جان آر. آلدن - John R. Alden
جان آر. آلدن John R. Alden[1]، متخصص باستانشناسی انسانشناختی و اهل آمریکا در حوزههای مرتبط با باستانشناسیِ نواحی مختلف بهویژه مناطق استان فارس ایران و کردستان عراق فعالیت دارد. عمده تحقیقات وی پیرامون دورۀ پیشاتاریخ ایران، بهویژه دوره عیلامی، صورت گرفته است. کاوش، حفاری و پژوهش در مناطق مختلف ایران، بهویژه تَل مَلیان و رود کُر و همچنین تحقیق دربارۀ سفال وسرامیکهای باستانی، از جمله فعالیتهای مهم پژوهشی او محسوب میشوند. [1] - تقریباً تمام منابع نام و نام خانوادگی او را به این شکل ضبط کردهاند اما در یک منبع، نام میانیِ او (Middle Name)، به صورت «جان رابرت آلدن (John Robert Alden)» آمده است (رجوع شود به http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/1513154).
تولد و درگذشت
1947م.- در قید حیات.
سوابق زندگی و تحصیل
جان آر. آلدن در سال 1947م. در کشور آمریکا به دنیا آمد. پس از دورۀ دبیرستان برای تحصیل در رشتۀ مهندسی شیمی وارد دانشگاه کُرنل (Cornell University) شد و در سال 1969م. مدرک کارشناسی گرفت. برای تحصیلات تکمیلی به علوم انسانی روی آورد و در سال 1973م. موفق به کسب مدرک کارشناسی ارشد در رشتۀ انسانشناسی دانشگاه پنسیلوانیا (University of Pennsylvania) شد. او دکتری خود را در همان رشته در دانشگاه میشیگان (University of Michigan) ادامه داد و در سال 1979م. موفق به دریافت مدرک دکتری شد (Alden, 1982). او بلافاصله پس از فارغالتحصیلی، تدریس دانشگاهی خود را آغاز کرد و بهعنوان استادیار مدعو در گروه انسانشناسی دانشگاه دوک (Duke University, Department of Anthropology) فعالیت کرد و دروسی مانند مانند باستانشناسی، تکامل انسانی و باستانشناسی در جوامع پیچیده (Archeology of Complex Societies) را تدریس نمود. از سال 1992م. تا 2013م. بهعنوان دانشیار پژوهشیِ وابستۀ موزۀ انسانشناسی دانشگاه میشیگان (Adjunct Associate Research Scientist, Museum of Anthropology) مشغول به کار بود و پس از این تاریخ (Curriculum Vitae, 2018) بهعنوان وابستۀ پژوهشی (Research Affiliate) در موزۀ باستانشناسی انسانشناختیِ دانشگاه میشیگان (Museum of Anthropological Archaeology) به تدریس و پژوهش ادامه میدهد (Google Scholar, n.d.).
سوابق اجرایی و پژوهشی
جان آر. آلدن در حوزۀ انسانشناسی و باستانشناسیِ انسانشناختی (Anthropological Archaeology) فعالیت میکند. بررسی تاریخ، تمدن و فرهنگ در دوران باستان، خاصه دورۀ مربوط به دوران پیشاتاریخِ ایران و تمدن عیلامی از بارزترین سوابق اجرایی وی به حساب میآید. کاوش، حفاری و پژوهش در محوطههای مختلف باستانی بهویژه تَل مَلیان (Tal-e Malyan) و رود کُر هردو در استان فارس ایران یکی از پررنگترین کارهای اجرایی و علمی آلدن بوده است. بررسی و مطالعهی سفالهای ایرانی بهدستآمده از کاوشهای باستانشناسی، یکی از حوزههای پژوهشی خاص و تخصصی جان آر. آلدن بهشمار میآید. افزون بر این، بررسی تیغههای حلقههای سرامیکی (Ceramic Ring Scrapers) - که ابزاری متعلق به سفالگران منطقۀ خاور نزدیک و بینالنَّهرین در دوران پیشاتاریخ بودهاند - دیگر علاقۀ ویژۀ علمیِ او را شامل میشود (Museum of Anthropological Archaeology, n.d.). این محققِ پرتجربه، تاکنون در پروژههای علمیِ زیادی مشارکت داشته است ازجمله طرح «سیاست، تجارت و اقتصادِ منطقهایِ زاگرس مرکزی در عصر برنز (Politics, Trade, and Regional Economy in the Bronze Age Central Zagros)» در سال 2003م. و طرح «حفاریها در منطقه جی.اچ.آیِ تل ملیان، استان فارس ایران (Excavations in the GHI Area of Tal-e Malyan, Fars Province, Iran)» در سال 2008م. و 2009م. این طرحها با کمکهزینههای متفاوت و تحت برنامههای علمی مُجزّا صورت پذیرفته است (Curriculum Vitae, 2018).
