ابراهيم الدّسوقي شتا - Ibrahim Al Dasuqi Sheta

آثار دکتر دسوقی شامل تألیف و ترجمه در زمینه‌های مختلف ادبی، عرفان و تاریخ و... می‌باشد:

1. ترجمۀ­ کشف‌المحجوب از هجویری به زبان عربی که در سال 1974م. ارائه شد. اگرچه او این ترجمه را طیّ مصاحبه­‌ای که با او شده بود جزو آثار خود می‌داند (کیهان فرهنگی، 1371، 7) امّا در سایت دانش‌نامۀ جهان اسلام این ­گونه آمده‌است که دسوقی شتا مترجم کشف‌المحجوب نبوده‌است بلکه محمود احمد ماضی ابوالعزائم در سال 1974م. آن را از انگلیسی به عربی ترجمه کرده‌است و دکتر دسوقی فقط مسئولیّت بازنگری این اثر و مطابقت دادن آن با اصلِ فارسی‌­اش و نوشتن مقدّمه­‌ای بر آن را برعهده داشته‌است.
2. ترجمۀ­ جامع الحکمتین از ناصرخسرو در سال 1974م. که با مقدّمه­‌ای طولانی دربارۀ­ اسماعیلیّه و اندیشه­‌های ناصرخسرو همراه بود.
3. ترجمۀ­ چهارده داستان فارسی از داستان­‌های صادق هدایت در سال 1975م.
4. تألیف کتاب کوچکی دربارۀ­ فقه در سال 1977م.
5. در سال 1978م. کتاب اشعار التّاریخ الحدیث را منتشر کرد که شامل اشعار فارسی معاصر به‌همراه مقدّمه‌­ای دربارۀ مکتب نیما و اشعار او بود (کیهان فرهنگی، 1371، 7)
6. تألیف اللّغة الفارسیّة و النّصوص المتخصّصة. این کتاب در چاپ اوّل آن با نام اللّغة الفارسیّة للمبتدئین ارائه شد و در چاپ دوّم و بعد از آن به این دلیل که بخش‌هایی مانند متن­‌های تاریخی برگرفته شده از منابع اصلی همراه با معرّفی مؤلّفان آن­‌ها به متن اصلی اضافه شد، تغییر نام یافت (دسوقی شتا، 1998م.، 3). در حقیقت این کتاب، یک کتابِ آموزش زبان فارسی است که در سه بخش 1) آموزش قواعد زبان فارسی همراه با تمرینات، 2) ذکر متن‌های ادبی و تاریخی همراه با مؤلّفان و 3) متن‌­های جدید و روزنامه­‌ای فارسی تألیف شده‌است (همان، 7).
7. ترجمه و شرح حدیقة الحقیقة و شریعة الطریقة از سنایی غزنوی به زبان عربی که در سال 1995م. (1415ق.) به چاپ و نشر رسید. این کتاب در واقع ادامۀ­ کار و تکمیل پایان‌نامۀ دورۀ­ دکترایش می‌باشد. وی بعد از این‌که تحقیق دربارۀ­ کتاب مثنوی را آغاز کرد، نگرش‌­ها و فرضیّات جدیدی دربارۀ­ حدیقه­ در پیش روی خود دید که باعث شد بعدها با وجود مشکلاتی از قبیل کافی نبودن شروح بر حدیقه و دسترسی نداشتن به تنها شرح شارح هندی عبداللّطیف عبّاسی و... بتواند این رساله را تکمیل کند و به چاپ برساند (سنائی، 1415، 5).
8. از مهم‌ترین آثار دکتر دسوقی ترجمۀ­ مثنوی مولوی در شش جلد است که در قاهره به چاپ رساند. البتّه دو کتاب اوّل و دوم مثنوی مولوی توسط استادش مرحوم دکتر عبدالسّلام کفافی ترجمه شده بود (الرومی، 2008م.، 5) که بعد از فوت او دکتر دسوقی به ادامۀ کار استادش پرداخت ولی بعدها این دو کتاب را نیز همراه با توضیحاتی در پاورقی دوباره ترجمه و تکمیل کرد.
9. ترجمۀ­ ششصد غزل از غزلیّات شمس تبریزی از دیگر ترجمه‌های اوست که در سال 2000م. با عنوان مختارات فی دیوان شمس تبریزی منتشر شد (پیوند فرهنگی، 1382، 120).
10.  از دیگر آثار مهم او فرهنگ لغت فارسی به عربی در سه جلد با عنوان المعجم الفارسی الکبیر است که شامل 100 یا 120 هزار واژه می‌­باشد. در برخی موارد اصطلاحات فارسی را نیز ذکر و ترجمه کرده‌است. این فرهنگ لغت را در زمانی نگاشت که در لیبی به تدریس مشغول بود (کیهان فرهنگی، 1371، 7-8).
11.  ترجمۀ­ آثار دکتر شریعتی به زبان عربی از جمله: الشهادة؛ أبی... أمی نحن متهمون؛ التشیّع مسؤولیة؛ الإمام علی فی محنة ثلاث: محنة التّاریخ، محنة التّشیع، محنة الانسان؛ مسؤولیّة المتقف؛ بناء الذّات الثّوریة؛ محمّد (ص) خاتم النّبیین من الهجرة إلی الوفاة؛ العودة إلی الذّات؛ الحسین وارث آدم؛ التّشیّع العلوی و التّشیّع الصفوی؛ المتقف و مسؤولیة فی المجتمع و...
12. او کتاب‌هایی نیز دربارۀ­ انقلاب ایران و ریشه­‌های آن دارد مانند: الثورة الایرانیة  اصراع الملحمهة النصر و... .

