جان ریچاردسون - John Richardson
جان ریچاردسونJohn Richardson شرقشناس انگلیسی بود. او مؤلّف نخستین فرهنگ فارسی- عربی- انگلیسی بود که به فرهنگ ریچاردسون مشهور است؛ این فرهنگ در سال 1777 م. – ۱۷۸۰م. نگاشته شده و مشتمل بر پنجاههزار واژۀ فارسی همراه با برابرنهاد انگلیسی آنهاست.
تولد و درگذشت
1740(یا 1741)م. – حدود 1۸۱۱م.
سوابق زندگی و تحصیل
جان ریچاردسون در سال ۱۷۴۰م. یا ۱۷۴۱م. در شهر ادینبورگ (Edinburgh) در اسکاتلند به دنیا آمد (Library of Congress, 2022). پدر او سر جورج ریچاردسون (George Richardson) و مادرش، جین واتسون (Jean Watson) هر دو از خاندانهای اشراف اسکاتلند بودند. پدر او بارونت بلمونت جاماییکا (Baronet of Belmont, Jamaica) بود و بعد از او مقامش به ترتیب به جیمز و جورج، برادران جان، رسید.
جان ریچاردسون تحصیلاتش را در کالج وادهام (Wadham College) در آکسفورد (Oxford) گذراند و در آنجا حقوق، عربی و فارسی آموخت. در طول دوران تحصیلاتش تحت تأثیر دوستش، ویلیام جونر (William Jones) قرار گرفت. او زبانشناس و سپس قاضی دادگاه عالی انگلستان در بنگال بود (Library of Congress, 2022).
او در ۲۴ نوامبر سال ۱۷۷۵م. فارغالتحصیل شد و از همان زمان به عنوان همکار مشترک (fellow-commoner) در آکسفورد پذیرفته شد. او سپس به تحصیل ادامه داد و مدرک کارشناسی ارشد خود را در ۲۸ فوریۀ سال ۱۷۸۰م. دریافت کرد. او احتمالاً حدود سال ۱۸۱۱م. از دنیا رفته است (Dictionary of National Biography, 2020).
سوابق اجرایی و پژوهشی
عمدۀ پژوهشهای جان ریچاردسون در حوزۀ دستور و واژگان زبان فارسی و عربی بوده است. او در دهۀ ۱۷۷۰م. مشغول کار بر روی پیکرۀ زبانهای شرقی (Thesaurus linguarum orientalium) اثر فرانسیسکوس منینسکی (Franciscus Meninski) شد. و بر اساس آن در ابتدا کتاب دستور زبان فارسی را در سال ۱۷۷۱م. منتشر کرد و سپس فرهنگ فارسی، عربی و انگلیسی را تألیف کرد که اولین بار در سال ۱۷۷۶م. منتشر و استقبال زیادی از آن شد. این کتاب بهویژه به کارکنان کمپانی انگلیسی هند شرقی (British East India Company) کمک بسیاری برای آموختن فارسی کرد (Library of Congress, 2022).
او مطالعاتی هم در فارسی میانه داشت و با دلایل لغتشناختی بر این عقیده بود که عدم اصالت زند و متون پهلوی از انبوه لغات عربی پیداست که در منابع این متون یافت میشود (توکلی طرقی، 1395ش.، ص. 69).
او در جوانی در سال ۱۷۶۷م. وقتی هنوز دانشجو بود، به انجمن آثار باستانی (Society of Antiquaries) پیوست و تا پایان عمر در آنجا ماند. در سالهای پس از ۱۷۸۰م. هم به عضویت جامعۀ معبد میانی (The Honourable Society of the Middle Temple) درآمد.
آثار
- کتاب:
- دستور زبان فارسی.
- گزیدهای از شعر فارسی، مشتمل بر منتخبی از حافظ، همراه با نکات تاریخی و دستوری.
- فرهنگ فارسی، عربی و انگلیسی.
- گلهای ادبیات فارسی: شامل گزیدههایی از مشهورترین نویسندگان به نثر و شعر: همراه با ترجمه به انگلیسی: به عنوان مکملی برای دستور زبان فارسی سر ویلیام جونز؛ با مقدمهای در باب زبان و ادبیات فارسی و نمونهای از شعر فارسی و قصیدهای از حافظ.
- واژگان فارسی، عربی و انگلیسی، خلاصه شده از نسخۀ چهارم فرهنگ ریچاردسون.
- دستور زبان عربی.
