پُل امیل بوتا - Paul-Émile Botta
پُل امیل بوتا Paul-Émile Botta کنسول و باستانشناس فرانسوی از نخستین افرادی بود که تحتنظر دولت فرانسه حفاریهای علمی و دقیق را در بینالنهرین باستان آغاز کرد. وی بهویژه بهخاطر کاشف کاخ سارگن دوم Sargon II آشور در دورا شروکین (قلعه ساراگون و پایتخت آشوریان) Dur-Sharrukin شهرت دارد. نقشِ برجستۀ اقدامات وی در شکلگیری رشتۀ باستانشناسی خاورمیانه بسیار حائز اهمیت است.
تولد و درگذشت
1802م- 1870م
سوابق زندگی و تحصیل
پُل امیل بوتا در تورینِ ایتالیا متولد شد. پدرش مورخ و پزشک ایتالیایی کارلو جوزپّه گولیلمو بوتا Carlo Giuseppe Guglielmo Bottaدر سال 1814م. شهروند فرانسه شد. از این رو امروزه او را بهعنوان باستانشناس فرانسوی در سطح جهان میشناسند. پُل نیز در ابتدا حرفۀ پزشکی را دنبال کرد سپس به گروههای سیاسی وارد شد. (https://www.encyclopedia.com/science/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/paul-emile-botta) او مدتی در سفرهای دریایی بهعنوان جراح کشتی خدمت میکرد و در نهایت مسیر باستانشناسی خاورمیانه را پی گرفت. او در سال 1830م. در مقطع دکتری فارغالتحصیل شد. (ویکیپدیای انگلیسی)
سوابق اجرایی و پژوهشی
پُل امیل بوتا ابتدا به اسکندریه در مصر و سپس به موصل در عراق فرستاده شد. یولیوس مول Julius Mohl، شرقشناس آلمانی و پژوهشگر مشهور تمدن خاورمیانه، دولت فرانسه را متقاعد کرد که پُل به دلیل علاقهاش به باستانشناسی شایستۀ جایگاه کنسولگری است. او پسر یک مورخ بود، به عربی روان صحبت میکرد و نیز مجذوب دورنمای کشف شهرهای گمشدۀ آشوری بود. بوتا پس از انجام حفاریهای گسترده در عراق که به کشف کاخها و نقشبرجستههای آشوری بهویژه مربوط به سارگن در سال 1843م انجامید و انتقال آنها به موزۀ لوور Louvre Museum پُستهای دیپلماتیک متعددی در اورشلیم و ترابلس را عهدهدار شد. (https://www.encyclopedia.com/science/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/paul-emile-botta)
بوتا در 1824م حفاری در نینوا، واقع در شمال بینالنهرین را آغاز کرد. اما از آنجا که چیز قابلتوجهی نیافت توجهش را به سایت خرساباد(دورا شروکین قلعه ساراگون و پایتخت آشوریان) معطوف داشت و در آنجا کاخی یافت که سبب شهرت جهانی او شد. این کاخ حوالی 710 ق.م. با دیوارهایی از آجر قالبی بنا شده و مملو از نقش برجستههایی از صحنههای پیروزی شاه بر دشمنان بود. او در 1846م بسیاری از یافتههایش را به فرانسه منتقل کرد. (سایت موزۀ متروپولیتن) در جریان حفاریها بوتا در ابتدا، اینگونه تصور کرد که نینوا را کشف کرده است اما اندکی بعد مشخص شد که این شهر قدری دورتر از آن مکان است. به دلیل انقلاب 1848م در فرانسه، بوتا از منصب خود عزل شد و فردی انگلیسی ادامۀ مأموریت را بهعهده گرفت. (لوبون، ترجمۀ هدایت، 1339، 55) اشتیاق همیشگی بوتا کشف شهرهای باستانی بود که در کتاب مقدس و نیز متون تاریخی به آنها اشاره شده بود. او همواره در طول حفاریهایش بر این منابع متکی بود. مجسمۀ گاوهای آشوری با سر انسان از کاخ خرساباد از جمله مهمترین اشیائی بود که او با خود به لوور برد. اقدامات او باعث شد که موزۀ لوور در سال 1847م. بخشی مختص به هنر آشور راه اندازی کند. برخی از این کشفیات نیز امروزه در موزۀ بریتانیا نمایش داده میشود. یکی از کشفیات مهم بوتا کتابخانۀ عظیم آشوربانیپال Ashurbanipal بود که دهها هزار لوح گلی پخته با کتیبههای میخی را دربرمیگرفت. این الواح، اطلاعات وسیعی در خصوص شهرهای باستانی و حیات مردمان در عهد باستان در اختیار باستانشناسان و مورخان مینهاد.
