دیوید نیل مکنزی David Neil MacKenzie
ایرانشناس و زبانشناس برجسته انگلیسی و متخصص در زبانهای میانه و مدرن ایرانی است.
ایرانشناس و زبانشناس برجسته انگلیسی و متخصص در زبانهای میانه و مدرن ایرانی است.
وی از خاورشناسان معروف انگلیسی و متخصّص در هندشناسی و زبان سانسکریت بوده است. او نخستین کسی است که بهاگاواد گیتاBhagavad Gita (مهمترین و اسرارآمیزترین بخش حماسه هندی) را به انگلیسی ترجمه کرد و نیز خالق اوّلین حروف دیواناگری(یا دِوَناگَری یک خط یا دبیره هجانگاری است که به آن ناگاری هم گفته میشود و اصلیترین دبیرهای است که برای نوشتن زبانهای هندی، مراتی و نپالی بهکار میرود.) است. وی همچنین به عنوان اوّلین مستشرق اروپایی علاقهمند به خواندن کتیبههای سانسکریت و بازسازی تاریخ آن به شمار میرود.
1749م. – 1836م.
شرقشناس، استاد فیلسوف شرقی و مدیر سمینار شرقی در دانشگاه هایدلبرگ Heidelberg University بوده است. او کتیبۀ بزرگ داریوش بر صخرۀ بیستون را ترجمه و ویرایش کرده است. شهرت او در زبان های باستانی اکدی Akkadian است.
1859- 1922 م.
کارل گرمانوویچ زالمان Carl Germanovich Zaleman از خاورشناسان شهیر روسی بود که در تاریخ و ادبیّات ملل آسیایی، کتابشناسی فارسی، خواندن متون یغنابی و زبانشناسی ایران باستان تخصّص داشت.
سیبویه Sībawayh دانشمند و عالم مشهور علم نحو بود. او در قرن دوم هجری قمری میزیست و از صاحبنظران و پیشوایان نحویان بصره بود. وی یکی از صدها درخشانترین ستارگان ادب آسمان ایران است که در قرن دوم هجری در عین جوانی استاد علم علوم عربی و فنون نحوی گردید و شاگردان بسیاری از خرمن علم و دانش این دانشمند بلندپایۀ ایرانی خوشه چیدهاند که هرکدام از آنها نیز از مشاهیر دانشمندان عرب و فارسی شدهاند.
شرق شناس، متخصّص زبان و مطالعات ترکی، ایرانی و عبری، اهل پرتغال بوده است و پژوهش های وی عمدتاً در زمینه های فوق نمودار شد. کتاب جامع وی در مورد تاریخ ایران به همراه نگاره ها و تصاویر زیبا و تاریخی ارزشمند آن، از کارهای به نام او در حوزه ی پژوهش های مربوط به ایران او محسوب می شود.
1798م. – 1863م.
دیان بوگدانویچ Dejan Bogdanovic متخصّص مطالعات ایرانی و ادبیّات فارسی است. وی سندبادنامه را از فارسی به فرانسه ترجمه کردهاست. زمینۀ اصلی تحقیقات وی زبان و ادبیّات فارسی در کشورهای بالکان است.
عمر داود پوتا Umar Daudpota ایرانشناس، مترجم و مصحّح پاکستانی است که در زمینۀ زبان و ادبیّات فارسی، عربی و سندی به پژوهش مشغول بودهاست. وی از جمله افراد پرکاری است که تألیف، تصحیح و ترجمۀ آثار متعدّدی را در حوزۀ تاریخ، فرهنگ و ادب فارسی مانند سیاستنامۀ نظامالملک توسی به انجام رسانده و در خصوص زبان سندی و تاریخ آن خطّه هم تحقیقات ارزشمندی عرضه کردهاست.
رئیس انستیوی ایرانشناسی، عضو آکادمی سلطنتی دانمارک و رئیس انجمن بینالمللی شرقشناسی International Association of Orientalist بودهاست. او کتاب پهلوی بندهش را تدوین و به زبان دانمارکی منتشر ساخت. وی به زبانهای باستانی متعددی از جمله اوستایی، فارسی باستان، ختنی، خوارزمی، پهلوی، فارسی میانه، سنسکریت، پالی، عربی، عبری، لاتین و یونانی آشنا بود و از لهجههای گوناگون زبانهای یاد شده شناخت داشت.
بنیانگذار دانش ایران باستان در ایران، احیاکنندۀ فرهنگ و زبانهای باستانی ایران، اوّلین مترجم فارسی اوستا، اوستاشناس و استاد دانشکدۀ ادبیّات و حقوق دانشگاه تهران بود. وی بنیانگذار مراکز متعدد ایرانشناسی و همچنین تربیتکنندۀ شاگردانی بود که بعدها جزو بزرگترین ایرانشناسان شدند ازجمله محمّد معین، محمّد مقدّم، بهرام فرّهوشی، احسان یارشاطر و جلیل دوستخواه.
وی یکی از پایهگذاران ایرانشناسی در گرجستان محسوب میشود. او به مطالعۀ دامنهدار و ترجمۀ منابع تاریخی فارسی پرداخت. مخصوصاً کارهای او را در کشف و بررسی علمی و انتشار اسناد رسمی فارسی باید ثمربخش دانست. اثر اساسی استاد پوتوریذره موسوم به اسناد تاریخی گرجی فارسی در سال 1955م. منتشر شد.
او مستشرقی فرانسوی است که بر زبانهای چینی و مغولی تسلّط داشت. وی مکتشف آسیای میانه بود و از نخستین محقّقانی بود که به اهمیّت عظیم زبانهای ایرانی میانه، بهویژه سغدیان، در انتقال ادیان و انگیزههای فرهنگی بین ایران و آسیای میانه و چین پی برد.
ایرج جهانگیر سهرابجی تاراپوروالا Irach Jehangir Sorabji Taraporewala ایرانشناس و از پارسیان هندوستان است که مطالعه و پژوهش در حوزۀ تاریخ، فرهنگ و تمدّن ایران باستان، زبانشناسی، دین زرتشتی و اوستاشناسی را در کارنامۀ علمیِ خود دارد. آثار وی پیرامون زرتشت و پیام او و نیز ترجمهاش از گاتهای زرتشت، وی را به متخصّصی توانا در این عرصهها تبدیل کردهاست.
اسدی طوسی Asadi Tusi از حماسهسرایان و لغتنویسان قرن پنجم هجری قمری است.
ایرانشناس ایتالیایی است که در حوزۀ زبانشناسی تاریخی تخصّص دارد و واژهشناسی تاریخی و تطبیقی زبانهای ایرانی و ادبیّات فارسی میانه از حوزههای مطالعاتی او بهشمار میرود. او مطالعات زیادی دربارۀ زبانهای ایران قدیم بهخصوص زبان اوستایی دارد و مقالات متعدّدی در این باره در نشریههای علمی ایتالیا انتشار دادهاست.