1947م. - «در قید حیات»

کبیر هلمیسنکی تحصیلات خود را در کشور ترکیه گذرانده است. او مقطع کارشناسی‌ارشد خود را در رشتۀ پژوهش تراشخصی (یکی از شاخه‌های رشتۀ روانشناسی) از موسسۀ پژوهش‌های تراشخصی (Institute of Transpersonal Studies) و دکترای افتخاری خود را در رشتۀ ادبیات از دانشگاه سلجوق (Selcuk University) شهر قونیه (konya) دریافت کرده است. او تعلیم تصوف را زیر نظر شیخ سلیمان لوراس آغاز کرد و در سال 1991م. مقام شیخی را از جلال‌الدین چلبی، رهبر طریقت مولویه در ترکیه، دریافت کرد و به طور رسمی به عنوان یکی از شیوخ این طریقت برگزیده شد. هلمیسنکی یکی از کسانی است که موجب تحولات اساسی در این فرقه شده‌اند چرا که در طول چهل سال فعالیت خود همواره بر آن بوده است تا اصول سنتی تصوف را وارد شرایط زندگی معاصر کند و به نحوی مردمان کشورهای گوناگون را با دیدگاه عرفان اسلامی و راه و رسم زیست آن آشنا کند. او اینک یکی از چهره‌های مشهور تصوف در جهان است. تمرکز او بر موسیقی، متون، طریقه و تعلیم تصوف است و در کنار تیمی بین‌المللی متشکل از پژوهشگران مختلف بر روی برنامه‌های تعلیم تصوف کار می‌کند. هلمیسنکی در سال 2009م. از طرف مرکز مطالعات استراتژیک دانشگاه جرج تاون (Georgetown University) به عنوان یکی از پانصد مسلمان تاثیرگذار جهان انتخاب شد. کتاب‌های او دربارۀ تصوف و به ویژه مولانا به چندین زبان مختلف در دنیا از جمله آلمانی، فرانسوی، ترکی و عربی ترجمه شده است (Threshold Society, n.d.).

کبیر هلمنیسکی به همراه همسرش کامیل هلمینسکی (Camille Helminski)، که خود یکی از پژوهشگران و مترجمان حوزه عرفان و تصوف است، یک موسسۀ تحصیلی غیرانتفاعی به نام انجمن آستانه (Threshold society) را بنیان‌گذاری کرده و مدیریت آن را بر عهده دارند. این انجمن سال‌هاست که در زمینۀ تصوف و روان‌شناسی معنوی فعالیت می‌کند و برنامه‌هایی در ساختار این مجموعه ارائه می‌دهد. هلمیسنکی از سال 1980م. تا 1999م. مدیر بخش کتب انجمن آستانه بوده که یکی از مشهورترین ناشران ادبیات عرفان و تصوف در جهان به شمار می‌رود. او بسیاری از کتب به جامانده از تاریخ تصوف، از جمله آثار مولانا، را به زبان انگلیسی ترجمه کرده و پژوهش‌هایی نیز در قالب کتاب، مقاله و سخنرانی در این حوزه به رشتۀ تحریر درآورده است. هم‌چنین، کارگاه‌ها و کنفرانس‌های متعددی را در حوزۀ مطالعات تصوف برگزار کرده است. او در سال‌های بین 1994م. تا 2000م. همراه با دراویش ترکیه به سیر و سیاحت پرداخت و فرهنگ معنوی این طریقت را به مردمان بسیاری معرفی کرد. او در سال 2001م. نخستین مسلمانی بود که در دانشگاه هاروارد  (Harvard University)دربارۀ تصوف سخنرانی کرد. هلمیسنکی اینک مدیر پروژۀ تحصیلی بین‌المللی کتاب (Book Project) در حوزۀ مطالعات اسلامی است (Spirituality Practice, n.d.).

• - کتاب:
• عشق بیگانه است: گزیدۀ اشعار جلال‌الدین مولانای رومی.
• دل دانا: مسیر دگرگونی صوفی.
• کتاب مکاشفات: مرجع مضامین کتاب مقدس قرآن.
• کتاب زبان: جستجوی فرهنگ واژگان معنوی اسلام.
• اشعار مولانا (جیبی).
• بالیدن عشق: مولانا در سیاحت دل.

این کتاب چکیده‌‌ای از اشعار مولانا در دیوان شمس و مثنوی معنوی است.

• گزیدۀ اشعار مولانا.
• حضور زنده: طریقۀ صوفی برای مراقبه و خود جوهری.
• مجموعۀ اشعار مولانا (گلچین ترجمه‌های مولانا جلال‌الدین محمد رومی).

هلمینسکی کوشیده است تا با جمع‌آوری گزیده‌ای درخور از اشعار مولانا معرفی‌ای جامع از آثار و زندگی او به دست دهد. نقطۀ قوت این کتاب این است که هلمیسنکی از ترجمه‌های مهم دیگری، مانند ترجمه‌های اندرو هاروی (Andrew (Harvey و رابرت بلای (Robert Bly)، که از اشعار مولانا صورت گرفته بهره برده است تا منبعی غنی در اختیار پژوهشگرانی قرار دهد که در پی فهم تصوف و دانش‌های معنوی آن هستند (Shambhala Publications, n.d.).

• کیش اهل راز: مولانا و راز انسان کامل شدن.

این کتاب با توضیح ساحت روانشناسی عملی نهفته در اشعار مولانا و نیز حقایق معنوی جهان‌شمول این اشعار فهم مخاطب از تعالیم مولانا را وسعت می‌بخشد و نشان می‌دهد از منظر این شاعر انسان بودن به چه معناست. نویسنده در این کتاب دیدی معاصر به خواننده می‌دهد تا از طریق آن این کیش اهل راز را ببیند و دریابد، کیشی که از انسان و دیو درمی‌گذرد و روح آدمی را با واقعیت معنوی پیوند می‌دهد (Shambhala Publications, n.d.).  

در زمان نگارش این مدخل اثری از کبیر هلمیسنکی به زبان فارسی ترجمه و چاپ نشده است.

ندا غیاثی

اردیبهشت‌ماه 1402ش.