آنابل کیلر (Annabel Keeler)
فهرست مطالب
جلیل دوستخواه Jalil Doostkhah
جلیل دوستخواه Jalil Doostkhah ایران‌شناس، پژوهشگر، نویسنده، ادیب، شاهنامه‌پژوه و مترجم معاصر ایرانی است که علاقه‌ای همیشگی به شاهنامه حماسۀ بزرگ ایران دارد. او با بزرگانی همچون روح‌الله خالقی، محمود اعتمادزاده، ایرج افشار، محمد معین و احسان یارشاطر همکاری‌هایی کرده است. او تألیفات فراوانی در زمینۀ جنبه‌های مختلف فرهنگ و مذهب کهن کشور و همچنین تاریخ متنی و معنای شاهنامه منتشر کرده است. دکتر دوستخواه به عنوان شاگرد مرحوم ابراهیم پورداوود، به خاطر سهمی که در ترجمه متن اوستا به فارسی امروزی داشته است، شناخته شده است.
تولد و درگذشت
1312ش.- در قید حیات
سوابق زندگی و تحصیل
جلیل دوستخواه در سال 1312ش. در اصفهان به‌دنیا آمد. او در سال‌هاي 1317ش. تا 1331ش. دوره‌هاي مکتب‌خانه، دبستان، سه سالۀ آغاز دبيرستان و دو سالۀ دانش‌سراي مقدماتي را در شهر زادگاهش گذراند. پس از آن سال آموزشي، یک سال در يک روستا به معلمی مشغول بود و در آستانۀ آغاز دومين سال معلمی به دلیل درگيري در مبارزۀ سياسي، بازداشت و بيکار شد. او پس از گذراندن دوران سربازی در سال‌هاي 1334ش. تا 1336ش. در ضمن کار روزانه در کارگاه‌هاي گوناگون به کلاس‌هاي شبانه رفت و خود را براي شرکت در آزمون ورود به دانشگاه آماده کرد (ایبنا، 1397) او به دانشگاه تهران رفت و در این دانشگاه به مطالعۀ زبان و ادبیات فارسی پرداخت. دوستخواه تحصیلات خود را تا مقطع دکترا ادامه داد. (مهدوی، 1386) او در آبان‌ماه 1347ش. از پایان‌نامۀ دکترای خود با عنوان آیین پهلوانی در ایران دفاع کرد. (همشهری، 1397) دوستخواه در سال 1355ش. فرصت پژوهشي يک ساله را در دانشگاه دورهام (Durham University) در شمال انگلستان گذراند. (ایبنا، 1397) پس از آن تا سال 1360ش. در دانشگاه اصفهان (University of Isfahan) و جندی‌شاپور اهواز (Ahvaz Jondishapur University) تدریس کرد. سپس در سال 1370م. به استرالیا مهاجرت کرد و در دانشگاه‌های این کشور به تدریس مشغول شد. (مهدوی، 1386)
سوابق اجرایی و پژوهشی
جلیل دوستخواه تألیفات فراوانی در زمینۀ جنبه‌های مختلف فرهنگ و مذهب کهن کشور و همچنین تاریخ متنی و معنای شاهنامه منتشر کرده است. (Hamid and Christina Moghadam Program in Iranian Studies, 2024) دوستخواه در طی سال‌های فعالیت خود با روح‌الله خالقی و سپس محمود اعتمادزاده در تدوین و نشر ماهنامه پیام نوین مشارکت داشت و با استاد ایرج افشار نیز در انتشار ماهنامۀ راهنمای کتاب همکاری می‌کرد. او در حین گذراندن درس‌های دوره دکترا با فراخوان استاد دکتر محمد معین، به کار در سازمان‌های لغت‌نامه دهخدا و فرهنگ فارسی نیزمشغول شد. (همشهری، 1397) جلیل دوستخواه پس از مهاجرت کارهاي پژوهشي خود را در چارچوب «کانون پژوهش‌هاي ايران‌شناختي» و در همکاري گسترده با نهادهاي دانشگاهي و پژوهشي در ايران و کشورهاي ديگر ادامه مي‌دهد. او با فراخوان همکاری احسان یارشاطر برای همکاری در تدوین دانشنامۀ ایران به دانشگاه کلمبیا (Columbia University) پیوست و این همکاری در تمامی این سال‌ها ادامه داشته است. او از سال 1384ش. با وب‌نوشتی به نام «ایران‌شناخت» ایجاد کرده و در آن به نشر دستاوردهای پژوهشی خود و دیگران می‌‌پردازد. (ایبنا، 1397)
آثار
- - کتاب:
- اوستا، نامۀ مینوی آئین زرتشت.
- اوستا، کهن‌ترین سروده‌های ایرانیان.
- حماسۀ ایران: یادمانی از فراسوی هزاره‌ها ب‍ی‍س‍ت و ه‍ش‍ت گفتار و ن‍ق‍د و گ‍ف‍ت و ش‍ن‍ود ش‍اه‍ن‍ام‍ه‌ش‍ن‍اخ‍ت‍ی همراه با ه‍ش‍ت پیوست.
- شناخت‌نامۀ فردوسی و شاهنامه.
- - مقاله:
- شاهنامه و سنت‌های حماسی شفاهی: یادداشتی کوتاه.
- ویرایشی تازه و دانشگاهی از متنی باستانی.
- رویکرد دیگری به پدیداری و پویایی ادب معاصر ایران.
- دربارۀ نادرستی انتساب بینی ایران ستیزانه و اهانت‌آمیز به فردوسی.
- درخت دانش بی‌پایان دربارۀ دانشنامۀ ایرانیکا زیرنظر احسان یارشاطر.
- کلک موسیقی: سوگنامه یا حماسه؟ (نگاهی به نوار تازۀ آواز اصغر شاه‌زیدی).
- «بهار»، بهار آزادگی و فرزانگی.
- شاهنامه‌شناسی گامی در راستای پژوهش فرهیخته.
- شاهنامه‌شناسی: در راه رهایی از آشوب.
- رودرروی وحشت تاریخ.
- رستم و سهراب فاجعۀ برخورد آرمان و عاطفه.
آثار به زبان های دیگر
آثار منتشرشده به فارسی
با توجه به این که جلیل دوستخواه فارسی‌زبان است و تمامی آثارش به زبان فارسی منتشر شده، این آثار در بخش قبل معرفی شدند.
منابع
- ایبنا. (1397ش.). به مناسبت هشتادمين زادروز استاد فرهنگ و ادب فارسي، جليل دوستخواه و جاودانگي متن‌هاي كهن اوستايی. https://www.ibna.ir/news/80505/جليل-دوستخواه-و-جاودانگي-متن-هاي-كهن-اوستايي
- دوستخواه، ج. (1377ش.). اوستا، کهن‌ترین سروده‌های ایرانیان. مروارید.
- مهدوی، م. (1386ش.). اعلام اصفهان. سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان.
- همشهری. (1397ش.). زندگینامه: جلیل دوستخواه (۱۳۱۲-)، https://www.hamshahrionline.ir/news/415721/زندگینامه-جلیل-دوستخواه-۱۳۱۲
سایر منابع پیشنهادی
- جلیل دوستخواه. (2024، 28 فوریه). در ویکی‌پدیا. https://fa.wikipedia.org/wiki/ جلیل_دوست %E2%80%8Cخواه
سایر منابع پیشنهادی به زبان های دیگر
- Seyed-Gohrab, A. (2015). Corrections and Elaborations: A One-Night Stand in Narrations of Ferdowsi’s “Rostam and Sohrāb.” Iranian Studies, 48(3), 443–461.