- فرهنگ فارسی، عربی و انگلیسی: مجموعۀ اصلی منینسکی، بر اساس واژگان بومی (؟)، و تقویت و تصحیح شده توسط آقای ریچاردسون و سر چارلز ویلکینز، بر اساس همان نسخه، ، پایه و اساس تأییدشدۀ کار نویسنده است.
- فرهنگ جامع فارسی به انگلیسی: شامل کلمات و عبارات عربی که در ادبیات فارسی باید با آنها آشنا شد، فرهنگ فارسی، عربی و انگلیسیِ جانسون و ریچاردسون بازبینیشده.
آثار به زبان های دیگر
- Book:
- (Jones, W. & Richardson, J. (1771). A Grammar of the Persian Language. Publisher?)
- (Richardson, J. (1774). A Specimen of Persian Poetry,’ consisting of a selection from Hâfiz, with historical and grammatical illustrations. Fleet Street.)
- (Richardson, J. (1777). A Dictionary, Persian, Arabic, and English. Clarendon Press.)
- (Rousseau, S., Jones, , Ḥāfiẓ & Richardson, J. (1805). The Flowers of Persian Literature: Containing Extracts from the Most Celebrated Authors, in Prose and Verse; with a Translation into English: Being Intended as a Companion to Sir William Jones's Persian Grammar, to which is Prefixed an Essay on the Language and Literature of Persiaand A specimen of Persian poetry or Odes of Hafez. S. Rousseau.)
- (Richardson, J. & Wilkens, C. (Eds.). (1810). A Vocabulary Persian, Arabic, and English; Abridged from the Quarto Edition of Richardson's Dictionary. F. & C. Rivingson.)
- (Richardson, J. (1811). Grammar of the Arabic Language. Publishr?)
- (Richardson, J. & Wilkens, C. & Johnson, F. (Eds.). (1852). A Dictionary, Persian, Arabic, and English: The original compilation of Meninski, based upon native lexicons, and amplified and corrected from the same by Mr. Richardson and Sir Charles Wilkins, is the acknowledged groundwork of the author's labours. H. Allen.)
- (Steingass, F. J., (Ed.). (1892). A Comprehensive Persian-English Dictionary: Including the Arabic Words and Phrases to be Met with in Persian Literature, being Johnson and Richardson's Persian, Arabic, and English Dictionary Revised, Enlarged. Crosby Lockwood & Son (Low).)
آثار منتشرشده به فارسی
- ریچاردسون، ج. (۱۳۷۹ش.). کهنترین فرهنگ انگلیسی به فارسی (ترجمۀ ). روزنه. (تاریخ انتشار اصلی اثر: ؟)
منابع
- توکلی طرقی، م. (1395ش.). فراموشکاری بنیادین شرقشناسی: تبارنامهی شرقشناسی. ایران نامگ،1(3).
منابع به زبان های دیگر
- Dictionary of National Biography, 1885-1900. (2020, December 28). Richardson, John (1741-1811?). In Wikisource. Retrieved May 17, 2023, from https://en.wikisource.org/w/index.php?title=Dictionary_of_National_Biography,_1885-1900/Richardson,_John_(1741-1811%3F)&oldid=10755838
- Library of Congress. (2022, May 31.). A Grammar of the Arabic Language. https://www.loc.gov/item/2021667045
- Rousseau, S., Jones, W., Ḥāfiẓ & Richardson, J. (1805). The Flowers of Persian Literature: Containing Extracts from the Most Celebrated Authors, in Prose and Verse; with a Translation into English: Being Intended as a Companion to Sir William Jones's Persian Grammar, to which is Prefixed an Essay on the Language and Literature of Persia and A specimen of Persian poetry or Odes of Hafez. S. Rousseau.
سایر منابع پیشنهادی
برای اطلاع بیشتر از آثار و زندگی این ایرانشناس، میتوانید به منابع زیر مراجعه کنید:
سایر منابع پیشنهادی به زبان های دیگر
- Clarke, A. (1806). The Bibliographical Miscellany; Or, Supplement to the Bibliographical Dictionary. W: Baynes.
- Lieber, Francis, E. Wigglesworth and Thomas Gamaliel Bradford. (1835). "Persian Language, Literature and Religion", Encyclopædia Americana, Vol X. Philadelphia: Desilver, Thomas & Co.
- Zenker, J. Th. (1846). Bibliotheca orientalis: Manuel de bibliographie orientale. Leipzig: Guillaume Engelmann.
گردآورنده
محمدجواد احمدیزاده
خردادماه ۱۴۰۲ش.
تاریخ آخرین ویرایش
<span>1403-01-23</span>