شمس فریدلندر - Shems Friedlander
شمس فریدلندر Shems Friedlander یک محقق و هنرمند آمریکایی مسلمان است. او را به خاطر پژوهشهای ارزندهاش در باب مولانا و صوفیگری میشناسند. شمس استاد دانشگاه آمریکایی قاهره و سازندۀ چندین فیلم مستند در باب مولاناست. او در کتابهایش گزارشهای مستندی از سلسلۀ مولویه در قونیه و آیینها و آداب ایشان به همراه تصاویری ارائه کرده است که خود از زمان حضورش در ترکیه، در سال 1973م. تهیه کرده بود.
تولد و درگذشت
8 ژانویه 1940م. – 22 نوامبر 2022م.
سوابق زندگی و تحصیل
«نامش در واقع ایرا (Ira) بود که بعدها آن را به شمس تغییر داد». (Tim. The Islamic Monthly, 2014) شمس فریدلندر در سال 1963م. از دانشکدۀ هنر ماساچوست (Massachusetts College of Art) فارغالتحصیل شد و از آن زمان، در جهان هنر بهعنوان یک عکاس، طراح گرافیک، فیلمساز مستند، نقاش و همچنین یک مدرس سرآمد بوده است. او نویسندۀ نه کتاب است و کارهایش در سطح جهانی نمایش داده شده است. او دو مونودرام نوشت که در تئاتر هووارد (Howard Theater) در دانشگاه آمریکایی قاهره (The American University in Cairo) نمایش داده شده است. فیلمهای مستند او در جشنوارههای فیلم در ایالات متحده آمریکا، موزۀ بشریت (Musee de l’Homme) در پاریس و دانشگاه آمریکایی قاهره به نمایش درآمد. شمس از سال 1994م. در مقام استاد دانشگاه در دانشکدۀ روزنامهنگاری و ارتباط جمعی کار خود را شروع کرد. ارتباطات بصری از جمله مهمترین دروسی است که او در دانشگاه تدریس میکرد. فریدلندر در سال 2005م. جایزۀ معلم برتر را از آن خود کرد. (.The American University in Cairo, n.d) شمس فریدلندر که در سال 1940م. در خانوادهای روسی و یهودی چشم به جهان گشود، حدود نیم قرن پیش، پس از آشنایی با مولانا به اسلام گروید. مسبب این آشنایی، سفر اعضای سلسلۀ صوفیانۀ مولویه به آکادمی موسیقی بروکلین (Brooklyn Music Academy) در سال 1972م. برای اجرای سماع بود. او در سال 2014م. پس از بیست سال تدریس در دانشگاه آمریکایی قاهره به استانبول نقل مکان کرد. پس از این تغییر آیین، او مرتب به قونیه سفر میکرد، مخصوصاً برای شرکت در مراسم شب عروس یا عرس (شب یگانگی) (bridal night) که در سالگرد مرگ مولانا برگزار میشد. یکی از کتابهای او در باب تصوف به ترکی و عربی نیز ترجمه شده است. او در سال 2012م. بهعنوان یکی از پانصد مسلمان اثرگذار در جهان معرفی شد. شمس فریدلندر در بیست و دوم نوامبر 2022م. در قونیه (Konya) از دنیا رفت. (Yeni Şafak, 2022)
سوابق اجرایی و پژوهشی
نقاشیها، طراحیها و عکسهای فریدلندر در مرکز هنر جزیره (Gezira Art Centre) و در مرکز فرهنگی محمد محمود (Mohamed Mahmoud Cultural Centre) در قاهره به نمایش گذاشته شد. عکسهایش همچنین در گالری سونی (Sony Gallery) در دانشگاه آمریکایی قاهره و گالری امپتی کوارتر (The Empty Quarter Gallery) در دوبی (Dubai) نمایش داده شده است. شمس با مجله اسلامیکا (Islamica Magazine) مصاحبه کرده و برای مجلۀ پارابولا (Parabola Magazine) نوشته است. او همچنین نشریهای با عنوان زاویه (Zawiyah) را در آن مقالات مناسبتی دربارۀ تصوف منتشر میشود راهاندازی کرد. (.The American University in Cairo, n.d)
آثار
- - کتاب:
- دراویش سماعکننده، گزارشی از یک سلسلۀ صوفی مشهور به مولویون و مؤسس آن، شاعر و عارف، مولانا جلالالدین رومی.
