استنلی اینسلر (Stanley Insler) یکی از برجستهترین فیلولوگها و زبانشناسان حوزة زبانهای هندو ـ اروپایی به ویژه مطالعات سانسکریت و اوستایی بود. فعالیت علمی او در دانشگاه ییل و پژوهشهایش در مطالعات زبانهای باستانی به خصوص ترجمة گاهان زرتشت جایگاه علمی مهمی را در این حوزه برای او ایجاد کرده است.
ایرایدا آناتولییِوْنا اسمیرنووا (Ираида Анатольевна Смирнова ) زبانشناس روسی، در حوزۀ زبانهایِ شرقی، خاصه زبان کردی، تخصص داشته و از محققان مطرحِ زبانشناسی کردی در روسیه به حساب میآید. علاوه بر نوشتن آثار قابلِ توجه پیرامون گویشهای مختلف کردی، توانست ترجمه روسیِ کتاب اَوستا را که حاصل دستنوشتههای استاد مرحومش بود مُدوّن و منتشر کند. این ترجمه، نخستین ترجمۀ آوانگارانۀ اوستا به شمار میرود.
اوسکار استیگ ویکاندر Oscar Stig Wikander ایرانشناس، دینشناس و هندشناس مشهور سوئدی است. او با ایرانشناسانی چون نیبرگ، کریستنسن و دومزیل همکاری داشت. بهعنوان نمایندۀ مکتب اوپسالا، او در تلاش برای بازسازی تاریخی و اجتماعی انجمن ایزدان هندوایرانی بر اساس دادههای زبانشناختی بود.
چارلز جی. هبرل Charles G. Häberl استاد زبانشناسی و ادبیات و ادیان آفریقایی، خاورمیانهای و آسیای جنوبی است. پژوهشهای او عمدتاً بر زبانهای خاورمیانه و اقلیتهای قومی، زبانی و دینی این منطقه متمرکز بود. اصلیترین حوزۀ پژوهشی هبرل، مندائیان و زبان مندائی بود. او تحقیقات میدانی بسیاری را روی گویشوران چندین زبان سامی و ایرانی انجام داد. و آثار متعددی در زمینههای مختلفی مانند کتیبهنگاری آرامی، متون جادویی، شفاهی و کتبی، فرهنگ عامۀ خاورمیانه، لهجههای آرامی نو و زبانشناسی تطبیقی سامی نوشت.
مارتین لیچفیلد وست Martin Litchfield West، عضو کالج آلسولز آکسفورد و یکی از برجستهترین زبانشناسان کلاسیک جهان بهشمار میرود. مطالعات پیشگامانۀ او در زمینۀ موسیقی یونان باستان از اهمیت ویژهای برخوردار است. او در پژوهشهای خود به دورهای پرداخته است که در آن، اندیشههای ایرانی تأثیر چشمگیری بر تفکر یونانی داشتهاند. او همچنین پژوهشهایی در زمینۀ متون مقدس زرتشت انجام داده است. روابط بین یونان و خاور نزدیک باستان و ارتباط بین شمنیسم و دین یونان باستان اولیه نمونهای از زمینههای پژوهشی او هستند.
تئودور بِنفای[1] Theodor Benfey زبانشناس آلمانی بود که در زمینۀ زبانشناسی تطبیقی، بهویژه با تمرکز بر زبانهای هندی، به تحقیق و پژوهش پرداخت. از مهمترین آثار او میتوان به پژوهش دربارۀ کتاب باستانی هندیان، پَنجَهتَنتَره اشاره کرد. بنفای همچنین اولین کتب جامع دربارۀ دستور زبان و واژگان سانسکریت را تألیف کرد. در حوزۀ ایرانشناسی نیز آثاری دربارۀ کتیبههای میخی بیستون و نام ماههای سال در ایرانِ باستان منتشر کرده است.
[1] – در منابع فارسی نام خانوادگی وی، «بنفی» آمده است.
