1937م.-2015م.

مارتین لیچفیلد وست در ۲۳ سپتامبر 1937م. در همپتون (Hampton) به دنیا آمد. والدین او در آن زمان ساکن اورپینگتون بودند، اما اندکی پیش از آغاز جنگ جهانی دوم در سال 1939م. به همپتون نقل مکان کردند (Fowler, 2018). او خود را این‌گونه معرفی کرده است؛ چنان­که فاولر (Fowler, 2018) آن را آورده است: «میلی عمیق برای داشتن هویت قبیله‌ای در خود دارم. من همیشه خود را یک انگلیسی می‌دانستم و اکنون آموخته‌ام که چگونه می‌توانم خود را یک بریتانیایی نیز بدانم. با بزرگ شدن در دوران جنگ جهانی دوم، تقریباً غیرممکن بود که از سرشار شدن از حس میهن‌پرستی اجتناب کنم، حسی که هرگز آن را انکار نکرده‌ام. نمی‌توانم تصور کنم که به طور دائمی در کشور دیگری زندگی کنم و بیش از یک بار دعوت‌هایی برای این کار را رد کرده‌ام». وست تحصیل را از چهار سالگی، آغاز کرد. در یازده سالگی یکی از معلمانش والدین او را متقاعد کرد که برای دریافت بورسیۀ تحصیلی در کوالت کورت (Colet Court)، مدرسه مقدماتی سنت پل (junior school for St Paul’s) تلاش کند. تلاش‌های او برای یادگیری فشرده، نتوانست کمبودهای آموزش معلم را جبران کند، بنابراین وست موفق به دریافت بورسیه نشد. با این حال، به او یک جایگاه با پرداخت شهریه پیشنهاد شد و والدینش تصمیم گرفتند او را به برای آن شهریه آماده کنند. در این مدرسه، زبان‌های لاتین و یونانی جایگاه ویژه‌ای در برنامه درسی داشتند. در اینجا بود که وست به علاقۀ خود نسبت به زبان‌ها پی برد؛ از جمله زبان اسپرانتو (Esperanto)، هرچند که آن را «بی‌فایده‌ترین زبان از میان تمامی زبان‌هایی که مطالعه کرده‌ام» توصیف کرده است. در تابستان سال 1951م.، وست در آزمون بورس تحصیلی برای مدرسه اصلی شرکت کرد و با موفقیت آن را به‌دست آورد. همانند کوالت کورت، برنامۀ درسی مدرسۀ اصلی نیز تحت سیطرۀ زبان‌های لاتین و یونانی بود و تأکید زیادی بر ترکیب‌­نویسی و نگارش داشت. دو معلم بزرگ، ای. پی. سی. کاوتر (E. P. C. Cotter) و دبلیو. دبلیو. کرویکشانک (W. W. Cruickshank)، به او آموزش دادند. برای معلم دوم، وست و سایر شاگردان سابقش مجموعه مقالات افتخاری (Festschrift) تهیه کردند، که افتخاری نادر برای یک معلم مدرسه به‌شمار می‌رود. سنت به آکسفورد رفت. اساتید اصلی او در آکسفورد دونالد راسل (Donald Russell) و مایکل استوکس (Michael Stokes) در زبان یونانی، گوردون ویلیامز (Gordon Williams) در لاتین، راسل میگز (Russell Meiggs) در تاریخ باستان و دیک هر (Dick Hare) در فلسفه بودند. پس از آن وست به کالج بالیول (Balliol) رفت؛ جایی که خود را جوانی جدی‌نگر اما خوش‌دل، هفده‌ساله ... که از پیش نشانه‌های فردی که قرار بود بشوم را در خود داشت» توصیف می‌کند. این توصیف دقیق به نظر می‌رسد. او نسبت به تحصیل بسیار جدی بود و سخت­کوشانه و بی­وقفه تا واپسین روزهای زندگی‌اش به کار ادامه داد و به ندرت تعطیلاتی برای خود درنظر می‌گرفت. پس از فارغ‌التحصیلی، کار بر روی رسالۀ دکترای خود را آغاز کرد؛ در سال 1959م. زمانی که تحصیل در مقطع دکتری هنوز پدیده‌ای نادر محسوب می‌­شد. وست همچنین نخستین دارندۀ بورس پژوهشی جونیور وودهاوس (Junior Woodhouse) در کالج سنت جان (St John’s College)، آکسفورد بود (Ibid.). در سال 1963م.، وست به عضویت هیئت علمی و به‌عنوان مدرس زبان‌ها و مطالعات کلاسیک در کالج دانشگاهی آکسفورد درآمد. در سال 1974م.، به کرسی زبان یونانی در کالج بدفورد (Bedford College) لندن منصوب شد و پس از آن در کالج‌های تلفیقی رویال هالووی (Royal Holloway) و بدفورد نیوکالج فعالیت علمی خود ادامه داد. وی در سال 1991م. به کالج آل سولز (All Souls) نقل مکان کرد و اگرچه در سال 2004م. به‌­طور رسمی بازنشسته شد، اما تا واپسین روزهای زندگی، همچنان حضوری فعال در این کالج داشت. (Fowler, 2018). مارتین لیچفیلد وست در سال 2008م. از دانشگاه قبرس (University of Cyprus) و در سال  2011م. از دانشگاه اوربینو (University of Urbino)  دکترای افتخاری دریافت کرد. (All Souls College, 2025).