- تسلیم: گفتههای حضرت محمد، یادداشتهای حدیث به قلم الحاج شیخ مظفرالدین.
- نود و نه نام الله.
- وقتی ضربان سم را میشنوی، به گور خر فکر کن: گفتگو در باب تصوف.
- نور خورشید، شعرها و دیگر واژهها.
- رومی: گنجینۀ پنهان.
- برداشت زمستانه، از باب دیلن به جلالالدین رومی.
- پیام فراموششدۀ مولانا جلالالدین رومی.
- مولانا و چرخ درویشان.
- - دیگر آثار:
- رومی: پرهای عشق.
- حلقههای ذکر.
- فیصل: میراث یک پادشاه.
آثار به زبان های دیگر
- - Book:
- (-. (1975). The Whirling Dervishes, Being an Account of the Sufi Order Known as the Mevlevis and Its Founder the Poet and Mystic Mevlana Jalalu'ddin Rumi.)
- (-. 1977). Submission: Sayings of the Prophet Muhammad, hadith notations by Al-Hajj Shaikh Muzaffereddin. Harper and Row.)
- (Friedlander, Sh., & Al-Hajj Shaikh Muzaffereddin. (1978). Ninety-Nine Names of Allah. Harper and Row.)
- (-. (1987). When You Hear Hoofbeats, Think of a Zebra: Talks on Sufism. Perennial Library.)
- (-. (1997). Sunlight, Poems, and Other Words. Safina Books.)
- (-. (2001). Rumi: The Hidden Treasure. Fons Vitae.)
- (-. (2015). Winter Harvest, Bob Dylan to Jalaluddin Rumi. Timaş Yayınları)
- (-. (2017). The Forgotten Message of Mevlana Jalaluddin Rumi. Sufi Kitap.)
- (Friedlander, Sh., & Schimmel, A.M. (2003). Rumi and Whirling Dervishes. Morning Light Press.)
- - Other works:
- (-. (Director). (2002). Rumi: The Wings of Love [Film]. )
- (-. (Director). (2005). The Circles of Remembrance [Film]. )
- (-. (Director). (2011). Faisal: Legacy of a King [Film]. Documentary Film.)
آثار منتشرشده به فارسی
- فریدلندر، ش.، و شیمل. آ.م. (1382ش.). مولانا و چرخ درویشان (ترجمۀ ش. کاوانی). زریاب. (انتشار اصل اثر: 2003م.)
- فریدلندر، ش.، و اوزاک، م. (1401ش.).99 نام نیکوی الهی: اسماءالحسنی (ترجمۀ م. شریعتمداری.، و س. سواری دهقی). هرمان. (انتشار اصل اثر: 1978م.)
منابع به زبان های دیگر
- Friedlander, Sh. (2015). Winter Harvest, Bob Dylan to Jalaluddin Rumi. Timaş Yayınları.
- Friedlander, Sh., & Schimmel, A.M. (2003). Rumi and Whirling Dervishes. Morning Light Press.
- The American University in Cairo. (n.d.). Shems Friedlander. https://www.aucegypt.edu/fac/shemsfriedlander
- (n.d.). Mevlana Jalaluddin Rumi's Forgotten Message. Wardah Books. https://wardahbooks.com/products/mevlanajalaluddinrumisforgottenmessage
- The Islamic Monthly. (2014, April 14). Shems Friedlander – a young man’s account of 1950-60 spiritual America. https://www.theislamicmonthly.com/shems-friedlander-a-young-mans-account-of-1950-60-spiritual-america/
سایر منابع پیشنهادی
- در منبع شماره پنج از فهرست منابع گزارش جامعی از زندگی و شخصیت او آمده استت.
- همچنین برای مطالعۀ بیشتر در باب زندگی و آثار شمس فریدلندر به صفحۀ ویکیپدیای وی به آدرس زیر مراجعه کنید:
سایر منابع پیشنهادی به زبان های دیگر
- Shems Friedlander. (2023, October 20). In Wikipeida. https://en.wikipedia.org/wiki/Shems_Friedlander
گردآورنده