پییِر جورجو بوربون Pier Giorgio Borbone شرقشناس و زبانشناس ایتالیایی است که حوزۀ پژوهشهای او طیف گستردهای از مطالعات تاریخی و زبانشناختی را در بر میگیرد. از جمله زمینههای اصلی پژوهش وی میتوان به تاریخ و فرهنگ مسیحیت در منطقه شامات، روابط کلیسای مسیحی با شرق، زبان و ادبیات عِبری و سُریانی و نیز مطالعات کتاب مقدس اشاره کرد. در ارتباط با ایران، بوربون بهویژه به بررسی روابط سلاطین دورۀ ایلخانی با کلیسا و تحلیلهایی درباره مطالب مرتبط با این موضوع در کتاب «تاریخ جهانگشای» عطاملک جُوِینی ارائه داده است.
جان کَسپِر لِیدِن John Caspar Leyden زبانشناس، پزشک، مترجم و شاعر بریتانیایی. به چندین زبان شرقی ازجمله فارسی، عربی و هندی تسلط داشت او علاوه بر فعالیت در حوزۀ زبانشناسی و ادبیات، در طبابت نیز مشغول بود. با سفر به هندوستان، تمرکز اصلی او بر زبان و ادبیات هندی قرار گرفت. یکی از مهمترین آثار او در زمینۀ ترجمه، همکاری با نویسندهای دیگر در ترجمه کتاب بابرنامه، نوشته ظهیرالدین بابر، سلطان هندوستان بود.
لیونیت کولیکوو Leonid Kulikov محقق روس و استاد دانشگاه در حوزۀ زبانشناسی ودایی است. پژوهشها و انتشارات او بر نوعشناسی زبانشناختی، زبانشناسی درزمانی و همزمانی، صرف و نحو ودایی، سرو و نحو تاریخی و قواعد در زبانهای هندو اروپایی و هندو آریایی متمرکز است. او دروس متعددی در همین باب را در دانشگاههای مختلف اروپا تدریس کرده است.
جورج پرسی باجر George Percy Badger شرقشناس، مبلغ مسیحی، جهانگرد انگلیسی و محقق زبان و ادبیات عربی و مالتی است. هم به عنوان یک مبلغ مسیحی و هم در نقش یک سیاستمدار و پژوهشگر زبان عربی حضور قابل توجهی داشت. کتابی هم درباره منازعات ایران و بریتانیا در منطقه بلوچستان و مکران به نگارش درآورد.
ژوزف توسن رنو Joseph Toussaint Reinaud شرقشناس و استاد عربی دانشکدۀ زبانهای شرق، عضو فرهنگستان کتیبهها، کریتور نسخههای خطی شرقی در کتابخانه سلطنتی و رئیس انجمن آسیایی (Asian Association) بود. او نسخ خطی شرقی کتابخانۀ ملی فرانسه (National Library of France) ردهبندی و فهرستنویسی کرد و فهرستهای مجموعههای قدیمی را اصلاح کرد. همچنین او به مسائل تاریخی ایرانیان، مسلمانان و اعراب با نگاه مقایسه و بررسی متون پرداخت.
بهرام گور تهمورس آنکلساریا Behramgore Anklesaria ایرانشناس هندی و متخصص زبان و ادبیّات فارسی است. وی از پارسیان هند و علاقهمند به زبان و ادبیّات فارسی بود که با همکاری صادق هدایت (Sadegh Hedayat) بسیاری از متون زبان پهلوی را به فارسی و انگلیسی برگرداند.
الکساندر گریگوریویچ تومانسکی Alexander grigorevich Tumansky، از افسران و ژانرالهای امپراتوری روسیه که در مذاکرات سیاسی میان ایران و روسیه مشارکت داشت و پژوهشی در مورد جنبش بابیّت (Babbitt movement) با همکاری برخی از بهائیان در ایران انجام داده است.
محقق زبانهای هند و اروپایی و علاقمند به زبانشناسی که پژوهشهایی در مورد زبان سانسکریت (Sanskrit) و تاریخ زبان سلتیک (Celtic) انجام داده و در بررسی این زبان به مطالعۀ زبانهای شرقی نیز پرداخته است.
