وفا اِرگینباش - Vefa Erginbaş
وفا اِرگینباش (Vefa Erginbaş) مورخ تُرک و استاد تاریخ در آمریکا است. اصلیترین حوزههای تحقیقاتی او تاریخ امپراتوری عثمانی در دورۀ پیشامدرن و مدرن، مطالعات اسلامی در دورۀ عثمانی، روشنگری و روشنفکران در حکومت عثمانی و تاریخ جهان اسلام و خاورمیانه در دورههای یاد شده، است. در ارتباط با ایرانشناسی موضوعاتی مانند روابط بین دولت عثمانی و صفوی و بررسی تطبیقی این دو حکومت توسط او تدریس میشوند.
تولد و درگذشت
بعد از 1973م. ـ در قید حیات.
سوابق زندگی و تحصیل
متأسفانه هیچ اطلاعاتی از تاریخ تولد و شهر محل تولد آقای وفا اِرگینباش یافت نشد اما با توجه به سابقۀ تحصیلی و نام ایشان به احتمالِ زیاد ایشان متولد کشور ترکیه هستند و بعد از سال 1973م. به دنیا آمدهاند. ارگینباش برای دورۀ لیسانس رشتههای تاریخ و جامعهشناسیِ توأمان (Sociology/History Double Major) را در دانشگاه بُغازیچی (Boğaziçi University) (واقع در شهر استانبول) انتخاب کرد و در سال 2003م. مدرک گرفت (Erginbaş, 2013, viii). برای مقطع فوقِ لیسانس توانست بورسیۀ کاملِ دانشگاه سابانچی (Sabancı Üniversitesi) را دریافت کند و پس از دو سال تحصیل، در 2005م. موفق به دریافتِ مدرک این مقطع نیز شد. سپس با دریافت بورس تحصیلی از دانشگاه شیکاگو (University of Chicago) بلافاصله به کشورِ آمریکا سفر کرد و دورۀ آموزشیِ عربی فشرده (Intensive Arabic Program) را گذراند. برای دوره دکتری در آمریکا و دانشگاه ایالتیِ اُوهایو (Ohio State University) رشتۀ تاریخ را برگزید و به سال 2013م. با دفاع از رسالهاش، این پایه را هم با موفقیت گذراند. دورۀ تدریس ارگینباش به عنوان دستیار پژوهشی (Teaching Associate) در دانشگاه ایالتی اُوهایو آغاز شد و تا سال 2008م. نیز ادامه داشت. از این سال تا 2013م. در همین نهاد علمی در مقام مربی آموزشی (Instructor) به تعلیم اشتغال داشت تا آنکه به سال 2013م. استادیار تاریخِ کالج پراویدنس (Providence College) شد. شش سال بعد نیز به درجۀ دانشیاری ارتقا یافت. این مورخ ترک، موضوعاتی مانند تاریخ مدرن و پیشامدرنِ خاورمیانه، تاریخ تطبیقی امپراتوری عثمانی با سلسلههای حاکم صفوی و گورکانیان هند و نیز تاریخِ جهانِ اسلام در قرون وسطی را در دانشگاه به دانشجویان تعلیم میدهد (Providence College’s Curriculum Vitae, 2024).
سوابق اجرایی و پژوهشی
وفا اِرگینباش به طورِ عام در تاریخِ جهان اسلام و خاورمیانه و به طور خاص در تاریخ حکومت عثمانی در دوران پیشامدرن (1800 ـ 1300م.) تخصص و تبحر دارد. تاریخ ترکیه مدرن هم در کنار تاریخ سیاسی، فرهنگی و مذهبیِ عثمانی، علایق خاص پژوهشی او را تشکیل میدهند (History and Classics Department, n.d.).
جامعۀ روشنفکری در دورۀ عثمانی، روشنگری در جهانِ اسلام، بررسی تاریخنگارانۀ آثار مکتوب در این زمان و فرقهگراییِ مذهبی در دوران موسوم به مدرنِ این حکومت از دیگر موضوعاتی هستند که دغدغۀ تحقیقاتی وفا ارگینباش را تشکیل میدهند (Edinburgh University Press, n.d.). آنچه این تاریخدانِ ترک را با ایرانشناسی مرتبط میکند تدریس و تحقیق در موضوعاتی مانند روابط دو حکومت عثمانی و صفوی و نیز مقایسۀ تطبیقی این دو سلسلۀ مهمِ جهان اسلام در قرون گذشته بوده است.