مارتین لیچفیلد وست در سن چهارده‌سالگی، زبانب جدید به نام یونی‌لینگوا (Unilingua) ابداع کرد که شامل یک فرهنگ لغت و نمونه‌هایی از متون بود. خاطرات او همچنین به علاقه‌مندی‌هایش در زمینه‌­هایی چون نجوم، جمع‌آوری تمبر و سکه، مشاهدۀ اتوبوس‌ها و هواپیماها اشاره دارد. یکی از ویژگی‌های برجستۀ وستِ پژوهشگر، علاقۀ او به نظام­‌های پیچیده و توانایی‌اش در سازمان‌دهی حجم گسترده‌­ای از داده‌های پراکنده بود. موضوعاتی مانند وزن شعر یونانی، موسیقی، نسخه‌های خطی، شجره‌نامه‌های اسطوره‌ای و زبان‌شناسی تطبیقی، به‌گونه‌ای اجتناب‌ناپذیر توجه او را به خود جلب می‌کردند (Fowler, 2018). بنابراین می‌توان گفت او به زبان، ادبیات و موسیقی، شعر و اسطوره‌های هندواروپایی و نیز زرتشتیان نخستین علاقه‌مند بود (All Souls College, 2025). وست از سال 2009م. عضو آکادمی آتن (Academy of Athens) و از سال 2010م. عضو بین‌المللی انجمن فلسفی آمریکا (American Philosophical Society) بود. او جوایز متعددی نیز دریافت کرد؛ از جمله مدال کنیون برای مطالعات کلاسیک (Kenyon Medal for Classical Studies) در سال 2002م. و جایزۀ بین‌المللی بالزان برای روزگار باستان کلاسیک (International Balzan Prize for Classical Antiquity) که از جمله مهم‌ترین افتخارات علمی او به‌شمار می‌روند (Ibid.). مارتین وست از بزرگ‌ترین هلنیست‌های دوران مدرن به‌شمار می‌رود. وی با آن‌که فعالیت‌هایش عمدتاً در چارچوب مرزهای سنتی زبان‌شناسی کلاسیک – شامل ویرایش متون، نگارش تفسیرها و بازسازی تاریخ ادبیات – انجام می­‌شد، آثاری پدید آورد که می‌توان آن‌ها را انقلابی دانست. تقریباً هر آنچه نوشت، تأثیری بنیادین بر مسیر پژوهش‌های بعدی گذاشت. بی‌تردید، پژوهش‌های او دربارۀ پیشینۀ باستانی خاور نزدیک و پیوند آن با ادبیات یونانی، نقطۀ عطفی در مطالعات کلاسیک به‌شمار می‌آید (Fowler, 2018). وست اساساً پژوهشگری ادبی بود. تمام آثار او به موضوعات ادبی یا مباحثی بسیار نزدیک به آن اختصاص داشتند. بااین‌حال، هرگز دربارۀ تاریخ سیاسی یا هنر چیزی ننوشته است و گرایش او به اسطوره‌شناسی نیز، او را به پرداختن به جنبه‌های آیینی دین باستان سوق نداد؛ چراکه خود، دیدگاهی انتقادی نسبت به دین مدرن داشت. وست، خود را صرفاً پژوهشگری در حوزۀ شعر یونان باستان می‌دانست. او به مصنوعیات شاعران پساکلاسیک علاقه‌ای نداشت و نه‌ ­تنها دربارۀ نویسندگان نثر مطلبی ننوشت، بلکه دربارۀ زبان لاتین نیز تقریباً هیچ اثری از خود بر جای نگذاشت (Ibid.). مارتین هرگز تحت تأثیر مدهای متغیّر فکری قرار نگرفت و نه از به چالش کشیدن آموزه‌­های تثبیت‌شده هراس داشت و نه از آنکه دیگران اندیشه‌هایش را به چالش بکشند. او مسیر انتخابی خود را با پایداری دنبال کرد، تا جایی که میراثی از خود برجای گذاشت که به‌­راحتی می‌­تواند دیدگاه ددز را نادرست جلوه دهد؛ میراثی که تنها معدودی، اگر نگوییم هیچ‌کس، می‌توانند به تقلید از آن امیدوار باشند (Fries, 2015) کالج آل سولز، که نمادی از برج عاج بود، در سال ۱۹۹۱ او را به‌عنوان پژوهشگر ارشد انتخاب کرد (Fowler, 2018).

