جوزف جان کَمبِل - Joseph John Campbell
جوزف جان کَمبِل[1] Joseph John Campbell اسطورهشناس مشهور آمریکایی بهویژه در حوزۀ اسطورهشناسی تطبیقی و نیز محقق بررسی تطبیقی ادیان است. نظرات او در حوزۀ «آرکهتایپها» یا همان نمونههای نخستین بسیار مطرح و پراستفاده شد. آثار ارزشمند او در حوزۀ اساطیر ملل مختلف با بیان ویژگیهای مشترک آنها همراه بود و از این منظر در نوع خود پیشگام به شمار میآید. [1] - نام و نام خانوادگیِ این اسطورهشناس در منابع فارسی به صورتهایی چون «ژوزف» و «کمپبل» هم آمده است.
تولد و درگذشت
1904م. – 1987م.
سوابق زندگی و تحصیل
جوزف جان کَمبِل در سال 1904م. در شهر وایت پلینز (White Plains) از ایالت نیویورکِ (New York) ایالات متحدۀ آمریکا به دنیا آمد. از همان دوران کودکی به سبب علاقه به فرهنگ و رسوم سرخپوستانِ بومی آمریکا بذر توجه به اسطورههای ملل و اقوام گوناگون در او کاشته شد. بعد از گذراندن دورۀ دبیرستان، وارد کالج دارتموث (Dartmouth College) شد اما اندکی بعد سرخورده و رنجور، تحصیل در این دانشکده را رها کرد و به دانشگاه کلمبیا(Columbia University) وارد شد(Walter, 2004) . در شروعِ تحصیلاتِ عالی، رشتۀ ادبیات انگلیسی و ادبیات تطبیقی را برگزید و مدرک کارشناسیارشد خود را در همین ارتباط به سال 1927م. از دانشگاه کلمبیا دریافت کرد (کمبل، 1389، ص. 11). سپس برای ادامۀ تحصیلات موفق به دریافت بورسیه دانشگاه کلمبیا برای تحصیل در زمینههایی چون زبان و ادب فرانسه باستان و ادبیات سانسکریت شد. این تحصیلات دوساله در دانشگاه شهر پاریس (Université Paris Cité) و دانشگاه مونیخ آلمان (Ludwig-Maximilians-Universität München) سپری شد و پس از آن مجدداً به کشور خود -آمریکا- بازگشت (Segal, 2023). تدریس این اسطورهشناسِ نامی هم مرتبط با ادبیات انگلیسی بود (رامین، فانی و سادات، 1389، ص. 278). اولین سابقۀ تدریسش به سالهای 1932م. تا 1933م. و دبیری در دبیرستانِ دوران تحصیل خود بازمیگردد (Segal, 2023). کمبل از سال 1934م. در کالج سارالارنس (Sarah Lawrence College) استاد ادبیات شد و به عنوان مدرس چیزی نزدیک به ۳۸ سال در این مکان به تعلیم دانشجویان مشغول بود. به پاس خدمات شایانش در همین کالج، کرسی اسطورهشناسی تطبیقی دایر شد (کمبل، 1377ش.، ص. 2).
سوابق اجرایی و پژوهشی
جوزف جان کمبل اسطورهشناسی خبره بود که اکثر پژوهشهای خود را در حوزۀ اسطورهشناسیِ تطبیقی انجام داد؛ با بسیاری از اساطیر ملل مختلف آشنایی داشت و یکی از کارهایش نشان دادن نقاطِ مشترک در این اساطیر بود؛ خاصه آنکه در این مبحث بر آرکهتایپها (نمونه های نخستین) (archetypes) یا سرگونهای اسطورهای تمرکز ویژهای اختصاص داد و در این امر از کارل یونگ (Carl Jung)، روانشناس و رواندرمانگر آمریکایی- هم تأثیر پذیرفت (رامین، فانی و سادات، 1389ش.، ص. 278). در حوزۀ ایرانشناسی امّا کمبل کار مستقلی ارائه نداده است بلکه در آثاری که به اسطورههای مشرقزمین پرداخته پیرامون مفاهیم اسطورهای ایرانیان باستان همچون ثنویت، مسائل کیهان شناختی، رستاخیز و... نکات ارزشمندی را یادآور شده است (کمبل، 1384، ص. 4و5).
نظریات نخستینِ کمبل در حوزۀ اساطیر با مطالعۀ افسانههای آرتورشاه مرتبط بود. او از خلال مطالعۀ این افسانهها دریافت شباهتهایی میان فرهنگ سرخپوستان با قهرمان این افسانهها وجود دارد و همین امرْ اساسی جهت کشف آرکهتایپ یا نمونه نخستین و نظریۀ سفر قهرمان مثالیِ (Hero's journey) او شد (کمبل، 1389ش.، ص. 11).
پژوهشهای این مرد نامی و کوشا بود که اسطورهشناسی را از حوزهای مهجور در فضای دانشگاهها به میان مردم عادی و سایر علاقهمندان آورد (Jacobs, 2004) و حتی باعث شد فیلمها و مجموعههای نمایشیِ مختلفی همچون جنگ ستارگان (Star Wars) بر مبنای نظرات او پدید آیند. تحت تأثیر آثار این اسطورهشناس بود که شناخت ما از خود و جهان پیرامونمان رشد و ارتقا یافت (The archaeologist, 2022).
جوزف کمبل بسیار سعی میکرد تا با درمیان گذاشتن حاصل تحقیقات و تجربیاتش پیرامون اسطورهشناسی و اهمیت آن در زندگی بشر، دیگر افراد و محققان را از اهمیت این حوزه آگاه و آنان را به این موضوع علاقهمند کند. ازجمله اقدامات او در این راستا سخنرانیهایش در مؤسسات مختلف مانند اِرانوس (Eranos) و اِسالن (Esalen) را میتوان نام برد (Opus Archives and Research Center, n.d.).