این تاریخپژوه در کارنامۀ پژوهشی خود موفق به دریافت بورسیهها و کمکهزینههای آموزشی زیادی شده است. به جز این در سال 2003م. به عنوان سومین دانشجوی فارغالتحصیلِ برتر گروه جامعهشناسیِ دانشگاه بغازیچی برگزیده شد. در تابستان سال 2008م. نیز جایزۀ علوم انسانی دانشگاه ایالتی اُوهایو (The Ohio State University Humanities Summer Award) به وی اعطا شد (Providence College’s Curriculum Vitae, 2024).
وفا ارگینباش که توانایی تحقیق و مطالعه به زبانهای ترکیِ عثمانی، عربی، فرانسوی و تا حدی آلمانی را داراست در انجمنهای علمی گوناگونی هم عضویت دارد. انجمن تاریخ آمریکا (American Historical Association)، انجمن مطالعات خاورمیانۀ آمریکای شمالی(Middle Eastern Studies Association of North America-MESA-) و انجمن ترکشناسی، مطالعات عثمانی و ترکیهای (Gesellschaft für Turkologie, Osmanistik und Türkeiforschung) نمونههایی از این موارد هستند (Ibid).
شرکت در همایشهای علمی ـ پژوهشی و ارائۀ مقاله و ایراد سخنرانی در کشورها و دانشگاههایِ مختلف از ویژگیهای بارزِ شخصیت پژوهشی وفا ارگینباش محسوب میشود. آلمان، آمریکا، کانادا، مجارستان، بلغارستان، انگلستان و... از جمله کشورهایی هستند که او در نهادهای علمی آنها به ایراد سخنرانی و ارائۀ مطلب پرداخته است؛ از جمله این همایشها که در آن به عنوان سخنران و تنظیمگرِ میزگرد (Panel Organizer) شرکت داشته میتوان به بیستوپنجمین گردهمایی کمیتۀ بینالمللی مطالعات دورۀ پیشاعثمانی و عثمانی (25th Symposium of the Comité International des Études Pré-Ottomanes et Ottomanes (CIÉPO)) اشاره کرد. این گردهمایی در ژوئن 2024م. در شهر تیرانایِ آلبانی (Tirana, Albania) برگزار شده است (Ibid). همچنین ارگینباش عضویت در برنامۀ توسعۀ تمدن غربی (Development of Western Civilization) را که پروژهای مشهور به حساب میآید در کارنامۀ خود دارد و یکی از اعضای شورای منتخبِ استادانِ کالج پراویدنس (PC Faculty Senate) محسوب میشود (History and Classics Department, n.d.) .
آثار
ویراستاری کتابهای مختلف، نقد و بررسی آثار و نگارش مقالات متنوع در نشریاتی چون تاریخ اجتماعی و اقتصادی مشرق زمین (Journal of Economic and Social History of the Orient)، مجلۀ بینالمللی مطالعات خاورمیانه (International Journal of Middle East Studies) و مجلۀ انجمن مطالعات ترکی و عثمانی (Journal of the Ottoman and Turkish Studies Association) جزو فعالیتهای تحقیقی وفا ارگینباش به شمار میرود (Erginbaş, 2019, p. viii).
- کتاب:
- سُنّیگریِ عثمانی: دیدگاههایِ نو.
- طرح مسئلۀ تَسنّنِ عثمانی: گرایش به اهلِ بیت در نوشتههای ادبی و تاریخیِ عثمانی در قرن شانزدهم میلادی.
- اسپریِ لایسول، چاقو و محلول تنتورِ یُد: خودکشی در سالهای اولیۀ جمهوری ترکیه.
- خوانش تسنّنِ عثمانی از تاریخ اسلام: رویکردها به یزید بن معاویه در نوشتههای تاریخیِ عثمانی.
