش‌های ارزنده‌اش در باب مولانا و صوفی‌گری می‌شناسند. شمس استاد دانشگاه آمریکایی قاهره و سازندۀ چندین فیلم مستند در...

جیمی کی کامستاک اسکیپ  Jaimee K. Comstock-Skipp دکترای دانشگاه لیدن و استاد دانشگاه آکسفورد (University of Oxford) است. رسالۀ او در حوزۀ شاهنامۀ فردوسی است. او در مورد نسخ خطی مصور حماسی و زندگی‌نامه ابوالخیریان...

یوهان کریستوف بورگل Johann Christoph Bürgel، اسلام‌شناس و ایران‌شناسِ مشهور آلمانی-لهستانی است. تخصص او در زبان و ادبیات عربی، طب اسلامی در قرون میانه و شعر و ادب فارسی بروز یافته است. بورگل از خبره‌ترین...

كريستين ون رويمبك Christine van Ruymbeke استاد فرهنگ و ادب فارسی دانشکده مطالعات خاورمیانه (Faculty of Asian and Middle Eastern Studies) دانشگاه کمبریج انگلستان (University of Cambridge England) به واسطۀ...

بلقیس آفاق Bilquis Afaque مؤسس بخش زبان و ادبیّات فارسی در دانشکده ماگاد (Magadh Mahila College) که مطالعاتی در حوزه شعرای پارسی‌گوی هندوستان داشت. مطالعاتی در حیطۀ زبان و ادبیّات فارسی داشته و با زبان‌های...

بهرام گور تهمورس آنکلساریا Behramgore Anklesaria ایران‌شناس هندی و متخصص زبان و ادبیّات فارسی است. وی از پارسیان هند و علاقه‌مند به زبان و ادبیّات فارسی بود که با همکاری صادق هدایت (Sadegh Hedayat) بسیاری...

اندرو. ج. نیومن Andrew J. Newman محقق، مورخ و نویسندۀ تاریخ اسلام و ایران و استاد مطالعات اسلامی و خاورمیانه در دانشگاه ادینبورگ (Edinburgh University)

داوود الچلبی الموصولی Dāʼūd Chalabī پزشک و علاقمند به تاریخ و ادبیّات کشورهای اسلامی از جمله ادبیّات کشور ایران بوده است. وی علاوه بر فعالیت در ارتش عراق به عنوان پزشک، به تحقیقات ادبی نیز مشغول بود، از...

هرمان بروکهاوس Hermann Brockhaus شرق‌شناس هلندی بود. او یکی از متخصصان زبان‌های سانسکریت و فارسی در قرن نوزدهم م. بود و از این رو از نخستین ایران‌شناسان و هندشناسان غرب به شمار می‌رفت. او نخستین مترجم...

جان ریچاردسونJohn Richardson  شرق‌شناس انگلیسی بود. او مؤلّف نخستین فرهنگ فارسی- عربی- انگلیسی بود که به فرهنگ ریچاردسون مشهور است؛ این فرهنگ در سال 1777 م. – ۱۷۸۰م. نگاشته شده و مشتمل بر پنجاه‌هزار واژۀ...

یوهان ولفگانگ فون گوته Johann Wolfgang von Goethe شاعر، داستان‌نویس، نمایشنامه‌نویس، نقاد، متفکر، و دانشمند آلمانی، یکی از مردان بزرگ فرهنگی قرون ۱۸م. و ۱۹م. اروپا، و یکی از افراد ممتاز تاریخ ادبیات جهان،...

ج‍ان‌ ت‍ام‍پ‍س‍ن‌ پ‍ل‍ت‍س John Thompson Platts ایران‌شناسی است که در زمینۀ مطالعات زبان و ادبیات فارسی فعال بوده‌­است. او همچنین به عنوان مدرس ریاضی، نویسنده، ویراستار، مترجم و آهنگساز نیز شناخته می‌ش...

ژیلبر لئون ژان لازار Gilbert Leon Jean Lazard از ایران‌شناسانی است که در زمینۀ زبان ایرانی، ترجمۀ اشعار کلاسیک فارسی، نوع شناسی زبان‌شناسی و همترازی نحوی مطالعه و پژوهش کرده است. او همچنین به عنوان نویسنده،...

کریستیان برومبرژه Christian Bromberger ایران‌شناس فرانسوی است. عمده مطالعات او در حوزۀ قوم‌‌شناسی و به‌ویژه دربارۀ گیلان است. او همچنین دربارۀ فوتبال، تمدن‌های مدیترانه‌ای و جایگاه مو در فرهنگ‌های مختلف...

