1863م. – 1908م

هورن در هاله (Halle) یکی از شهرهای آلمان به دنیا آمد. مدرک دکتری خود را در دانشگاه‌ هاله (Halle University) و دانشگاه استراسبورگ (Strasbourg University) در رشتۀ زبان‌شناسی اسلامی (فارسی، عربی و ترکی) به پایان رساند. او از 22 ژوئن 1889م. تا پایان عمرش در دانشگاه‌هایی که ذکر آن رفت به‌عنوان دانشیار به تدریس زبان‌های شرقی پرداخت (نیک‌بین، 1380، 1253).

پاول هورن بعد از اتمام تحصیلات در شهر هاله، برای انجام برخی مطالعات به لندن و پاریس عزیمت کرد و پس از آن برای مطالعه در کتابخانه‌های رم، پادوآ، ونیز، فلورانس و به‌خصوص کتابخانۀ واتیکان (Vatican Library) سفرهای متعددی انجام داد. در سال 1896م. به لنینگراد و در سال 1899م. به قسطنطنیه رفت و در کتابخانه‌های آن شهر به مطالعه و نسخه‌برداری مطالب مورد علاقه‌اش پرداخت. هورن در این بین از طرف دولت آلمان در 21 اکتبر 1897م. به أخذ نشان افتخار دست یافت. آنگاه در 27 فوریۀ 1900م. به دانشگاه هاله بازگشت و به‌عنوان پروفسور فوق‌العاده به تدریس پرداخت (نیک‌بین، 1380، 1254). پاول هورن تألیفات و رسالات سودمند دیگری در تاریخ ادبیّات، زبان و لغت ایران انتشار داده که همگی دلیلی بر آگاهی و دانش‌پژوهی اوست. وی کتابی با نام تاریخ ایران در دورۀ اسلامی تا پایان قاجاریه را برای ضمیمه کردن به کتاب معروف فقه اللّغه، که مجموعۀ تحقیقات عدّه‌ای از مستشرقان بزرگ است، تألیف کرد. این کتاب گذشته از آنکه خلاصۀ خوبی از تمام تاریخ بعد از اسلام ایران تهیّه کرده‌است، بعضی مطالب ناگفته را نیز بیان کرده که بر ارزش و سودمندی آن می‌افزاید. چیزی که در این کتاب بسیار مفید است و برای تتبّع در تاریخ ایران ضرورت دارد آوردن نام تألیفات مهم شرقی و غربی راجع به هر موضوع در آخر هر فصل است که هیچ اندیشمندی از آن بی‌نیاز نخواهد بود (هورن، 1381، 11). در پایان باید ذکر گردد که اصل کتاب سلسلۀ وقایع را تا اوایل سلطنت مظفرالدین شاه قاجار آورده، ولی طبق گفتۀ مترجم کتاب دکتر رضا‌زادۀ شفق چون تاریخ آن سلسله در کتاب کامل نبوده‌است، قسمت قاجاریان به صلاح‌دید کمیسیون معارف حذف شده‌است و تاریخ ایران دورۀ اسلامی را تا پایان سلسلۀ زندیه در بردارد (بیات، 1391، 343). وی در 1905م. نشان افتخاری دیگری از دولت عثمانی گرفت (نیک‌بین، 1380، 1254).

زهرا اجلالی

اسفند ماه 1398ش.