ژان ژوزف فرانسوا پرو Jean Joseph François Perrot باستانشناس مشهور فرانسوی بود. او آخرین مدیر مأموریت باستانشناسی فرانسوی در ایران بود؛ کسی که باستانشناسی علمی و روشمند را به کاوشهای ایران وارد کرد. کشف مجسمۀ بیسر داریوش، نقشهبرداری نهایی از کاخ شوش و انتشارات مقالات و گزارشهای متعدد، پیرامون باستانشناسی سوزیانا از جمله خدمات او به حوزۀ ایرانشناسی است.
تئودور کایلر یانگ[1] Theodore Cuyler Young باستانشناس و مورخ آمریکایی متولد ایران. در طرحهای کاوشگری محوطههای باستانی ایران و حومه شرکت داشت. تخصص اصلی وی همان باستانشناسی و تاریخنگاری این اکتشافات است. تأثیر روشنی بر مطالعات خاور نزدیک باستان به طور عام و باستانشناسی ایرانی به طور خاص گذاشت. پژوهشهای او در گودین تپه و… رونقی به این موضوعات داده است.
[1] – در برخی منابع نام او به صورت «تئودور کویلر یانگ» هم آمده است.
آندریا کورسالی Andrea Corsali جغرافیدان، منجم و شرقشناس ایتالیایی که از طریق ایران به هند سفر کرد و اطلاعات زیادی در مورد آداب و رسوم شرق ارائه کرد. آندریا کورسالی در همین راستا خلیج فارس و تنگة هرمز را توصیف کرده است. او منجم است و اولین کسی است که ستارههای صلیب جنوبی را کشف کرد. او خطای بطلمیوس را در شناخت موقعیت جغرافیایی هند و آفریقا اصلاح کرد، برای اولین بار استرالیا را به اروپاییها شناساند و حروف چاپ متحرک را به آفریقا برد.
ارنست پرنیکا Ernst Pernicka شیمیدان، باستانشناس و باستانسنج اهل اتریش است. او پژوهشهای بسیاری در زمینۀ قدمتسنجی و اصالتسنجی آثار تاریخی و هنری انجام داده و برنامههای پژوهشی بسیاری را در زمینۀ باستانشناسی راهبری کرده است. همچنین در کاوشها و پژوهشهای مرتبط با چند سایت باستانشناختی در ایران مطالعاتی داشته و آثاری از خود به جای گذاشته است.
جان تامپسن پلتس John Thompson Platts ایرانشناسی است که در زمینۀ مطالعات زبان و ادبیات فارسی فعال بودهاست. او همچنین به عنوان مدرس ریاضی، نویسنده، ویراستار، مترجم و آهنگساز نیز شناخته میشود.
فرانک هول Frank Hole
باستانشناس و استاد بازنشستۀ دانشگاه ییل است که مطالعات متعددی در باب باستانشناسی عصر نوسنگی در ایران و سوریه انجام داده است. حجم عظیمی از آثار او حاصل سفرهایش به این منطقه طی چهل سال است. او در رشتۀ باستانشناسی بر دو حوزۀ کشاورزی و دامپروری متمرکز است و با روش مطالعاتی خاص خود، نخستین شواهد برای مراحل اولیۀ کشاورزی در جهان را در نتیجۀ حفاریهایش در سایتهای علیکُش و چغاسفید در دهلران منتشر کرده است.
اوبین لوئی میلن دُ گرندمزون Aubin-Louis Millin de Grandmaison باستانشناس، گیاهشناس، سکهشناس، و کانیشناس فرانسوی و بنیانگذار نشریۀ فروشگاه دایرهالمعارف (Magasin encyclopédique) یا نشریۀ علوم، ادبیات، وهنرها (Journal des sciences, des lettres et des arts) در قرن 18 و 19م. بود.
یولیوس فردیناند روسکا Jullus Ferdinand Ruska از خاورشناسان آلمانی بود که دربارۀ تاریخ علوم در اسلام به پژوهش پرداخته است. وی متخصّص ریاضیّات و علوم طبیعی بود.
ویلیام تامس بلندفرد William Thomas Blandford زمینشناس، جانورشناس و جغرافیدان انگلیسی در حوزه شبهقارۀ آسیای جنوبی فعالیت میکرد. مهمترین اثر او در مورد جانوران هند، بریتانیا، سیلان و برمه است. او به ایران سفر کرده و در مورد جانوران موجود در ایران نیز کتابی نوشته است.
جرج سارتن (George Sarton) بنیانگذار رشتۀ تاریخ علم، به دنبال ایجاد ارتباط بین فلسفه و علم بود. دانشمندان جهان اعتراف میکنند که جورج سارتن برجستهترین مورخ علم است و کتاب تاریخ علم که ثمرۀ دانشمندی و درایت شگرف اوست، یکی از ممتازترین آثار علم و معرفت است که تاکنون منتشر شده است.
سیّاح، کاوشگر، جغرافیدان، زمینشناس و هنرمند سوئدی است. او سفرهای متعدّدی به ایران داشت و در مسیر خود عمدۀ پدیدههای زمینشناختی و جغرافیایی، خاصه کوهها و کویرها را با دقت ثبت و ضبط کرد. انتشارات و آثار متعدّد برجایمانده از او از جمله مجموعۀ سفرهایش به آسیا و بهویژه ایران از منظر ادبی و هنری و نیز مردمشناسی میتواند حائز اهمیت باشد.
قطبالدّین شیرازی Qotb al-Din Shirazi از دانشمندان بزرگ ایرانی قرن هفتم و اوایل قرن هشتم هجری قمری است. او در طب، ریاضیّات، نجوم، حکمت، کلام و موسیقی دست داشت و در نظم و نثر پارسی و عربی دارای مهارتی کامل بود. وی نقش مهّمی در گسترش حکمت، فلسفه، علوم طبیعی، پزشکی و هنر داشتهاست.
احمد بن رسته اصفهانی (Ahmad ibn Rusta Esfahani) از مشهورترین جغرافیدانان قرن سوم هجری قمری است. وی صاحبِ دایرةالمعارفی ارزشمند به نام الأعلاق النّفیسه میباشد و بهخاطر این تألیف مهم و مفید، مشهور شدهاست.