کبیر ادموند هلمینسکی Kabir Edmund Helminski پژوهشگر حوزۀ تصوف و عرفان، مولوی‌شناس، نویسنده و مترجم اشعار مولانا به زبان انگلیسی است. ترجمه‌ها و تحقیقات او تاثیر فراوانی در شناخت و معرفی اشعار مولانا به...

حمید دباشی Hamid Dabashi استاد ایران‌شناسی و ادبیات تطبیقی دانشگاه کلمبیا در نیویورک آمریکا است. او در بسیاری از دانشگاه‌های آمریکای شمالی، اروپا، کشورهای عربی و ایران تدریس کرده و سخنرانی داشته است. دباشی...

آمر طاهر احمد (یا عامر؛‌ چنان که در بعضی منابع آمده است.) Amr Taher Ahmad اهل کردستان عراق و متخصص در زبان و ادبیات کردی و فارسی است. بررسی شعر و شاعران معاصر این دو زبان، تاریخ ادبیات و ادبیات تطبیقی...

اریش ارنست امیل برونلیش Erich Ernst Emil Bräunlich شرق‌شناس آلمانی نیمۀ نخست سدۀ 20م. بود. وی متخصص زبان‌های شرقی، ادبیات و شعر عرب در دوران بادیه‌نشینی، پیش از ظهور دین اسلام بود. علاقۀ اصلی او بررسی...

ژ. م. تانکوانی J. M. Tancoigne دیپلمات و مترجم به‌نام فرانسوی است که در سفرهای خود به ایران گزارش‌های خوبی نوشته و روایت مناسبی از ایران داشته است.

پائولا اورساتی Paola Orsatti ایران‌شناس ایتالیایی و متخصص تاریخ زبان فارسی و اشعار عاشقانه در ادبیات کلاسیک فارسی است.

الیف شافاکElif Shafack (برخی از منابع از جمله «فهرست مستند مشاهیر و مؤلفان» و «مستندات اسامی کتابخانۀ ملی» نام خانوادگی این نویسنده را به شکل «شفق» برگردانده‌اند.) رمان‌نویس، مقاله‌نویس، سخنران و دانشمند...

ولادیمیر فئودورویچ مینورسکی Vladimir Fedorovich Minorsky، از ایران‌شناسان برجسته که اصالتاً روسی و مقیم انگلستان بود. مینورسکی در مسائل مربوط به ایران‌شناسی خاصّه در زبان‌های شرقی، ادبیّات فارسی، تاریخ...

آلفرد کارلوویچ آرندس Alfred Karlowich Arends متخصص زبان‌شناسی و استاد مطالعات شرقی دانشگاه لنینگراد بود. او آثاری راجع‌به تاریخ و ادبیات ایران دارد.

ناتان هاسکل دول[1] Nathan Haskell Dole مترجم، نویسنده و پژوهشگر آمریکایی است که تحقیق و پژوهش در ادبیّات و تاریخ روسیه، چاپ اشعار بعضی شاعران آمریکایی و اروپایی از جمله فعّالیت‌های او خارج از حوزۀ ایران‌شناسی...

آنانیاس زایاتشکوفسکی Ananiasz Zajaczkowski متخصص زبان و ادبیات فارسی، مطالعات اسلامی و ترکی بوده است. او آثار نسبتاً زیادی در مطالعات اسلامی و ترکی از خود باقی گذاشته است و برخی از منظومه‌های فارسی را...

یوری نیکلایویچ مار Yuri Nikolaevich Marr وی یکی از خاورشناسان و ایران‌شناسان برجستۀ روسی بود و متخصص زبان‌های شرقی بوده است.

متیو آرنولد Matthew Arnold از خاورشناسان انگلیسی است که منظومۀ ادبی ماندگاری بر پایۀ حماسۀ ایرانی تألیف کرد. وی منظومۀ سهراب و رستم را که اقتباس از شاهنامۀ فردوسی است، سرود. این منظومه در زبان انگلیسی...

جیمز موریّه James Justinian Morier وزیر مختار بریتانیا که در زمان فتحعلی‌شاه قاجار به ایران آمد. او از ذوق نویسندگی‌اش استفاده کرد و آثاری را دربارۀ ایرانیان و ایران نوشت. وی نویسنده کتاب معروف حاجی بابای...

مارک اسموژینسکی Marek Smurzynski ایران‌شناس و دانش‌آموخته زبان و ادبیّات فارسی بود که در زمینه‌ی ادبیّات تطبیقی و فرهنگ و ادبیّات فارسی فعالیت داشت. تلاش او در ترجمه آثار ادبی فارسی به زبان لهستانی این...

مهرداد تیریاکیان Mehrdad Tiriakian، زبان‌شناس و پژوهشگر شاهنامه فردوسی است. او کتاب کارنامک اردشیر بابکان را به زبان ارمنی برگردانده است.

