دین و مذهب, فلسفه و عرفان
مریئتا استپانیانتس Marietta Stepaniants اسلامشناس، استاد دانشگاه و محقق روسی فلسفۀ شرقی است. فلسفۀ تطبیقی و گفتگوی فرهنگها، دین و هویت در روسیۀ مدرن، تصوف، هند و بودیسم، اندیشۀ شرقی، زردشتیگری و اسلام، شوروی و اسلام، اسلام شوروی از جمله مضامین غالب در پژوهشهای و درسگفتارهای اوست. او برای خدمات گسترده به این حوزۀ پژوهشی جوایز متعددی در روسیه دریافت کرد.
16 اکتبر 1935 م. - «در قید حیات»
مریئتا استپانیانتس در سال 1963 م. از مؤسسۀ فلسفه AS USSR دکترای فلسفه گرفت. در سال 1974 م. با ارائۀ رسالهای با عنوان «دریافتهای مسلمانان در فلسفه و اندیشۀ اجتماعی شرق دور در سدههای نوزدهم و بیستم» (Muslim conceptions in philosophy and social thought of the foreign East in XIX-XXth century) دکترای دوم خود را گرفت. (Institute of Philosophy of The Russian Academy of science, n.d.)
مریئتا استپانیانتس در سال 1983 م. به درجۀ استاد تمامی رسید. در سال 2002م. بهعنوان پژوهشگر افتخاری فدراسیون روسیه انتخاب شد. او از سال 2012م. بهعنوان رئیس یک شاخۀ پژوهشی با عنوان «فلسفۀ تطبیقی و گفتگوی فرهنگها»، پژوهشگر ارشد در بخش فلاسفۀ مشرق، در مؤسسۀ فلسفه، آکادمی علوم روسیه (Russian Academy of Sciences) مشغول به کار شد. او همچنین از سال 2008م. صاحب کرسی «فلسفه در گفتگوی فرهنگهای یونسکو» است. پیشتر از سال 1996م. مریئتا کارش را بهعنوان رئیس در دانشگاه دولتی علوم انسانی روسیه (Russian State University of Humanities)، مدیر گروه فلسفه و اندیشۀ سیاسی شرق آغاز کرده بود. از 1959م. در آکادمی علوم روسیه، مؤسسۀ فلسفه، همکار پژوهشی بود. از سال 1980م. تا 2012م. مریئتا استپانیانتس رئیس گروه فلاسفۀ شرقی و مرکز مطالعات فلسفۀ شرقی در مؤسسۀ فلسفه بود. او از 1995م. بهعنوان عضو فعال آکادمی علوم انسانی (Academy of Humanities) فعالیت داشت و از 1980م. تا 1994م. استاد آکادمی دیپلماتیک بود. از جمله جوایزی که در طول دوران کاری خود دریافت کرد، میتوان موارد زیر را نام برد:
- جایزۀ ساراسواتی سامانا (Sarasvati Samana)، 1996م.
- جایزۀ دولتی «اشراف» تاجیکستان (Tajikistan)، 1999م.
- جایزۀ شورای هندی پژوهش فلسفی با عنوان «استاد سال» (Annual Lecturer)، 2001م.
- عضو برگزیدۀ کمیتۀ اجرایی FISP از 2003م.
- جایزۀ رئیس فدراسیون روسیه برای مدیریت یک مدرسۀ پیشرو در علوم انسانی، 2006-2007م.
- جایزۀ Plehanov آکادمی علوم روسیه برای دستاوردهای برجسته در زمینۀ فلسفه، 2006م.
- بهترین کتاب سال در رقابت ملی برای کتاب فسلفۀ هند. یک دایرهالمعارف، 2009م.
- مدال نقره برای همبخشی در توسعۀ فلسفه، 2010م.
- بهترین کتاب سال در رقابت ملی برای کتاب فلسفه بودیسم. یک دایرهالمعارف، 2012م.
- لوح سپاس از سفارت جمهوری اسلامی ایران برای مشارکت در حوزۀ ایرانشناسی، 2018م.
- مدال مسلمانان روسیه برای مشارکت گسترده در مطالعۀ اندیشۀ فلسفی اسلام، 2022م. (https://iphras.ru/honors.htm).
- - کتاب:
- خرد صوفی (مجموعه سنی در اسلام).
- دین و هویت در روسیۀ مدرن: احیای ارتدکسی و اسلام.
- عدالت و دموکراسی: دیدگاههای بینفرهنگی.
- گاندی و جهان امروز.
- جنبههای فسلفی صوفی.
- پاکستان: فلسفه و جامعهشناسی.
- فلسفۀ اسلامی و اندیشۀ اجتماعی (سدههای 19 و 20 م.).
- درآمدی بر اندیشۀ شرقی.
- دانش و باور در گفتگوی تمدنها. میراث فرهنگی و تحولات معاصر.
- اخلاقیات تطبیقی در عصر جهانی.
- - مقاله:
- مواجهۀ زردشتیگری و اسلام.
- مروری بر دسترسی جهانی در همایش فیلسوفان شرق-غرب (سخنرانی عمومی در دهمین همایش فیلسوفان شرق-غرب)
- تدریس فلسفه: تجربۀ شوروی.
- هفتمین همایش فیلسوفان شرق-غرب، «فناوری و ارزشهای فرهنگی: در آستانۀ هزارۀ سوم.
- - دیگر آثار:
- مروری بر کتاب طریق صوفیِ دانش: متافیزیک تخیل نزد ابن عربی. نوشتۀ چیتیک
در زمان نگارش این زندگینامه هیچیک از آثار مریئتا استپانیانتس به فارسی ترجمه و منتشر نشده است.
برای مطالعۀ بیشتر در باب زندگی و آثار مریئتا استپانیانتس میتوانید به صفحۀ ویکیپیدیای وی به آدرس زیر مراجعه کنید:
خردادماه 1403ش.

