ارنست ولف گزو (Ernest Wolf-Gazo) فیلسوف معروف غربی و استاد دانشگاه آمریکایی قاهره است که در آثار خود بر فلسفۀ اسلامی و فلسفۀ ملاصدرا تمرکز داشته است. او علاوه بر این، در اثری سعی کرده تا ارتباط بین اندیشۀ وبر و اسلام را به تصویر بکشد.
تیئری زارکُن[1] Thierry Zarcone، مورخ و اسلامشناس فرانسوی. در زمینۀ تاریخ امپراتوری عثمانی و پیوندهای میان دین و سیاست در ترکیه معاصر تخصص دارد. بخش قابلتوجهی از پژوهشهای او به بررسی تصوف، عرفان اسلامی و جریانهای صوفیانه در مناطق مختلف آسیا بهویژه منطقه آسیای صغیر اختصاص یافته است. زارکن همچنین در حوزههای کمتر کاوششدهای چون تاریخ فراماسونری در ایران، وضعیت تشیع در شهرِ استانبول و نقش برخی شخصیتهای متجدد و مشروطهخواه نظیر فتحعلی آخوندزاده آثار قابلتوجهی منتشر کرده است.
[1] – نام و نام خانوادگی او در برخی آثار فارسی به صورت «تیری» و «زرکن» هم آمده است.
پل ماسون- اورسل Paul Masson-Oursel شرقشناس و فیلسوف فرانسوی، از پیشگامان فلسفۀ تطبیقی بود. او را پدر فلسفۀ تطبیقی میدانند. او همزمان به فلسفه و روانشناسی میپرداخت و تاریخ فلسفۀ شرق را بهطور مستقل بررسی کرد. این بررسیها شامل بررسی فلسفۀ مصر، چین، هند و ایران بوده است. او پژوهشهای بسیار گستردهای انجام داد که در بیشتر آنها از منابع اصلی هند و چین و همچنین یونان و غرب مدرن استفاده کرده بود و به غنی شدن دانش این حوزهها کمک شایانی کرد.
شمس فریدلندر Shems Friedlanderیک محقق و هنرمند آمریکایی مسلمان است. او را به خاطر پژوهشهای ارزندهاش در باب مولانا و صوفیگری میشناسند. شمس استاد دانشگاه آمریکایی قاهره و سازندۀ چندین فیلم مستند در باب مولاناست. او در کتابهایش گزارشهای مستندی از سلسلۀ مولویه در قونیه و آیینها و آداب ایشان به همراه تصاویری ارائه کرده است که خود از زمان حضورش در ترکیه، در سال 1973م. تهیه کرده بود.
کارل ویلیام ارنست Carl William Ernst اسلامشناس و استاد دانشگاه آمریکایی در حوزۀ مطالعات اسلامی با تمرکز بر آسیای غربی و جنوبی است. او با بهرهگیری از منابع عربی، فارسی و اردو دربارۀ مطالعات اسلامی، تصوف و فرهنگ اسلامی در آسیای جنوبی نوشت و درس داد. تصوف و اسلام، ارتباط تصوف و یوگا، اسلام و یوگا، انشعابات اسلام در هند، آثار فارسی در باب فرهنگ و ادبیات هندی، شهدای صوفی، آموزههای تصوف و اسلامهراسی در هند، بخش مهمی را در پژوهشهای او به خود اختصاص داده است.
مریئتا استپانیانتس Marietta Stepaniants اسلامشناس، استاد دانشگاه و محقق روسی فلسفۀ شرقی است. فلسفۀ تطبیقی و گفتگوی فرهنگها، دین و هویت در روسیۀ مدرن، تصوف، هند و بودیسم، اندیشۀ شرقی، زردشتیگری و اسلام، شوروی و اسلام، اسلام شوروی از جمله مضامین غالب در پژوهشهای و درسگفتارهای اوست. او برای خدمات گسترده به این حوزۀ پژوهشی جوایز متعددی در روسیه دریافت کرد.
الیز کوکرو-سائوما Elise Coquereau-Saouma، محقق مطالعات فلسفۀ غرب و متخصص فلسفۀ شرق که با تمرکز بر فلسفۀ هند به تحقیق و پژوهش میپردازد. ضمن اینکه در توجه بر منشاء فلسفۀ هندی، به تاریخ فلسفه در شرق از جمله فلسفۀ ایران توجه نشان داده است.