مانانا کواچادزه (Manana Kvachadze) ایران‌شناس گرجستانی و فعال در زمینه زبان و ادبیات فارسی است. او بسیاری از آثار شعرا و بزرگان ایرانی را به زبان گرجی ترجمه کرده و علاوه براین مطالعات زیادی بر روی تأثیر...

ابوالعلا اشعار فنی و مصنوع سروده و در هزل پیشگام کسایی مروزی بوده است.

ربنجنی از شاعران مشهور و به‌نام دورۀ خود بوده است. عوفی در تعریف شعر او گفته است: «شعر او در غایت دقّت و نهایت رقّت» بود و منوچهری نیز در قصیده‌ای نام او را در ردیف شاعران بزرگ پیش از خود آورده است.

ماریا (ماریه) بلقیس (Maria Bilquis)استاد پیشکسوت دانشکدۀ زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اسلامی علیگر (Aligarh Muslim University) است. او مطالعات زیادی در باب تصحیح متون فارسی کتابخانه‌های هندوستان داشته...

لویی ماتیو لانگلس (Louis-Mathieu Langlès)زبان‌شناس، مترجم، نویسنده، کتابدار و شرق‌شناس فرانسوی است که سرپرست نسخه‌های خطی شرقی در کتابخانه ملی فرانسه (Bibliothèque nationale de France) در دوران ناپلئون...

سید محمد طلحه رضوی برق (Syed Mohammad Talha Razavi Bargh) استاد زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه‌های مختلف هندوستان که در طول فعالیت علمی خود مقالات و کتبی با موضوع ادبیات فارسی و شعرای فارسی‌گوی هندوستان...

بن‌صیون کاتز (بن‌شلوم) (Benzion Katz (Benshalom)) مترجم عبری و منتقد ادبی است که تحقیقات ارزشمندی در مورد رباعیات خیام و شاهنامه فردوسی انجام داده است.

عبدالهادی محبوبه (Abdel Hadi Mahbooba) نویسنده، مورّخ و از اساتید ادبیات و تاریخ و رئیس دانشگاه بصره (جامعة البصرة) بوده است. آثار او بیشتر بر ادبیات عرب در دوره‌‌های تاریخی مختلف متمرکز است. دوران سلجوقی...

امیکو اوکادا (Emiko Okada) ایران‌شناس ژاپنی است که به دلیل اشتیاق به زبان و ادبیات فارسی تعدادی از آثار مهم فارسی را به زبان ژاپنی برگردانده است، از جمله: آثار نظامی گنجوی، رباعیات خیام و سروده‌های فخرالدین...

ایرج‌میرزا ملقب به جلال‌الممالک و صدر الشعرا از شاعران برجسته دورۀ مشروطه و فرزند غلامحسین میرزای قاجار بود و نسبش به فتحعلی‌شاه، پادشاه دوم سلسلۀ قاجاریه، می‌رسید.

ماتیاس اِنار (Mathias Énard) نویسنده، منتقد ادبی، مترجم و شرق‌شناس فرانسوی است که به فرهنگ و زبان‌های فارسی و عربی تسلط دارد. او را بیشتر با عنوان رمان‌نویسی بزرگ می‌شناسند که آثارش جوایز بین‌المللی فراوانی...

لازار سامویلوویچ پیسیکوف (Lazar Samoilovich Peisikov) شرق‌شناس ازبکی‌ـ‌روسی که با فعالیّت در مراکز مختلف علمی، مطالعاتی در زمینۀ زبان‌شناسی داشته است. مطالعات او در مورد زبان فارسی و تدوین فرهنگ زبان...

جین باپتیست نیکولاس (Jean Baptiste Nicolas) ایران‌شناس فرانسوی است که مهم‌ترین اثر او ترجمۀ رباعیات خیّام به زبان فرانسه بوده‌است. او در طول دورۀ حیات خود به خیّام‌پژوهی پرداخت و ترجمۀ او منبع بسیاری از...

کاشیناث پاندیتا (Kashinath Pandita) استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه کشمیر، عضو و رئیس مرکز مطالعات آسیای میانه همان دانشگاه است که در سال 1962م. دکتری زبان و ادبیات فارسی را از دانشگاه تهران اخذ کرد....

حکیم نظامی شاعر و داستان‌سرای ایرانی پارسی‌گوی در سدۀ ششم ق. /دوازدهم ق. که به عنوان صاحب سبک و پیشوای داستان‌سرایی در ادبیات فارسی شناخته شده است.

احمد مهدوی دامغانی (Ahmad Mahdavi Damghani) محقّق و اندیشمند ایرانی و استاد دانشگاه‌های تهران، هاروارد و پنسلوانیا بود. او دکترای الهیات اسلامی و ادبیات فارسی داشت و در حوزۀ ادبیات اسلامی، علوم اسلامی،...

