فولژانس فرنل Fulgence Fresnel شرقشناس و دیپلمات فرانسوی است. وی به دلیل عملیات گستردۀ باستانشناسی در تمدنهای آشور و بابل و نیز رمزگشایی کتیبههای آموریتی بابلیان برای نخستین بار شهرت یافته است. تسلط وی بر انواع زبانها و گویشهای عربی او را به پژوهشگری موفق در حوزۀ زبانشناسی نیز بدل کرد.
1795م.- 1855م.
او برادر آوگوستین فرنلِ Augustin Fresnel پزشک معروف بود. فولژانس فرنل در رشتههای ادبیات، علوم و زبانها تحصیل کرد و مترجم رمان بود. همچنین، در سال 1826م. مطالعاتی روی زبان عربی در کالج مارونیت Maronite College در روم انجام داد. (ویکی پدیا)
فولژانس فرنل پس از پایان تحصیلاتش بهعنوان عامل کنسولگری در شهر بندری جده Jeddah به دریای سرخ اعزام شد. در عربستان کاملاً حرفهای به زبانهای بومی سخن میگفت و در این مدت با بازماندگان آموریتها Himyarites در ارتباط بود. او نخستین اروپایی بود که کتیبههای آموریتی باستان را ترجمه کرد. (https://peoplepill.com/people/fulgence-fresnel/) فرنل در مصر نیز در لهجههای بومی بهحدی تبحر یافت که میتوانست بهراحتی با شیخها مشورت کند. انواع زبانهای عربی یکی از موضوعات پژوهشی وی نیز بود. در سال 1838م. انواع مختلف زبانEhhkili را توصیف کرد و این در واقع نخستین شرحِ زبان Jibbßli بود. (Hetzron, 1997, 380) در سال 1851م. وزیر کشور فرانسه لئون فوشه Léon Faucher به انجمن ملی پیشنهاد داد که یک رشته عملیات باستانشناسی در بینالنهرین و کشور ماد انجام شود. اعتبارات تأمین و قرار شد این کار به سرپرستی فولژانس فرنل انجام شود. او به همراه گروهی به منطقه اعزام شد و در نهایت، در 1854م. آنها موفق شدند، آشور و بابل را کشف کنند اما ماد را نیافتند. (Brigitte Lion, 2007, 83) فرنل در زمانی به مأموریت حفاریهای بینالنهرین گماشته شد که پیش از او گروهی بریتانیایی به این امر اشتغال داشتند. این مسئله مسبب برخی اختلافات و درگیریها میان گروه فرانسوی و انگلیسی شد و در نهایت به تقسیم اراضی برای حفاری انجامید. فرنل در این مأموریت ژول اوپر Jules Oppert شرقشناس آلمانی-فرانسوی که تألیفاتی دربارۀ ایران قدیم داشت و هنرمندی به نام فلیکس توما Felix Thomas را نیز به همراه داشت. حضور وی در منطقۀ بینالنهرین، فصل نوینی از توجهات فرانسویها به تمدن آشور را رقم زد. فولژانس یکی از اعضای برجستۀ انجمن آسیایی Societe Asiatique و یکی از عربگراهای برجستۀ فرانسه بود. او را مردی آزاداندیش و در عین حال محتاط در مسائل علمی توصیف میکنند. (Larsen, 1996, 306-309)
هیچ یک از آثار او در ایران ترجمه و منتشر نشده است.
آبان 1399ش.
1402-05-11

