کارل گرمانوویچ زالمان Carl Germanovich Zaleman از خاورشناسان شهیر روسی بود که در تاریخ و ادبیّات ملل آسیایی، کتابشناسی فارسی، خواندن متون یغنابی و زبانشناسی ایران باستان تخصّص داشت.
۱۸۴۹م. - ۱۹۱۶م.
وی در سالهای 1867م. –1871م. در دانشکدۀ شرقی سلطنتی سن پترزبورگ (Saint Petersburg Imperial University) در بخشهای عربی- فارسی- ترکی و سانسکریت-فارسی تحصیل کرد. در سال 1875م. مدرک کارشناسی ارشد ادبیات فارسی را بهدست آورد. پایاننامۀ دکتری وی درمورد رباعیّات خاقانی بود (ویکیپدیا). زالمان تحصیلات خود را در دانشگاه سن پترزبورگ به پایان رسانید و مدّت چهل سال از عمر خود را (از ۱۸۷۶م. تا پایان زندگی) در تدریس زبانهای اوستایی و پهلوی و تاریخ زبانهای ایران قدیم صرف کرد (نیکبین، ۱۳۸۰، ۵۴۲).
زالمان از سال ۱۸۷۶م. مدرّس زبانهای اوستایی و پهلوی بود و سرپرستی مطالعات علمی مربوط به این زبانها و ترجمۀ فارسی آن را نیز بر عهده داشت (فرهنگ خاورشناسان، ۱۳۷۶، ۵۶۴، ۵۶۵). در سال 1875م. بهعنوان دستیار کتابدار دانشگاه سن پترزبورگ و در سال 1879م. بهعنوان کتابدار کامل ارتقا یافت. در سال 1882م. بهعنوان یکی از اعضای انجمن باستان شناسی روسیه (Imperial Russian Archaeological Society) انتخاب شد. در سال 1890م. کتابدار بخش دوم کتابخانۀ آکادمی علوم (Academy of Sciences) شد (ویکیپدیا). وی یک دورۀ درسی به نام مقدّمهای برای زبانشناسی ایرانی را که میتواند بهمنزلۀ الفبایی برای هر ایرانشناس مبتدی باشد، تدوین کرد. زالمان از سال ۱۸۹۰م. به بعد مدیر موزۀ آسیایی فرهنگستان علوم دانشگاه سن پترزبورگ شد و تا آخر عمر در آنجا تدریس کرد. او در نخستین کنفرانس علمی خود در آن دانشگاه، در سال ۱۸۷۵م.، دربارۀ علّل تنوع و اختلاف در قرائت و کتابت نوشتههای پهلوی سخنرانی کرد و شرح مختصری دربارۀ تاریخ لهجههای قدیمی و میانۀ ایرانی را بیان کرد (نیکبین، ۱۳۸۰، ۵۴۲-۵۴۳). در سال 1902م. زالمان استاد افتخاری دانشگاه گیسن (University of Giessen) شد. در سال 1903م. به عضویّت کمیتۀ روسیه در مرکز مطالعۀ آسیای مرکزی و شرقی (Central and Eastern Asia) درآمد. در سال 1904 م. عضو آکادمی علوم مجارستان (Hungarian Academy of Sciences) شد و در سال 1908 به عضویّت افتخاری انجمن آسیایی سلطنتی (Royal Asiatic Society) رسید (ویکیپدیا).
- پژوهشی دربارۀ صرف در زبان اوستایی
- دربارۀ دستنویسی پارسی در کتابخانۀ عمومی پترزبورگ
- شرحی پیرامون تاریخ ادبیّات پارسی باستان یا ایران باستان
- مطالعات فارسی میانه
- بخش چهارم فرهنگ لغت فارسی شمس فخری اصفهانی: معیار جمالی
- دستور مختصر زبان فارسی معاصر با ضمایم عروضی و کتابشناسی (با همکاری)
- باز هم دربارۀ شهرهای عصر سلجوقی
- فارسی میانه مبانی لغتشناسی ایرانی گایگر و کوهن
- دربارۀه وجه مجهول فارسی میانه
- گزارشی پیرامون کارهای مربوط به گویششناسی ایرانی
- قطعهای از ادبیّات مانوی در موزۀ آسیایی سنت پترزبورگ
- پیرامون قطعاتی از متن عبری فارسی بهدستآمده از ختن
- مطالعات مانوی
- دستور زبان فارسی با ادبیّات
- فهرستهای الفبایی نسخ خطّی فارسی، ترکی و عربی
- گروه مؤلّفان و مترجمان به سرپرستی پرویز مشکیننژاد، (۱۳۷۶ش.)، فرهنگ خاورشناسان: زندگینامه و کتابشناسی ایرانشناسان و اسلامشناسان، تهران: پژوهشکدۀ علوم انسانی و مطالعۀ فرهنگی.
- نیکبین، نصرالله، (۱۳۸۰ش.)، فرهنگ خاورشناسان و مسافران مشهور به مشرقزمین، تهران: آرون با همکاری سهامی انتشار.
- ایرنا
- http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/zaleman,+ karl+Germanovich
مرداد ماه ۱۳۹۸ش.
1401-02-28