لقب او مصلح‌الدّین و تخلّص وی سعدی بوده‌است. پدرش از ملازمان دربار اتابک سعد زنگی بود و بدین مناسبت تخلّصش را سعدی نهاد. سال ولادت او 1210م. و تاریخ وفات وی را 1291 یا 1292م. می‌دانند . به عقیدۀ صاحب‌‌نظران،...

سید علی بلگرامی(Syed Ali Bilgrami) ملقب به شمس‌العلماء، مترجم، حقوق‌دان، زمین‌شناس و زبان‌شناس هندی که به بیش از نُه زبان از جمله فارسی، عربی، سانسکریت و اردو آشنایی داشت. وی رسالۀ باباطاهر را به اردو...

چارلز پیتر ملویل (Charles Peter Melville) ایران‌شناس، استاد دانشگاه کمبریج و شاهنامه‌شناس است. تحقیقات او عمدتاً بر دورۀ صفوی و تیموری و خاصه بر کتاب‌آرایی و مصورسازی نسخ خطی در این دوران متمرکز بوده است....

کریم امامی (Karim Emami) مترجم، فرهنگ‌نویس، ویراستار، منتقد هنری، نویسنده، روزنامه‌نگار و کارشناس کتاب و نشر اهل ایران بود. او در روزنامۀ کیهان اینترنشنال آثار ادیبان ایرانی را به انگلیسی ترجمه و منتشر...

جولی اسکات میثمی (Julie Scott Meisami) پژوهشگر و استاد زبان و ادبیات فارسی و عربی در دانشگاه آکسفورد بود. عمدۀ پژوهش‌ها و نوشته‌های او به ادبیات و تاریخ‌نگاری فارسی مربوط است که اغلب به متون سده‌های میانه...

آنا ماریا کراسنوولسکا (Anna Maria Krasnowolska) ایران‌شناس و پژوهشگر مشهور لهستانی است. او استاد برجستۀ ادبیات و فرهنگ ایرانی و پژوهشگری پرکار در این حوزه بوده و سال‌ها مدیریت موسسۀ ایران‌شناسی دانشگاه...

سیده بشیرالنساء بیگم (Seyedah Bashirul-Nisa Begum)بانوی شاعر و فارسی‌پژوه هندی، که به امر تدریس زبان و ادبیات فارسی در دانشکدة بانوان دانشگاه عثمانیه در حیدرآباد هندوستان مشغول بود. از ایشان مقالاتی به...

یوزِف فون هامِر-پورْگِشْتال(Joseph Hammer-Purgstall) شرق‌شنا‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌س و تاریخ‌‌‌‌‌نگار اتریشی که نوشته‌‌‌‌‌ها و ترجمه‌‌‌‌‌‌های او از آثار ادبی شرقی و به‌‌‌‌‌خصوص ایران، تأثیر بسیاری در برانگیختن توجّه...

فیروز مشرقی را هم‌دورۀ عمروبن لیث صفاری می‌دانند و تاریخ وفات او را سال 283ق. نوشته‌اند (دهخدا، 1310).  او هم‌عصر طاهریان و صفاریان بوده‌است. زندگینامه‌نویسان از زندگی او اطلاعی ندارند و از ابیات او تنها...

یان ریشار (Yann Richard) ایران‌شناس نامی اهل فرانسه است که در زمینه‌هایی چون تاریخ و سیاست ایران در دورۀ معاصر، نقش مذهب تشیّع در ایران و زبان و ادبیات فارسی پژوهش کرده و تألیف‌هایی داشته‌است. وی که در...

الگا مرک دیویدسن (Olga Merck Davidson) پژوهشگر مطالعات خاورمیانه در موسسۀ مطالعۀ جوامع و تمدن‌های مسلمان واقع در دانشگاه بوستون ایالات متحدۀ آمریکا است. عمدۀ پژوهش‌ها و سخنرانی‌های او به ادبیات و هنر کلاسیک...

کارولی رِویتسکی (Károly Reviczky) شرق‌شناس و دیپلمات اهل مجارستان است که در زمینۀ ادبیات و شاعران ایران به‌ویژه حافظ شیرازی تحقیق و پژوهش داشته‌است. مهم‌ترین نکته در ارتباط با حافظ‌پژوهی او این است که...

مارک اسموژینسکی (Marek Smurzynski) ایران‌شناس و دانش‌آموختۀ زبان و ادبیّات فارسی بود که در زمینة ادبیّات تطبیقی و فرهنگ و ادبیّات فارسی فعالیت داشت. تلاش او در ترجمۀ آثار ادبی فارسی به زبان لهستانی این...