(https://www.newworldencyclopedia.org/entry/Paul-%C3%89mile_Botta)
اقامت طولانی بوتا در مصر، شهر سنار Sennar، یمن و سوریه با وجود تمامی دشواریها و مخاطرات اقلیم آن منطقه سبب شد تا بهراحتی با عادات مردمان بومی خوگیرد و با آنها همزبان شود. او که مشاهدهگری هوشمند و عملگرا بود و بهتنهایی کار علمیاش را پیش میبرد. (Bonomi & Botta, 1852, 7) بوتا موظف بود گزارشهای دورهای از وضعیت حفاریها و یافتهها را به دولت فرانسه ارسال کند. این گزارشها با تصاویر مجسمهها و کپی کتیبهها همراه بود. یولیوس مول که در آن زمان ویراستار نشریۀ آسیایی Journal Asiatique بود، در پاریس تمامی اقدامات مربوط به انتشار این گزارشها را بر عهده داشت. (Guralnick, 2002, 23)
آثار
به گزارش سایت Worldcat پُل امیل بوتا 80 کار را در قالب 283 انتشارات به پنج زبان منتشر کرده است که امروزه در 1559 کتابخانه نگهداری میشود.
- یادبود نینوا
- گزارش کتیبههای میخی آشوری
- شرح سفر به یمن: اقدامات انجامشده در 1837م برای موزۀ تاریخ طبیعی در پاریس
- نامههای بوتا در خصوص اکتشافات نینوا
- تصاویر اکتشافات نینوا؛
آثار به زبان های دیگر
- Monument de Ninive
- Mémoire sur l'écriture cunéiforme Assyrienne. Cambridge University Press, 2014. (A Report on Assyrian Cuneiform Inscriptions:
- Relation d'un voyage dans l’Yémen: entrepris en 1837 pour le Museum d'histoire naturelle de Paris, Original Edition: 1841. HACHETTE BNF: 2017.
- Botta's Letters on the discoveries at Nineveh. Longman, Brown, Green, and Longmans, 1850.
- Illustrations of discoveries at Nineveh ; consisting of forty-nine plates of sculpture and inscriptions on ancient Assyrian monuments with descriptions, being a translation of M. Botta's letters on the first discoveries at Nineveh.
آثار منتشرشده به فارسی
از وی اثری در ایران ترجمه و منتشر نشده است.
منابع
- لوبون، گ. (Gustave Le Bon) (1339) ادبیات در تمدن کلده و آشور. ترجمۀ محمدرضا کمال هدایت. ایران آباد، 11، 57-55.
منابع به زبان های دیگر
- Bonomi, J. and Botta, P. E. (1852). The discoveries of Botta and Layard applied to the elucidation of Holy Writ. Illustrated London Library.
- Guralnick, E. (2002) New Drawings of Khorsabad Sculptures by Paul Emile Botta. Revue d'assyriologie et d'archéologie orientale, 95, 23-56. Retrieved October 27, 2020, from https://www.cairn.info/revue-d-assyriologie-2002-1-page-23.htm
- https://en.wikipedia.org/wiki/Paul-%C3%89mile_Botta
- https://www.britannica.com/biography/Paul-Emile-Botta
- https://www.encyclopedia.com/science/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/paul-emile-botta
- https://www.newworldencyclopedia.org/entry/Paul-%C3%89mile_Botta
- http://worldcat.org/identities/lccn-n88020337/
- Department of Ancient Near Eastern Art. “The Rediscovery of Assyria.” In Heilbrunn Timeline of Art History. New York: The Metropolitan Museum of Art, 2000–. http://www.metmuseum.org/toah/hd/rdas/hd_rdas.htm (October 2004)
- Botta, P. E. (1850). Botta's Letters on the discoveries at Nineveh. Longman, Brown, Green, and Longmans.
سایر منابع پیشنهادی به زبان های دیگر
- James S, B. (1851). The buried city of the East, Nineveh: A narrative of the discoveries of Mr. Layard and M. Botta at Nimroud and Khorsabad. National Illustrated Library.
- Pauline, A. (1986). The palace of Sargon, King of Assyria: monumental wall reliefs at Dur-Sharrukin, from original drawings made at the time of their discovery in 1843-1844 . Paris: Editions Recherche sur les civilisations.
- Glyn, D. (1981). A Short History of Archaeology. London: Thames and Hudson Ltd. pp. 73–75.
- Seton, L. (1980). Foundations in the Dust, The Story of Mesopotamian Exploration. New York: Thames and Hudson Inc. pp. 94–98, 122–123.
- Larsen, M. T. (1996). The Conquest of Assyria: Excavations in an Antique Land, 1840–1860. New York: Routledge.
گردآورنده
معصومه کریمی
آبان 1399ش.
تاریخ آخرین ویرایش
<span>1402-08-10</span>