جوزف جان کَمبِل[1] Joseph John Campbell اسطورهشناس مشهور آمریکایی بهویژه در حوزۀ اسطورهشناسی تطبیقی و نیز محقق بررسی تطبیقی ادیان است. نظرات او در حوزۀ «آرکهتایپها» یا همان نمونههای نخستین بسیار مطرح و پراستفاده شد. آثار ارزشمند او در حوزۀ اساطیر ملل مختلف با بیان ویژگیهای مشترک آنها همراه بود و از این منظر در نوع خود پیشگام به شمار میآید.
[1] – نام و نام خانوادگیِ این اسطورهشناس در منابع فارسی به صورتهایی چون «ژوزف» و «کمپبل» هم آمده است.
کبیر ادموند هلمینسکی Kabir Edmund Helminski پژوهشگر حوزۀ تصوف و عرفان، مولویشناس، نویسنده و مترجم اشعار مولانا به زبان انگلیسی است. ترجمهها و تحقیقات او تاثیر فراوانی در شناخت و معرفی اشعار مولانا به جهانیان داشته است. علاوه بر متون و اشعار مولانا و دیگر عارفان اسلام، او مقالات و آثاری نیز در حوزۀ پژوهش موسیقی عرفانی و سماع دارد. هلمیسنکی یکی از شیوخ و نمایندگان طریقت مولویه در جهان است و در پی آن است تا سبک زندگی مدرن را به نحوی با اصول این طریقت تطبیق دهد.
یوهان فرانتس بوده Johann Franz Budde الهیدان لوتری، فیلسوف و تاریخنگار آلمانی بود. او از جنبش زهدباوری تاثیرات زیادی پذیرفته و در کتابهایش از شیوۀ تفکر این جنبش بهره برده است. او فردی محترم در زمان خود بود و از نامدارترین الهیدانان آلمانی زمان خودش شناخته میشود که توانست بنیانی تاریخی در مطالعاتش بگذارد.
ویلیام جیمز دورانت William J. Durant نویسنده، مورخ و فیلسوف آمریکایی بود. او و همسرش آریل دورانت (Ariel Durant)بیشتر به خاطر اثر معروف تاریخ تمدن یا داستان تمدن که در یازده جلد در بین سالهای 1935م. تا 1975م. منتشر شد، معروف شدند. هدف کلی وی از نگارش تاریخ تمدن گردآوری مجموعهی عظیم دانش تاریخی گسترده و تکهتکه شده به بخشهای تخصصی؛ تحت عنوان کتبی متحد و یکپارچه، که برای جامعه معاصر کاربردی باشد بود.
توشیو کورودا (Toshio Kuroda) مترجم ژاپنی نهجالبلاغه و استاد برجستۀ مطالعات اسلامی در ژاپن که برندۀ کتاب سال ایران بهخاطر ترجمۀ ژاپنی کتاب بدایهالحکمه اثر علامه طباطبایی بود و جایزۀ فرهنگی ترجمۀ کتاب تاریخ فلسفۀ اسلام نصرالله پورجوادی به زبان ژاپنی را نیز دریافت کرد.
آنه ماری شیمل Annemarie Schimmel ایرانشناس، اسلامشناس و مولویشناس آلمانی است. او بارها به شرق و بهخصوص ایران سفر کرد و مطالعات و پژوهشهای وی موجب شد جهان غرب با چهرۀ بهتر و کاملتری از اسلام و مولوی آشنا شود. وی برندۀ جایزۀ سالیانۀ صلح در سال 1995م. شد. این جایزه هر ساله پیش از نمایشگاه بینالمللی کتاب فرانکفورت Frankfurt Book Fair به اندیشمندان و متفکّران آلمانی اهدا میشود.
قطبالدّین شیرازی Qotb al-Din Shirazi از دانشمندان بزرگ ایرانی قرن هفتم و اوایل قرن هشتم هجری قمری است. او در طب، ریاضیّات، نجوم، حکمت، کلام و موسیقی دست داشت و در نظم و نثر پارسی و عربی دارای مهارتی کامل بود. وی نقش مهّمی در گسترش حکمت، فلسفه، علوم طبیعی، پزشکی و هنر داشتهاست.