جرج سارتن (George Sarton) بنیانگذار رشتۀ تاریخ علم، به دنبال ایجاد ارتباط بین فلسفه و علم بود. دانشمندان جهان اعتراف می‌کنند که جورج سارتن برجسته‌ترین مورخ علم است و کتاب تاریخ علم که ثمرۀ دانشمندی و درایت...

یکی از شاعران خوب قرن دهم هجری قمری فهمی استرآبادی است. از دیوان فهمی استرآبادی تنها یک نسخه به‌جای مانده‌است.

شرق‌شناس مجارستانی است که در زمینۀ ترجمۀ انگلیسیِ اشعار شعرای کلاسیک فارسی هم‌چون مولوی و سعدی و برخی آثار فارسی و عربی پیشگام بوده‌است. زمینۀ کاری او زبان، ادبیات و تاریخ ایران بوده و در کنار آن تألیفاتی...

فیضی فیّاضی از شاعران قرن دهم هجری است. بعضی از منابع، او را از خوشنویسان خط نستعلیق در آن دوران می‌دانند. 

نویسنده، محقّق، مترجم و فرهنگ‌نگار ایرانی است. وی عضو هیئت علمی دانشگاه در رشتۀ زبان و ادبیات آلمانی، ایران‌شناسی و ادبیات تطبیقی است. عمدۀ فعّالیّت‌های او در زمینۀ ادبیات، فلسفه، ادبیات تطبیقی، مطالعات...

فارسی‌پژوه و ایران‌شناس اهل ارمنستان است. وی در حوزۀ زبان و ادبیات ایران تخصّص دارد و از آثار شناخته‌شدۀ او این نتیجه به دست می‌آید که تحقیق و مطالعه پیرامون شعرای فارسی‌زبان در دوره‌های مختلف تمرکز ویژۀ...

ایتالو پیتسی Italo Pizzi ایران‌­شناس ایتالیایی است که شاهنامۀ فردوسی را به زبان ایتالیایی ترجمه کرده‌است. وی در موضوعاتی هم‌­چون زبان و ادبیات فارسی، شاهنامه‌­پژوهی، زبان عربی و سانسکریت، ادبیّات تطبیقی...

محّمد رجب النجّار Mohammad Rajab Al Najjar پژوهشگر و استاد مصری است که صاحب کتاب‌ها و مقالات متعدّد به زبان عربی است. او پژوهش‌هایی نیز برروی شاهنامه داشته‌است.

آنتونیو پالیارو Antonio Pagliaro زبان­‌شناس و متخصّص درزمینۀ مطالعات ایران ­‌باستان است. او در حوزه­‌هایی نظیر فلسفۀ زبان، متون پهلوی دینی و غیردینی، حقوق و قانون در روزگار ساسانیان پژوهش کرده­‌است. تاریخ...

استاد فرهنگ و ادب فارسی دانشکده مطالعات خاورمیانه Faculty of Asian and Middle Eastern Studies دانشگاه کمبریج University of Cambridge انگلستان، به واسطه تألیف کتاب علم و شعر در ایران در قرون وسطی: گیاه‌شناسی...

از دانشمندان قرن 19 میلادی در انگلستان است که مقالاتی درباره شاعران ایران نوشته است. (دهخدا، 1373ش.، ج4، 5260؛ رستمی، 1390، 215) اطلاعاتی به دست نیامد.

نویسنده، مترجم، محقّق، مدیر بخش ادبیّات عرب در مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی Center for the Great Islamic Encyclopedia و مصحّح کتاب خریدۀ القصر فی ذکر فضلاء اهل اصفهان نوشتۀ عمادالدّین اصفهانی است. 1937م....

نویسنده و شرق‌شناس و متخصص در حوزه چین‌شناسی که به دلیل علاقه به ادبیات فارسی، برخی از آثار ادبیات فارسی، همچون رباعیات حافظ و گلستان سعدی را به انگلیسی ترجمه کرد.

از اساتید برجسته ی دانشگاه های مصری در رشته ی ادبیّات فارسی است که با ترجمه ی بوستان سعدی شناخته و برجسته شد؛ وی توانست سعدی را به جهان عرب معرفی نماید. اطّلاع دقیقی در دست نیست.

وی از خاورشناسان معروف انگلیسی و متخصّص در هندشناسی و زبان سانسکریت بوده است. او نخستین کسی است که بهاگاواد گیتاBhagavad Gita (مهمترین و اسرارآمیزترین بخش حماسه هندی) را به انگلیسی ترجمه کرد و نیز خالق...

حافظ شناس، مترجم دیوان حافظ به زبان فرانسوی، شاگرد هانری کربن Henry Corbin و ژیلبر لازار Gilbert Lazard و متخصّص زبان و ادبیّات فارسی بود. او جزء نسل سوّم مرحله ی تکامل ایران شناسی در فرانسه است (متی....