آثار
کمیت و بهویژه کیفیت آثار جوزف کمبل بسیار است. آثار او که بسیاری شهرت جهانی یافتهاند دارای سبکی فنی، بعضاً پیچیده و سنگین اما شاعرانه و دلنشین هستند (کمبل، 1389ش.، ص. 12). تعداد قابل توجهی از آثار وی بعد از مرگش به چاپ رسیدهاند که این خود نشانگر غِنای تحقیقات و فراوانی پژوهشهای او بوده است. در قسمت زیر به مهمترین تألیفات کمبل پرداختهایم:
- -کتاب:
- قهرمان هزارچهره.
- نقابهای خدا.
- اساطیر مشرقزمین.
- اساطیر، رؤیاها و دین.
- زندگی در سایۀ اساطیر.
- تصویر اسطورهای.
- شیوۀ قدرت حیوانات.
- دسترسیهای درونی در فضای بیرونی.
- قدرت اسطوره.
- دگرگونی اسطوره در گذر زمان.
آثار به زبان های دیگر
- (Campbell, J. (1949). The Hero With A Thousand Faces. Pantheon Book.)
- (-. (1959-1968). Masks Of God (4 Vols.). The Viking Press.)
- (-. (1962). Oriental Mythology (The Masks of God, Vol. II). )
- (-. (1970). Myths, Dreams, and Religion. E. P. Dutton.)
- (-. (1972). Myths To Live By. The Viking Press.)
- (-. (1974). The Mythic Image. Bollingen Foundation& Princeton University Pr.)
- (-. (1983). The Way Of the Animal Powers. Alfred Van Der Marck Editions.)
- (-. (1986). The Inner Reaches of Outer Space. Alfred van der Mark.)
- (-. (1988). The Power Of Myth. Doubleday.)
- (Campbell, J., Flowers, B.S. & Moyers, B.D. (Eds.). (1990). Transformations Of Myth Through Time. Perennial Library.
آثار منتشرشده به فارسی
کتابهای بسیاری از جوزف کمبل به فارسی ترجمه و منتشر شده است که در قسمت ذیل مهمترین آنها را معرفی کردهایم:
- کمپبل، ج. (1385ش.). قهرمان هزار چهره (ترجمۀ ش. خسروپناه). نشر گل آفتاب (تاریخ انتشار اصلی اثر: 1949م.).
- کمبل، ج. (1377ش.). قدرت اسطوره (ترجمۀ ع. مخبر). نشر مرکز. (تاریخ انتشار اصلی اثر: 1988م.).
- کمبل، ج. (1383ش.). اساطیر مشرقزمین: پژوهشی در باب سیر تکامل اندیشه آدمی (ترجمۀ ع. بهرامی). نشر جوانۀ رشد. (تاریخ انتشار اصلی اثر: 1962م.).
- کمبل، ج. (1384ش.). اساطیر ایران و اَدای دِین (ترجمۀ ع.ا. بهرامی). انتشارات روشنگران و مطالعات زنان. (تاریخ انتشار اصلی اثر: 1944م.).
منابع
- . رامین، ع.، فانی، ک. و سادات، م. (ویرا.). (1389ش.). دانشنامۀ دانشگستر (ج. 13). مؤسسۀ دانش گستر روز.
- کمبل، ج. (1377ش.). قدرت اسطوره (ترجمۀ ع. مخبر). نشر مرکز. (تاریخ انتشار اصلی اثر: 1988م.).
- کمبل، ج. (1389ش.). اساطیر مشرقزمین: پژوهشی در باب سیر تکامل اندیشه آدمی (ترجمۀ ع. بهرامی، چ. 2). نشر جوانۀ رشد. (تاریخ انتشار اصلی اثر: 1962م.).
- کمبل، ج. (1384ش.). اساطیر ایران و اَدای دِین (ترجمۀ ع.ا. بهرامی، ج. 2). انتشارات روشنگران و مطالعات زنان. (تاریخ انتشار اصلی اثر: 1944م.).
منابع به زبان های دیگر
- Jacobs, T. (2004). Joseph Campbell Centennial: Remembering a Master Mythologist. Santa Barbara News-Press. https://folkstory.com/campbell/centennial.html .
- Opus Archives and Research Center. (n.d.). The Joseph Campbell Collection. https://www.opusarchives.org/joseph-campbell-collection .
- Segal, R. (2023, May 28). Joseph Campbell. Encyclopedia Britannica. https://www.britannica.com/biography/Joseph-Campbell-American-author .
- The Archaeologist. (2022). THE MYTHOLOGIST JOSEPH CAMPBELL AND HIS COMPARATIVE MYTH THEORIES. https://www.thearchaeologist.org/blog/the-mythologist-joseph-campbell-and-his-comparative-myth-theories .
- Walter, R. (2004). About Joseph Campbell. Joseph Campbell foundation. https://jcf.org/about-joseph-campbell
سایر منابع پیشنهادی
- نجاری، ب. (1398ش.). جوزف کمپبل. سایت روان تحلیل. https://ravantahlil.com/Joseph_Campbell
سایر منابع پیشنهادی به زبان های دیگر
- Joseph Campbell. (2023, May 26). In Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_Campbell .
- Editors of TheFamousPeople site. (n.d.). Joseph Campbell Biography. TheFamousPeople. https://www.thefamouspeople.com/profiles/joseph-john-campbell-2003.php
گردآورنده
سیّد محمّد قدسی
خردادماه 1402ش.
تاریخ آخرین ویرایش
<span>1402-10-24</span>