1. دکتر دسوقی شتا کتاب الهدی العسکری را از عربی به فارسی ترجمه کرد که توسّط انتشارات آستان قدس رضوی منتشر شد (کیهان فرهنگی، 1371، 8).
2. کتاب التّصوّف عند الفرس نوشتۀ دکتر دسوقی شتا با نام مبانی و سیر تاریخی عرفان ایرانی توسّط دکتر محمودرضا افتخارزاده به فارسی ترجمه شده‌است.

1. الدّسوقی شتا، ابراهیم، (1395ش.)، مبانی و سیر تاریخی عرفان ایرانی، ترجمۀ محمودرضا افتخارزاده، تهران: ثورة.
2. الدّسوقی شتا، ابراهیم، (1998م.). اللّغة الفارسیّة و النّصوص المتخصّصة، قاهره: مکتبة الانجلو المصریّة.
3. الرّومی، جلال‌­الدّین (2008م.)، مثنوی مولانا جلال­ الدّین الرومی، ترجمه و شرحه و قدم له: ابراهیم الدّسوقی شتا، قاهره: المرکز القومی للتّرجمه.
4. گروه نویسندگان، (1382ش.)، پیوند فرهنگی و ادبی ایران و عرب (مجموعه مقالات سخنرانی‌های سمینار ادبی ایران و عرب)، تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
5. رستمی، محمّد، (1390ش.)، ایران‌­شناسان و ادبیّات فارسی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
6. سنائی الغزنوی، مجدود بن آدم (1415ق. 1995م.)، حدیقة الحقیقة و شریعة الطّریقة، ترجمها إلی العربیة و قدم لها و شرح­ها: ابراهیم الدّسوقی شتا، قاهره: للنّشر و التّوزیع دارالأمین.
7. الدّسوقی شتا، ابراهیم؛ شهیدی، سیّد جعفر، (1371ش.)، مضامین اسلامی: اوج شعر فارسی، مجلّۀ­ کیهان فرهنگی، شمارۀ 91.
8.  دانشنامه جهان اسلام

1. الدّسوقی شتا، ابراهیم، (1377ش.)، گفتگو با دکتر ابراهیم الدّسوقی شتا دربارۀ کتاب مثنوی، کتاب ماه ادبیّات، شمارۀ 9.
2. الدسوقی شتا، ابراهیم، (1371ش.)، جایگاه زبان فارسی در ادبیّات جهان (گفتگو با دکتر ابراهیم الدّسوقی شتا و دکتر محمّد علاء­الدّین منصور در مصر)، مجلّۀ­ کیهان فرهنگی، شمارۀ ­9.

سمیه حکیمی