یغمای جندقی (Yaghma Jandaghi) از شعرایی است که در استحکام کلام و قدرت بیان، بی‌مانند بود و هزلیّات او نیز در نوع خود کم‌­نظیر است. یغما نسبت‌به روزگار خود مرد روشنفکری است. او بینش روشنی دارد و در محیط...

وقوعی نیشابوری از خوش‌نویسان دوران صفویّه و از شاعران مکتب بازگشت ادبی بود. در جوانی در بیشتر فنون مخصوصاً تاریخ و ادب و خط مهارت یافت. وی نویسندۀ کتاب مجامع‌الأخبار است.

میرزا محمّد شفیع وصال شیرازی Vesal shirazi از شعرا، ادیبان و خوشنویسان معروف شیرازی در سدۀ سیزدهم هجری (اوایل دورۀ قاجار) و ملقّب به میرزاکوچک بود. دیوان اشعار او نزدیک به سی هزار بیت دارد. وصال در مرثیه‌سرایی...

میرزا محمد علی صائب تبریزی Saib Tabrizi یکی از شاعران و غزل‌سرایان نام‌دار ایرانی در عهد صفویه است که زیبایی اشعار او غیرقابل‌انکار است. در جوانی مانند اکثر شعرای آن زمان برای تأمین مادی زندگیش به هندوستان...

گیردهاری لعل تیکو Giridhari L. Tikku زبان‌شناس و شاعر کشمیری است که آثار و تحقیقات متعدّدی دربارۀ زبان و ادبیّات فارسی دارد. کتاب پارسی‌سُرایان کشمیر وی اوّلین آنتولوژی (رابطۀ هستی‌شناسانه) شاعران فارسی‌زبان...

جانگ هوی Zhang Hui ایران‌شناسی چینی است که چندین اثر از آثار ادبی شعرای فارسی را به زبان چینی ترجمه کرده‌است. او در کار ترجمه به آثار رودکی، مولانا و سعدی توجّهی ویژه داشته‌ و تسلّط او بر زبان فارسی موجب...

توماس هاید Thomas Hyde خاورشناس انگلیسی و متخصّص زبان‌های شرقی بود. او جزو اوّلین اروپاییانی بود که به اهمیّت آموزش زبان‌های شرقی پی برد. او تا زمان ویلیام جونز William Jones نامی پُر آوازه داشت.

سمیر مالطی Samir Malti یکی از مترجمان شاهنامۀ فردوسی از زبان فارسی به زبان عربی است. این ترجمه به نثر انجام شده و عمدۀ شهرت سمیر مالطی به‌ انجام این ترجمه مربوط است.

ژاک دوشن‌گیمن Jacques Duchesne-Guillemin شرق‌شناس و ایران‌شناس بلژیکی است که در زمینه‌های متنوعی ازجمله زبان‌های هند و ایرانی، ادبیّات و تاریخ ایران باستان، مطالعات زرتشتی و اوستاشناسی به پژوهش و تحقیق...

مستشرق روسی، متخصص در زبان و ادبیّات شرقی است. وی در مورد علیشیر نوایی مطالعات و تحقیقات عمده‌ای انجام داده است. 1926م. – در قید حیات

رنه ماری ژوزف باسه Bassé René Marie Josephe از خاورشناسان شهیر فرانسوی است. وی متخصّص ادبیّات عرب، زبان و ادبیّات ترکی و فارسی می‌باشد.

آنه‌ ماری شیمل Annemarie Schimmel ایران‌شناس، اسلام‌شناس و مولوی‌شناس آلمانی است. او بارها به شرق و به‌‌خصوص ایران سفر کرد و مطالعات و پژوهش‌های وی موجب شد جهان غرب با چهرۀ بهتر و کامل‌تری از اسلام و مولوی...

رحیم رضازادۀ ملک Rahim RezaZadeh malek پژوهشگر تقویم، ادبیّات، تاریخ و فرهنگ معاصر ایران بود. پژوهش‌های وی در عرصۀ تاریخ دوران متأخّر قاجار و جنبش مشروطه، به‌ویژه کتاب او با عنوان چکیدۀ انقلاب حیدرخان...

مولانا شاهین شیرازی Mowlānā Shāhin-i Shirāzi بزرگ‌ترین شاعر فارسی- یهودی (کلیمی) اواسط قرن 14 میلادی ایران است. آثار وی ادبیّاتی را بازتاب می‌­دهد که از درون­مایه­‌های شفاهی و عامّۀ یهودی و غیریهودی ترجمه...

رابرت بلای Robert Bly زبان‌شناس، شاعر، مترجم، نویسنده، منتقد و اندیشمند آمریکایی است. او با ترجمۀ آثار مولانا و حافظ در سال‌های 1970م. در شناساندن عارفان و شاعران ایرانی به آمریکا و جامعۀ ‌انگلیسی‌زبان...