• - کتاب:
• فلسفه یونان نخستین و مشرق زمین.

این کتاب، که به والتر برکرت (Walter Burkert) تقدیم شده است، فرضیه‌­ای را مطرح می‌کند مبنی‌بر اینکه در فاصله سال‌های حدود ۵۵۰ تا ۴۸۰ پیش از میلاد، دوره‌ای از تأثیرگذاری چشمگیر اندیشۀ ایرانی بر تفکر یونانی وجود داشته است. وست این تأثیر را ناشی از مواجهه میان اندیشمندان یونانی و مغ‌های سیار می‌­داند. در این اثر، پیوندها و ارتباطات میان این اندیشمندان به‌تفصیل بررسی شده است. با این حال، کتاب به‌واسطۀ فرضیۀ کلی آن و شیوۀ مواجهه با متون، با انتقادهای جدی شماری از منتقدان روبرو شده است. (West, 1971).

• سرودهای زرتشت: برگردانی جدید از کهن‌ترین متون مقدس ایران.

این اثر، ویرایشی انتقادی است که ۳۳ مورد ویرایش ارائه کرده و از این میان، ۱۹مورد در متن نهایی گنجانده شده‌اند. برگردان کتاب نیز به این اصلاحات وابسته است. مقدمۀ ترجمه به‌­روشنی به وجود مشکلات جدی اذعان دارد، اما در سراسر کتاب، نویسنده صرفاً به شناسایی «بزرگ‌ترین نبود‌ قطعیت‌ها» بسنده کرده است. (West, 2010).

• جبهه شرقی هلیكون.

این کتاب بر اسطوره و ادبیات تمرکز دارد و مباحث مربوط به علم و فلسفه را کنار می‌گذارد. با این حال، وست با مستندسازی شباهت‌های فراوان میان ادبیات و اسطوره‌شناسی خاورمیانه و یونان – که بسیاری از ایده‌های کیهانی در آن‌ها بازتاب یافته‌­اند – و نیز با پیشنهاد مسیرهای گوناگون برای انتقال این موتیف‌ها و مفاهیم از عصر برنز به بعد، تقریباً بدون وقفه، به‌گونه‌ای ضمنی می‌پذیرد که بازۀ محدود تأثیرپذیری فلسفه یونان (۵۵۰ تا ۴۸۰ پیش از میلاد) صرفاً بازتاب متون باقی‌مانده است و تنها بخشی از تصویری گسترده‌تر را نشان می‌دهد (West, 1997).

• نحو و سبک‌شناسی اوستای کهن: همراه با ویرایشی از متون.

این کتاب نخستین گزارش جامع مدرن از نحو اوستای قدیم، کهن‌ترین شکل شناخته‌شدۀ زبان ایرانی، به‌شمار می‌رود. داده‌های این پژوهش عمدتاً بر گاتاهای زرتشت و متون آیین هفت فصل مبتنی است. نگارش این اثر بر پایۀ جدیدترین خوانش‌ها و تحلیل‌های متنی صورت گرفته و در عین حال به اصول سنتی دستورپژوهی وفادار مانده است. افزون بر این، بخش‌هایی قابل توجه به بررسی ترتیب واژگان، سبک‌شناسی و صنایع ادبی اختصاص یافته است. برای تقریباً تمام قطعات نقل‌شده نیز ترجمه‌هایی دقیق ارائه شده است. این اثر مورد توجه ایران‌شناسان و همچنین زبان‌شناسان تاریخی با علایق گسترده در حوزۀ زبان­های هندواروپایی قرار خواهد گرفت. (West, 2011)

• هلنیکا: مقالات برگزیده دربارۀ ادبیات و اندیشه یونانی.
• - مقاله:
• یادداشت­‌هایی در مورد سرودهای اورفیک
• نوشته‌های خاور نزدیک در ادبیات یونانی و رومی
• وزن شعری هندو-اروپایی
• دست‌نوشته‌هایی از آثار و روزگار قرون وسطی.
• شعر اکدی: وزن و اجرا.

 

برای دیدن فهرست آثار مارتین لیچفیلد وست به منابع زیر مراجعه کنید.

المیرا کریمی

دی ماه 1403ش.