ولفرام کلایس - Wolfram Kleiss
ولفرام کلایس Wolfram Kleiss باستانشناس و ایرانشناس آلمانی بود که از سال 1971م. تا 1995م. مدیریت مؤسّسۀ باستانشناسی آلمان (DAI) (Deutschen Archäologischen Instituts) را بهعهده داشت. او نقش مؤثری در بازشناسی فرهنگ و تمدّن ایران داشت. کلایس تألیفات بسیاری دربارۀ معماری و شهرسازی ایران دارد که از سال 1960م. تا اوایل 2010م. بهچاپ رساندهاست.
تولد و درگذشت
1930م. – 2021م.
سوابق زندگی و تحصیل
وی در دانشگاه فناوری برلین (TU) (Technical University of Berlin) تحصیل کرد و در سپتامبر 1959م. با ارائۀ پایاننامهای با عنوان مشخصات و بازسازی (ساختمانهای عمومی کامبوج: توضیحات ساختمان و بازسازی) فارغالتحصیل شد (ویکیپدیا).
سوابق اجرایی و پژوهشی
ولفرام کلایس در سال 1959م. برای اوّلین بار با حمایت مالی مؤسّسۀ باستانشناسی آلمان (German Archaeological Institute) به ایران سفر کرد و از 1961م. بهعنوان همکار پژوهشگر به این مؤسّسه پیوست. از سال 1971م. سرپرست بخش تهران این مؤسّسه شد و تا 1986م. فعالیّتهای این مؤسّسه در ایران را هدایت کرد. کاوشهای باستانشناسی در تخت سلیمان، مسجد سلیمان، بسطام و بیستون تحت سرپرستی وی انجام شدهاست. او در سال 1995م. بازنشسته شد. (bookaward.ir)
نشریۀ Archaologische Mitteilungen aus Iran und Turan) (AMI)) نشریهای علمی و مهم درزمینۀ باستانشناسی ایران است که بههمّت ولفرام کلایس بهعنوان گزارشهای باستانشناختی از ایران منتشر میشود (عسگری چاوردی، 1377، 14(.
آثار
حاصل فعالیّتهای پژوهشی او دربارۀ معماری و شهرسازی ایران همچنین مکانهای باستانی کاوششده در ایران بیش از سیصد کتاب و مقالۀ پژوهشی است که خوشبختانه تعداد قابل توجّهی از آنها به فارسی ترجمه شدهاست.
آثار به زبان های دیگر
- Die Ruinen von Priene; kurze Beschreibung
- 2.Topographisch-archäologischer Plan von Istanbul: Verzeichnis der Denkmäler und Fundorte
- Die Entwicklung von Palästen und palastartigen Wohnbauten in Iran
- Topographische Karte von Urartu : Verz. d. Fundorte u. Bibliographie
- Die öffentlichen Bauten von Cambodunum; Baubeschreibung und Rekonstruktion
- Geschichte der Architektur Irans
- Bisutun : Ausgrabungen und Forschungen in den Jahren 1963-1967
- 8.Bastam/Rusa-i-Uru. Tur : Beschreibung der urartäischen und mittelalterlichen Ruinen
- Zendan-i Suleiman: die Bauwerke
آثار منتشرشده به فارسی
- تاریخ معماری ایران که در سال 2018م. به زبان آلمانی چاپ شد. دراین کتاب به ارائۀ اطّلاعات معماری جامع درمورد اوّلین بناهای بشری ایران باستان در بازۀ زمانی هزارههای هفتم – ششم پیش از میلاد، سپس ورود اسلام در قرن هفتم میلادی تا عصر حاضر میپردازد. این کتاب در سال 1398ش. توسّط سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و با ترجمۀ سامان خلجنیا در تهران به چاپ رسید.
