تیئری زارکُن - Thierry Zarcone
تیئری زارکُن[1] Thierry Zarcone، مورخ و اسلامشناس فرانسوی. در زمینۀ تاریخ امپراتوری عثمانی و پیوندهای میان دین و سیاست در ترکیه معاصر تخصص دارد. بخش قابلتوجهی از پژوهشهای او به بررسی تصوف، عرفان اسلامی و جریانهای صوفیانه در مناطق مختلف آسیا بهویژه منطقه آسیای صغیر اختصاص یافته است. زارکن همچنین در حوزههای کمتر کاوششدهای چون تاریخ فراماسونری در ایران، وضعیت تشیع در شهرِ استانبول و نقش برخی شخصیتهای متجدد و مشروطهخواه نظیر فتحعلی آخوندزاده آثار قابلتوجهی منتشر کرده است. [1] - نام و نام خانوادگی او در برخی آثار فارسی به صورت «تیری» و «زرکن» هم آمده است.
تولد و درگذشت
1958م. – در قید حیات.
سوابق زندگی و تحصیل
تیئری زارکُن در سال 1958م. در شهر تونس (Tunis) به دنیا آمد. اگرچه اصالت او فرانسوی است (WorldCat Entities, n.d.). تحصیلات عالی خود را در دانشگاه اکس-مارسی (Université d'Aix-Marseille) آغاز کرد و موفق به اخذ مدارک کارشناسی و کارشناسیارشد از این دانشگاه شد (Babelio, n.d.). وی دورۀ دکتری را در دانشگاه مارک بلوخِ فرانسه (L’université Marc Bloch(Université Strasbourg II)) پی گرفت و در سال 1990 با دفاع از با دفاع از رساله دکتری، درجه دکتری را دریافت کرد (Thèses, n.d.). از سال 1997م. تا 2014م. زارکُن در مؤسسه آموزشیِ مدرسۀ عالی مطالعات علوم اجتماعی (Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales) به تدریس دروس مرتبط با انسانشناسی، تاریخ تصوف و محافل صوفیانه اشتغال داشت و در سالهای 2005م.-2006م. بهعنوان استاد مدعو در دانشگاه کیوتو (Kyoto University) در کشور ژاپن و در سال 2007م.-2008م. در گروه انسانشناسی اجتماعی دانشگاه فریبورگِ سوئیس (département d’anthropologie) sociale de l’Université de Fribourg) تدریس کرد. (Groupe Sociétés Religions Laïcité(GSRL), n.d.). زارکن از سال 2009م. به عضویت هیئت علمی مدرسه عملی مطالعات عالی (École Pratique des Hautes Études) درآمد و تدریس در این مؤسسه را آغاز کرد (Canal-U, n.d.). سپس در سال 2015م. به مؤسسه علوم سیاسی اکس-آن-پرووانس (Institut de Sciences Politiques d’Aix-en-Provence) پیوست (Persée, n.d.) و بهعنوان مدرس پارهوقت دروسی مانند «سیاست و دین در ترکیه» و «عرفان تطبیقی» را برای دانشجویان این مرکز ارائه میدهد (Thierry Zarcone, n.d.).
سوابق اجرایی و پژوهشی
تیئری زارکُن در حوزۀ اسلامشناسی و تاریخچۀ مکاتب فکری در ایران فرهنگی و آسیای صغیر تحقیق و مطالعه میکند. موضوعاتی مثل تصوف و آیین شمنی در آسیا، بهویژه در ترکیه معاصر، آسیای مرکزی و ترکستان چین، تأثیر اسلام در این مناطق، تاریخ امپراتوری عثمانی و ترکیه امروزی و نهایتاً تجدد و فراماسونری در آسیا از جمله محورهای مطالعاتی زارکن هستند (GSRL, n.d.). فراماسونری در ایران و وضعیت شیعیان در ترکیه نیز بخش دیگری از پژوهشهای وی در حوزۀ ایرانشناسی محسوب میشوند. همچنین تحقیق دربارۀ میرزا فتحعلی آخوندزاده و مجله سروش که به کوشش علیاکبر دهخدا در استانبول منتشر میشد از دیگر زمینههای پژوهشی زارکن در این حوزه است.