دیان بوگدانویچ Dejan Bogdanovic متخصّص مطالعات ایرانی و ادبیّات فارسی است. وی سندبادنامه را از فارسی به فرانسه ترجمه کرده‌است. زمینۀ اصلی تحقیقات وی زبان و ادبیّات فارسی در کشورهای بالکان است.

ابوالقاسم فردوسی توسی Abul-Qâsem Ferdowsi Tusi سخن‌سرای نامی ایران و سرایندهٔ شاهنامه حماسهٔ ملی ایرانیان است. او را بزرگ‌ترین سرایندهٔ پارسی‌گو دانسته‌اند. نام و آوازه فردوسی در همه جای جهان شناخته و...

غزّالی فیلسوف، متکلّم، فقیه ایرانی و یکی از بزرگ‌ترین مردان تصوّف سدۀ پنجم هجری قمری است. غزّالی در دورۀ مجادلات مذهبی به شکل یک متکلّم بزرگ ظهور کرد. ارباب مذاهب عموماً از نیروی بیان و قلم او زبون و ناچیز...

عنصری یکی از بزرگ‌ترین مدیحه‌سرایان و قصیده‌پردازان شعر فارسی است. او در قرن پنجم و ششم هجری قمری می‌زیست و از برجسته‌ترین شاعران دربار محمود غزنوی بود که به‌دلیل خلق اشعار بی‌بدیل، عنوان ملک‌الشّعرایی...

عَطّار نیشابوری Attar Neyshaburi شاعر و عارف فارسی‌زبان ایرانی در قرن ششم و هفتم قمری است. او با علوم مختلفی مانند طب، نجوم، قرآن، حدیث، فقه، تفسیر و کلام آشنایی داشت. عطّار یکی از شاعران ایرانی بلندنام...

ابراهيم الدّسوقي شتا Ibrahim Al Dasuqi Sheta نويسنده، پژوهشگر، مترجم و استاد ادبيّات و زبان‌هاي شرقي در دانشگاه قاهره بود و در زمينۀ زبان‌هاي تركي و مخصوصاً فارسي فعّاليّت داشت. وي مثنوي مولوي را به‌طور...

عمر داود پوتا Umar Daudpota ایران‌شناس، مترجم و مصحّح پاکستانی است که در زمینۀ زبان و ادبیّات فارسی، عربی و سندی به پژوهش مشغول بوده‌است. وی از جمله افراد پرکاری است که تألیف، تصحیح و ترجمۀ آثار متعدّدی...

ابوسعید ابوالخیر (Abusa'id Abolkhayr) عارف و شاعر نام‌دار قرن 4 و 5 هجری قمری است. از او آثار ارزشمندی با موضوع عرفان و تصوّف به جا مانده‌است. اشعار برجسته‌ای نیز در قالب رباعی و به زبان عربی و فارسی از...

داریوش شایگان Dariush Shayegan فیلسوف، هندشناس، نویسنده و شاعر ایرانی بود که آثار او به دو زبان فارسی و فرانسه در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفته‌است. وی در شناساندن شاعران ایرانی به سایر تمدّن‌ها به‌‌خصوص...

سبک شعر دقیقی همان سبک خراسانی و دارای خصوصیّات شعر قرن چهارم هجری و دوران سامانی است. (شعر او) از جهت موضوع توجّه به طبیعت، وصف محسوسات، تغزّل، مدحِ بدون اغراق، مبالغه و تکلّف است

بیشتر شهرتِ خواجه عبدالله انصاری به سببِ مناجات‌های عارفانه و فعّالیّت در زمینۀ تصوّف اسلامی است. او از مشایخ بزرگ تصوّف در قرن 5ق. به شمار می آید

بیدل شاعر پارسی گو هند و صوفی است و دوران حیات وی مصادف با انحطاط امپراطوری مغول در هندوستان است. او را باید نمایندۀ تمام عیار اسلوب هندی به شمار آوریم. (شفیعی کدکنی، 1371، 15)

بابا فغانی از مطرح ترین شاعران مکتب وقوع است و اکثر تذکره نویسان متوجّه سبک تازۀ او در شعر شده‌اند. او به سبب همین سبک تازه مورد پسند شاعران خراسان قرار نگرفت و به ناچار سال‌ها در آذربایجان به سر برد....

عمدۀ آوازۀ بابا طاهر مرهون دوبیتی های عوام فهم و خواص پسند اوست.

ماگالی آریویچ تودوآ Magali Areevich Todua ایران‌شناس گرجستانی است که در زمینه‌هایی هم‌چون ترجمه و تصحیح متون ادبیِ کهن و معاصر فارسی، شاهنامه‌پژوهی و پژوهش در فرهنگ و ادب ایران به تحقیق مشغول بوده‌است....