کاوشها و تحقیقات وی در تل ملیان و تل کوره (Tal-e Kureh) واقع در استان فارس، در سالهای پیش از انقلاب ایران، به کشف مجموعهای از سفالینههای مربوط به دوره باستان ایران (دوره بانش) (Banesh Period) انجامید. (Khanipour, Naseri & Nouruzi n.d.). افزون بر این، آلدن در طرحهایِ اکتشافی متعددی در نقاط مختلف جهان ازجمله آمریکا، پاناما، مکزیک، عراق، اُردن، عُمّان و... مشارکت داشته است. بهویژه در ایران، در پروژههای باستانشناسی تل ملیان (سالهای 1972-1976م.)، حسنلو (1974م.)، تل باشی (2003م.) و... حضور فعالی داشته است. (Curriculum Vitae, 2018).
آثار
تعداد آثار مکتوب جان آر. آلدن بسیار است و اکثر آنها به صورت مقالههای مستقل یا در قالبِ فصلی از یک کتاب به چاپ رسیدهاند. در قسمت زیر تعدادی از مهمترین آثار او را معرفی خواهیم کرد.
- - مقاله:
- حفاری در تل ملیان.
- پروژه باستانشناسی فارس 2004: حفاریها در تل ملیان.
- تجارت و سیاست در دوره آغاز عیلامی.
- تاریخگذاری جدید رادیوکربنی برای دورهیِ تصرف بانش در تل کوره، استان فارس ایران.
- از فصل اول کاوشها در محوطه مسسنگیِ سورژا در شهرِ اربیل، اقلیم کردستان عراق.
- کوشکِ هزار: محوطهای از دوره مُشکی/جاری در حوضه رود کر، استان فارس ایران.
- سفالگران دورهگرد و انتقال فنون و سبکهای سرامیکی در دورۀ آغاز عیلامی در ایران.
- تیغههای حلقه سرامیکی: ابزار تولید سفال در دوره اوروک.
- - دیگر آثار:
- بازار مبادلهای بهعنوان توزیع غیرمستقیم: نمونهای ایرانی.
- حوضه رودخانه کر در دورۀ آغاز عیلامی- بررسی سطح، الگوهای استقرار و ظهور چوپانیِ رمهگردانِ کوچرویِ دائمی.
- دورۀ سوم شوش.
- بازسازی واحدهای سیاسی دوران تولتک در دره مکزیک.
- پیوست دی: کاوشهای تل کوره.
آثار به زبان های دیگر
- -Article:
- (Alden, J.R. & Balcer, J.M. (1978). Excavations at Tal-i Malyan. Iran, 16(1), 79-92.)
- (Alden, J.R. et al. (2005). Fars Archaeology Project 2004: Excavations at Tal-e Malyan. Iran, 43(1), pp. 39-47.)
- (-. (1982). Trade and Politics in Proto-Elamite. Current Anthropology, 23)6(, 613-640. 10.1086/202914.)
- (Alden, J. R., & Petrie, C. A. (2015). New Radiocarbon Dates for the Banesh Period Occupation at Tal-E Kureh, Fars, Iran. Iran, 53(1), 185–189. https://doi.org/10.1080/05786967.2015.11834756.)