- روشنگری در بافت امپراتوری عثمانی: ابراهیم متَفَرقّه و چشمانداز روشنفکرانۀ او.
- [نقد کتابِبحران پادشاهی در دورۀ متأخر قرون وسطای اسلامی: مهاجران ایرانی و شکلگیریِ حاکمیتِ عثمانی، نوشتۀ کریستوفر مارکیویچ].
- انوری.
- تخصیصِ سهمِ تاریخ اسلام و تاریخ اهلِبیتگرایی در نوشتههای تاریخی دورۀ عثمانی، از 1300م. تا 1650م.
آثار به زبان های دیگر
- Books:
- (Erginbaş, V. (Ed.). (2019). Ottoman Sunnism: New Perspectives. Edinburgh University Press.)
- (Erginbaş, V. (2017). Problematizing Ottoman Sunnism: Ahl al-baytism in Ottoman Literary and Historical Writing in the 16th century. Journal of Economic and Social History of the Orient, 60(5), 616-646.)
- (-. (2003). Lizol, Bıçak ve Tentürdiyot: Cumhuriyetin İlk Yıllarında İntiharlar. Tarih ve Toplum, 23, 13-20.)
- (-. (2021). Reading Ottoman Sunnism through Islamic History: Approaches toward Yazīd b. Muʿāwiya in Ottoman Historical Writing. In T. Krstić & D. Terzioğlu (Eds.), Historicizing Sunni Islam in the Ottoman Empire, c. 1450-c. 1750, (pp. 451–478). Brill.)
- (-. (2013). Enlightenment in the Ottoman context: İbrahim Müteferrika and his intellectual landscape. In G. Roper (Ed.), Historical aspects of printing and publishing in languages of the Middle East, (pp. 53-100). Brill.)
- (-. (2021). [Review of the book The Crisis of Kingship in Late Medieval Islam: Persian Emigres and the Making of Ottoman Sovereignty, by Ch. Markiewicz]. Ilahiyat Studies, 12(2), 307-310. https://doi.org/10.12730/13091719.2021.122.230 .)
- (-. (2023). Enveri. In K. Fleet, G. Kramer, D. Matringe & et al (Eds.), Encyclopedia of Islam Three (Ed. 3), (pp. 16-19). )
- (Erginbaş, V. (2013). The Appropriation of Islamic History and Ahl-al-Baytism in the Ottoman Historical Writing, 1300-1650. [Doctoral dissertation, Ohio State University]. OhioLINK Electronic Theses & Dissertations Center.)
آثار منتشرشده به فارسی
تا کنون هیچ کدام از آثار وفا ارگینباش به فارسی ترجمه نشده است.
منابع به زبان های دیگر
- Providence College’s Curriculum Vitae. (2024). Curriculum Vitae. Retrieved 2025, May 05, from https://s3.amazonaws.com/file-storage.INDIVIDUAL-ACTIVITIES-University.digitalmeasures.providence.edu/erginbas/pci/Vefa%20Erginba%C5%9F%20CV%20Updated%20February%202024-1.docx.
- History and Classics Department. (n.d.). Vefa Erginbas. Providence College. https://history.providence.edu/faculty-members/vefa-erginbas.
- Erginbaş, V. (2013). The Appropriation of Islamic History and Ahl-al-Baytism in the Ottoman Historical Writing, 1300-1650. [Doctoral dissertation, Ohio State University]. Retrieved 2025, May 07, from https://etd.ohiolink.edu/acprod/odb_etd/ws/send_file/send?accession=osu1363868855&disposition=inline.
- Edinburgh University Press. (n.d.). Ottoman Sunnism New Perspectives. https://edinburghuniversitypress.com/book-ottoman-sunnism.html.
- Erginbaş, V. (Ed.). (2019). Ottoman Sunnism: New Perspectives. Edinburgh University Press. Retrieved 2025, May 07, from https://annas-archive.org/slow_download/7001c343e6166907399a6bf646ba2636/0/0.
سایر منابع پیشنهادی به زبان های دیگر
- vefa erginbas. (2025). [X(Twitter) Profile]. https://x.com/vefaerginbas?lang=en.
گردآورنده