ایرج جهانگیر سهرابجی تاراپوروالا Irach Jehangir Sorabji Taraporewala ایران‌شناس و از پارسیان هندوستان است که مطالعه و پژوهش در حوزۀ تاریخ، فرهنگ و تمدّن ایران باستان، زبان‌شناسی، دین زرتشتی و اوستاشناسی...

اهلی شیرازی Ahli Shirazi از شاعران نامی اواخر قرن نهم و اوایل قرن دهم هجری قمری است.

اوحدالدّین کرمانی Auhadudin Kirmani از صوفیان و رباعی‌گویان مشهور ایران در سدۀ ششم و هفتم هجری قمری می‌باشد.

اسدی طوسی Asadi Tusi از حماسه‌سرایان و لغت‌نویسان قرن پنجم هجری قمری است.

مورّخ و باستان‌شناس آلمانی، استادیار جغرافیای تاریخی دانشگاه برلین University of Berlin است که کشفیات مهمّی در تخت جمشید و پاسارگاد داشته و بیش از 190 کتاب درزمینۀ تاریخ ایران و سرزمین‌های اطراف آن تهیّه...

او مترجم اشعار شاعران فارسی زبانی هم‌چون جامی، عطّار و خیّام به زبان انگلیسی است و پیش از او کسی همۀ رباعیّات خیّام را ترجمه نکرده‌است. آثار او یک ترجمۀ صرف نیست و به نوعی وی به بازآفرینی آثار ادبی دست...

ایران‌شناس اهل چکسلواکی است که درزمینۀ مطالعات ایران‌شناسی و زبان‌های شرقی نظیر فارسی و عربی به پژوهش و تحقیق پرداخته‌است. از حوزه‌های تحقیقیِ مرتبط با ایران‌شناسی وی می‌توان به ترجمه، تصحیح و تعلیق‌نویسی...

وی حافظ‌شناس و ایران‌شناس انگلیسی بود. او غزلیّات حافظ را بدون توجّه به متن اصلی باز سرود. بریجز گاه اشعارش را با امضای مستعار داریوش منتشر می‌کرد. وی دفتر کوچکی با عنوان غزل‌ها و ابیاتی چند از حافظ منتشر...

وی از خاورشناسان آلمانی معاصر دوران سلطنت قاجاریه است. او متخصّص در زبان و ادبیّات فارسی، ترکی عثمانی، تاریخ سیاسی ایران در دوران اسلامی و کتیبه‌شناسی بوده‌است.

او رایزن فرانسه در مشرق‌زمین بود و اثر ارزشمندی دربارۀ زبان پهلوی دارد.

رئیس کتابخانه و پژوهشگر انستیتوی شرق‌شناسی آکادمی علوم چکسلواکی Czechoslovak Academy of Sciences و مترجم بسیاری از سروده‌ها و نوشته‌های عبید زاکانی، جلال الدّین رومی و... از زبان‌های فارسی، تاجیکی و افغانی...

ترجمۀ ارزشمندی از شاهنامه تهیّه کرده‌است و این اصلی‌ترین دلیل شهرت وی است.

ایران‌شناس انگلیسی و دانش آموختۀ‌ایران دورۀ اسلامی و دورۀ مدرن است. او از اعضای پا بر جای موسّسۀ مطالعات خاورمیانه‌ای بریتانیا و عضو شورای بخش فارسی این موسّسه است.

یکی از ایران‌شناسان مشهور انگلیسی در اواخر قرن نوزدهم میلادی است که مدّتی را با عشق و علاقه در میان ایرانیان گذراند و مطالعات زیادی را به‌صورت کتاب‌های ارزنده در تاریخ ادبیّات ایران به جهان ارائه داد....

یران‌شناس و زبان‌شناس دانمارکی معاصر بوده‌است. متخصّص ادیان باستانی ایران به‌خصوص آیین مانی و تاریخ و ادبیّات فارسی و عربی است. وی مشاور و متخصّص زبان‌های ایرانی قبل از اسلام بود و منتخبی از آثار نویسندگان...

از ایران‌شناسان نامی ترکیه، متخصّص زبان و ادبیّات ترکی، عربی و فارسی، بنیان‌گذار و عضو کمیتۀ اداری انجمن بین‌المللی تحقیقات خاورشناسی است. وی مطالعات گسترده‌ای دربارۀ ادبیّات فارسی دارد.

از ایران‌شناسان معروف سوئدی و پژوهشگر حوزۀ زبان‌های ایران باستان، هند و اروپایی و زبان و ادبیّات ایران می‌باشد. او با‌استفاده از بورس علمی دولت ایران در دانشکدۀ ادبیّات اصفهان مطالعات خود را ادامه داد....