- (Alden, J.R. et al. (2013). Preliminary Report on the First Season of Excavations at the Chalcolithic Site of Surezha in the Erbil Governate Kurdistan Region, Iraq. Iranian Archaeology, 4, 32-41.)
- (Alden, J.R., Abdi, K., Azadi, A., Biglari, F., & Heydari, S. (2004). Kushk-E Hezar: A Mushki/Jari Period Site in the Kur River Basin, Fars, Iran. Iran, 42(1), 25–45. https://doi.org/10.1080/05786967.2004.11834644.)
- (Alden, J.R. & Minc, L. (2016). Itinerant potters and the transmission of ceramic technologies and styles during the Proto-Elamite period in Iran. Journal of Archaeological Science: Reports, 7, 863-876. https://doi.org/10.1016/j.jasrep.2016.03.022.)
- (Alden, J. R. (1988). Ceramic ring scrapers: An Uruk period pottery production tool. Paléorient, 14(1), 143–150.)
- - Other works:
- (-. (1982). Marketplace Exchange as Indirect Distribution: An Iranian Example. In J.E. Ericson and T.K. Earle (Eds.), Contexts for Prehistoric Exchange (pp. 83-101). Elsevier Science.)
- (-. (2013). The Kur River Basin in the Proto-Elamite Era – Surface Survey, Settlement Patterns, and the Appearance of Full-Time Transhumant Pastoral
- In C.A. Petrie (Ed.), Ancient Iran and Its Neighbours: Local Developments and Long-range Interactions in the 4th Millennium BC (Vol. 3, pp. 207-232). Oxbow Books.)
- (-. (1987). The Susa III Period. In F. Hole (Ed.), The Archaeology of Western Iran (pp. 157-170). Smithsonian Institution Press.)
- (-. (1979). A Reconstruction of Toltec Period Political Units in the Valley of Mexico. In K.L. Cooke and C. Renfrew (Eds.), Transformations: Mathematical
- Approaches to Culture Change (pp. 169-200). Academic Press.)
- (-. (2003). Appendix D: Excavations at Tal-e Kureh. In W.M Sumner, (Ed.), Early Urban Life in the Land of Anshan: Excavations at Tal-e Malyan in the Highlands of Iran (pp. 187-198). University of Pennsylvania Museum of Archaeology and Anthropology.)
آثار منتشرشده به فارسی
یکی از مقالات جان آر. آلدن به فارسی ترجمه و در کتابی به مشخصات زیر به انتشار درآمده است.
- آلدن، ج.ر. (1381ش.). دوره شوش III. در هول، ف. (ویرا.)، باستانشناسی غرب ایران (چاپ ۱، ترجمه ز. باستی(تر.))، صص. 316-339. سمت. (انتشار اصل اثر: 1987م.).
منابع به زبان های دیگر
- Alden, J. R. (2018). Curriculum Vitae. Museum of Anthropological Archaeology University of Michigan. Retrieved December 29, 2024, from https://lsa.umich.edu/ummaa/people/research-affiliates/jralden/_jcr_content/file.res/Alden_Vita_Nov_2018.pdf.
- Alden, J.R. (1982). Trade and Politics in Proto-Elamite. Current Anthropology,23)6(, 613-640. 10.1086/202914.
- Google Scholar. (n.d.). John R Alden. https://scholar.google.com/citations?user=CUtWP3MAAAAJ&hl=en.
- Khanipour, M., Naseri, R., & Nouruzi, R. (2017). Stratified Sequence and Relative Chronology at Toll-e Gap Kenareh, Marvdasht plain, Iran. Iranian Journal of Archaeological Studies, 7(1), 85-106. https://www.researchgate.net/publication/360577139_Stratified_Sequence_and_Relative_Chronology_at_Toll-e_Gap_Kenareh_Marvdasht_plain_Iran.
- Museum of Anthropological Archaeology. (n.d.). John R. Alden. University of Michigan. https://lsa.umich.edu/ummaa/people/research-affiliates/jralden.html.
سایر منابع پیشنهادی به زبان های دیگر
- Research Gate. (n.d.). John R. Alden Retrieved https://www.researchgate.net/profile/John-Alden-
گردآورنده