این شرقشناس فرانسوی سابقۀ عضویت و اشتغال را در چند نهاد پژوهشی دارد، ازجمله در مرکز ملی پژوهشهای علمی (Centre National de la Recherche Scientifique(CNRS)) واقع در شهر پاریس که به عنوان پژوهشگر ارشد (Directeur de Recherches) فعالیت میکند (Catalogue Général, 2023). همچنین او به همراه دو استاد دیگر سردبیری مجلۀ تاریخ تصوف (Journal d’Histoire du Soufisme) را که در پاریس منتشر میشود برعهده دارد (GSRL, n.d.). از سال 2005م. وی در نقش کارشناس با سازمان امنیت و همکاری اروپا (Organisation pour la sécurité et la coopération en Europe) همکاری میکند (Canal-U, n.d.).
تیئری زارکن به خاطر کتاب عرفا، فیلسوفان و فراماسونرها در جهان اسلام (Mystiques, philosophes et francs-maçons en Islam) که در جوانی به رشتۀ تحریر درآورد در سال 1994م. برنده جایزهیِ (Prix Saintour) از فرهنگستان علوم اخلاقی و سیاسی فرانسه (Académie des Sciences Morales et Politiques) شدهاست (GSRL, n.d.).
آثار
- - کتاب:
- شمنیسم و اسلام: تصوف، آیینها و ارواح شفادهنده در جهان اسلام.
- تصوف: سیر عرفانی اسلام.
- ترکیه: از امپراتوری عثمانی تا جمهوری آتاتورک.
- شمنیسم در سیبری و آسیای مرکزی.
- ایرانیان استانبول.
- مخفیکاری و انجمنهای مخفی در اسلام: ترکیه، ایران و آسیای مرکزی قرن نوزده و بیست میلادی.
- زائران آسیای مرکزی: راه های حج و دیدارهای پرهیزکارانه مابین آسیای مرکزی و حجاز.
- - مقاله:
- علیاکبر دهخدا و مجلۀ سروش در استانبول (ژوئن-نوامبر 1909م.).
- چگونه شخصی هم ایرانی و هم فراماسون میتواند باشد؟ سفیر عسگرخان در پاریس به سال 1808-1810م.
- آخوندزاده: نقدی بدیع از اسلام و تصوف.
- تصوف آسیای مرکزی درمیان تبتیها در قرن شانزده و هفدهم میلادی.
- زیارتگاهها(قدمگاه) و بِقاعِ وقفشده برای امام علی بن ابی طالب در نواحی ترکنشین و هندو-ایرانی.
- - دیگر آثار:
- گورستان ایرانیِ استانبول.
- جامعه شیعیان ترکیه در دوران معاصر.
- وضعیت مذهب شیعه در استانبول در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادی.
آثار به زبان های دیگر
- - Book:
- (Zarcone, Th. & Hobart, A. (Eds.). (2017). Shamanism and Islam: Sufism, Healing Rituals and Spirits in the Muslim World. I.B. Tauris.)
- (Zarcone, Th. (2009). Le soufisme: Voie mystique de l'islam. )
- (-. (2005). La Turquie : De l'Empire ottoman à la République d'Atatürk. )
- (Zarcone, Th. & Stépanoff, Ch. (2011). Le chamanisme de Sibérie et d'Asie centrale. Gallimard.)
- (Zarcone, Th. & Zarinebaf, F. (Eds.). (1993). Les Iraniens d'Istanbul. Institut français de recherches en Iran & Institut Français d’Études Anatoliennes.)
- (Zarcone, Th. (2002). Secret et sociétés secrètes en Islam: Turquie, Iran et Asie centrale XIXe-XXe siècles. Archè.)