- کاروانسراهای ایران. در کتاب حاضر قریب 500 کاروانسرای برونشهری مورد مطالعه قرار گرفته که عموماً برای نخستین بار با نقشه، طرح و تصاویر لازم معرّفی شدهاست. در آغاز کتاب سابقۀ تاریخی و ویژگیهای معماری کاروانسراها بهطور اجمالی همراه با طرح و نقشه و تصویر، معرّفی شدهاست. دربارۀ هر یک از کاروانسراهای مورد پژوهش علاوهبر نقشه، طرح متفاوت، اطّلاعاتی مختصر مانند موقعیت جغرافیایی نوع پلان، مصالح ساختمانی، تاریخ احداث و دیگر ویژگیهای اثر ارائه شدهاست (مهرپویا، 1367، 258). این کتاب نخست تحت عنوان فهرست کاروانسراهای ایران بهوسیلۀ انتشارات وزارت فرهنگ و آموزش عالی و سازمان ملّی حفاظت آثار باستانی و سازمان میراث فرهنگی در دو مجلّد در سال ۱۳۶۲ش. و ۱۳۶۸ش. منتشر شد. سپس در سال (۱۳۷۳ش.) توسّط سازمان ميراث فرهنگي کشور در تهران بازنشر شد.
- بیستون، کاوشها و تحقیقات سالهای 1967م. – 1963م. این کتاب بهکوشش ولفرام کلایس، پتر کالمایر Peter Calmeyer و دیگران نوشته شدهاست و با ترجمۀ فرامرز نجد سمیعی توسّط سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در سال 1385ش. در تهران به چاپ رسیدهاست.
- بسطام، کاوشهایی در استحکامات اورارتویی، آذربایجان غربی، (1398ش.). این کتاب در دو جلد توسّط پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری با ترجمۀ فرامرز نجد سمیعی چاپ شدهاست.
- راههای کاروان رو در ایران، (۱۳۶۱ش.)، ترجمۀ علیرضا مهینی، فصلنامۀ علمی اثر، دورۀ ۳، شمارۀ ۷.
- معماری اورارتویی، (۱۳۷۵ش.)، ترجمۀ فرامرز نجد سمیعی، فصلنامۀ علمی اثر، دورۀ ۱۷، شمارۀ ۲۶.
- بناهای صفوی در مسیر جاده اصفهان-فرح آباد ساری، (۱۳۶۵ش.)، ترجمۀ علیرضا مهینی، فصلنامۀ علمی اثر، دورۀ ۷، شمارۀ ۱۲.
- قلعه گبری، نقاره خانه و برج یزید در شهر ری، (تابستان ۱۳۹۹ش.)، ترجمۀ دکتر سیاوش درودیان، نشریه تاریخاندیش، شمارۀ پیاپی ۷ ، ص. ۵۷.
- کاخهای صفوی، (۱۳۸۷ش.)، ترجمۀ احسان طهماسبی، مجلۀ گلستان هنر، شمارۀ 11.
- یادداشتی دربارۀ مسجد علیشاه (ارگ) در تبریز، (پاییز 1380ش.)، ترجمۀ بهرام آجورلو، مجلۀ باستانپژوهی، شمارۀ 8، صص. 53- 53.
- کاروانسرای خشتی- گلی دورۀ قاجار در کنار کاروانسرای دیر، (بهمن 1364ش.)، ترجمۀ علیرضا مهینی، فصلنامۀ علمی اثر، شمارۀ 10 و 11، صص. 195- 204.
منابع
- عسگری چاوردی، علیرضا، (1377ش.)، آشنایی مختصر پیرامون وضعیت ایرانشناسی در کشورهای آلمانی زبان، باستانپژوهی، سال اوّل، شمارۀ دوّم، ص. 14.
- مهرپویا، جمشید، (1367ش.)، تازههای کتاب سازمان میراث فرهنگی کشور، شمارۀ 25، صص. 257- 263.
سایر منابع پیشنهادی
- افشار، ایرج، (1378ش.)، ایرانشناسی: تازهها و پارههای ایرانشناسی (5)، مجلّۀ بخارا، شمارۀ 8، ص. 146.
- افشار، ایرج، (1381ش.)، ایرانشناسی: تازهها و پارههای ایرانشناسی (34)، مجلّۀ بخارا، شمارۀ 27، ص. 138.
- Encyclopædia Iranica
- Bookcity
- Biblio
گردآورنده
شیرین اکبری
آذر 1398ش.
تاریخ آخرین ویرایش
<span>1401-02-11</span>