- (Papas, A., Zarcone, Th. & Welsford, T. (Eds.). (2020). Central Asian Pilgrims.: Hajj Routes and Pious Visits between Central Asia and the Hijaz. De Gruyter.)
- - Article:
- (-. (1993). Ali Akbar Dihkhuda et le journal Surush d'Istanbul (Juin-November 1909). In Th. Zarcone & F. Zarinebaf (Eds.), Les Iraniens d'Istanbul (pp. 243-251). Institut français de recherches en Iran & Institut Français d’Études Anatoliennes.)
- (-. (2009). Comment peut-on être Persan et franc-maçon? L'Ambassadeur Askeri Khan à Paris en 1808-1810. Revue Jean Erigène, 8, 183-197.)
- (-. (2022). Akhundzade: une crıtıque orıgınale de l’ıslam et du soufısme. ELMİ ƏSƏRLƏR)Scientific Works(, 39, 110 - 112. )
- (-. (1995). Sufism from Central Asia among the Tibetan in the 16-17th Centuries. The Tibet Journal, 20(3), 96-114.)
- (-. (2020). Shrines (Qadamgāh) and Relics Dedicated to Imam 'Alī ibn Abī Tālib in the Turkic and Indo-Persian Areas. Kyoto Bulletin of Islamic Area Studies, 13, 31-49. https://doi.org/10.14989/250321)
- - Other works:
- (-. (1996). The Persian Cemetery of Istanbul. in J.L. Bacqué-Grammont & A. Tibet (Eds.), Cimetières et traditions funéraires dans le monde islamique (pp. 217-221). Türk Tarih KurumuBasımevi.)
- (-. (2007) . La communauté chiite de Turquie à l’époque contemporaine. In Mervin, S. (Ed.), Les mondes chiites et l'Iran (pp. 133 -162). Karthala.)
- (-. (1993). La Situation du chi'isme à Istanbul au xix e et au début du xx e siècle. In Th. Zarcone &F. Zarinebaf (Eds.). Les Iraniens d'Istanbul (pp. 97-111). Institut français de recherches en Iran & Institut Français d’Études Anatoliennes.)
آثار منتشرشده به فارسی
تاکنون اثری از زارکن به فارسی نشر نیافته است.
منابع
- طولابی، ت. (1395ش.). سروش استانبول: پیشدرآمدی بر روزنامهنگاری ملیگرایانه و تجددخواه. پژوهشهای ایرانشناسی، 6(2)، 97-114. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1281601.
منابع به زبان های دیگر
- Groupe Sociétés Religions Laïcité(GSRL). (n.d.). Thierry Zarcone. Centre National de la Recherche Scientifique (CNRS). https://gsrl-cnrs.fr/membres/zarcone-thierry.
- Canal-U. (n.d.). Zarcone, Thierry (1958-.... ; historien). https://www.canal-u.tv/intervenants/zarcone-thierry-029545404.
- Persée. (n.d.). Zarcone, Thierry (1958-). https://www.persee.fr/authority/40145.
- Catalogue Général. (2023). Zarcone, Thierry (1958-....). Bibliothèque nationale de France(BnF). https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb12114904n.
- Thierry Zarcone. (n.d.). Home [Linkedin page]. Linkedin. Retrieved December 28, 2024, from https://www.linkedin.com/in/thierry-zarcone-9341976a.
- Thèses. (n.d.). Riza tevfik ou le soufisme ''eclaire'' : mecanisme de pensee et reception des idees occidentales… . https://theses.fr/1990STR20008.
- WorldCat Entities. (n.d.). Thierry Zarcone. https://entities.oclc.org/worldcat/entity/E39PBJfcPcqKYjY4bTVVCqm68C.html
- (n.d.). Thierry Zarcone. https://www.babelio.com/auteur/Thierry-Zarcone/90740.
سایر منابع پیشنهادی به زبان های دیگر
- Thierry Zarcone. (2024, Nov 19). In Wikipedia. https://fr.wikipedia.org/wiki/Thierry_Zarcone.
گردآورنده