ایتالو پیتسی Italo Pizzi ایرانشناس ایتالیایی است که شاهنامۀ فردوسی را به زبان ایتالیایی ترجمه کردهاست. وی در موضوعاتی همچون زبان و ادبیات فارسی، شاهنامهپژوهی، زبان عربی و سانسکریت، ادبیّات تطبیقی و شرقشناسی پژوهش کردهاست. او جزو پیشگامان علم ایرانشناسی در ایتالیا است و تأثیر غیر قابل انکاری بر جریان مطالعات این حوزه داشتهاست.
ایرانشناسی و شناخت ایران در جامعۀ مصری متأثر از تلاشهای خود ایرانیان بودهاست. درواقع ضعف مطالعات ایرانشناسی در کشورهای همسایه و عربزبان بهدلیل سایۀ سنگین نگاه سیاسی بر روابط تاریخی است. با این وجود مصر نخستین کشور عربزبان است که به آموزش زبان و ادبیّات فارسی توجّه نشان داده و زمینۀ مطالعات ایرانشناسی را نیز فراهم ساختهاست؛ موضوعی که این مقاله در پی بررسی و معرفی جنبههای مختلف آن است.
ایرانشناسی در هند پیشینۀ تحقیقاتی ندارد و بیشتر فعّالیّتهای فرهنگ ایرانی در هند به آموزش زبان فارسی مربوط میشود. آشنایی با تاریخ و فرهنگ هر کشوری در گرو پیوندهای سیاسی، فرهنگی و اجتماعی آن با دیگر سرزمینهاست و هند دارای چنین پیوندهایی با ایران است و شناخت همین حوزههای محدود، فرصتی است برای گسترش فعّالیّتهای ایرانشناسی و شناخت نقاط اشتراک فرهنگی میان دو کشور.
نجیبزاده، جهانگرد و ماجراجوی انگلیسی بود. او بهعنوان مستشار نظامی بهمنظور تشویق شاه عبّاس برای جنگ علیه عثمانی و اتّحاد با اروپا عازم ایران شد. وی بعد از اقامت در ایران و دیدار با شاه عبّاس بهعنوان فرستادۀ شاه عبّاس اوّل صفوی به دربار سلاطین اروپایی اعزام گردید.
آنتونیو پالیارو Antonio Pagliaro زبانشناس و متخصّص درزمینۀ مطالعات ایران باستان است. او در حوزههایی نظیر فلسفۀ زبان، متون پهلوی دینی و غیردینی، حقوق و قانون در روزگار ساسانیان پژوهش کردهاست. تاریخ و فرهنگ ایران باستان نیز مورد توجّه او بودهاست.
ویلهلم آیلرس Wilhelm Eilers ایرانشناسی آلمانی است. بیشتر پژوهشهای او در زمینۀ آشورشناسی، سامیشناسی، زبانشناسی و باستانشناسی بودهاست. تحقیقات باستانشناسی او درحوزۀ اصفهان و ارائۀ اطّلاعاتی جامع دربارۀ گویشهای گفتاری مناطق مختلف ایران نمود بارز فعّالیّتهای او در ایران میباشد.
باستانشناس و محقق جغرافیا، یکی از فرانسویانی بود که در اواخر سده هیجدهم و اوایل سده نوزدهم میلادی در ایران، افغانستان، بغداد و مصر به مطالعات جغرافیایی و اکتشافات باستانشناسی مشغول بود. در مدتی که در ایران حضور داشت پنج کتاب در نه جلد درباره جغرافیا، زمینشناسی، باستانشناسی و زبانشناسی ایران نوشت.
ولفرام کلایس Wolfram Kleiss باستانشناس و ایرانشناس آلمانی بود که از سال 1971م. تا 1995م. مدیریت مؤسّسۀ باستانشناسی آلمان (DAI) Deutschen Archäologischen Instituts را بهعهده داشت. او نقش مؤثری در بازشناسی فرهنگ و تمدّن ایران داشت. کلایس تألیفات بسیاری دربارۀ معماری و شهرسازی ایران دارد که از سال 1960م. تا اوایل 2010م. بهچاپ رساندهاست.
شرقشناس، استاد فیلسوف شرقی و مدیر سمینار شرقی در دانشگاه هایدلبرگ Heidelberg University بوده است. او کتیبۀ بزرگ داریوش بر صخرۀ بیستون را ترجمه و ویرایش کرده است. شهرت او در زبان های باستانی اکدی Akkadian است.
1859- 1922 م.
توماس هاید Thomas Hyde خاورشناس انگلیسی و متخصّص زبانهای شرقی بود. او جزو اوّلین اروپاییانی بود که به اهمیّت آموزش زبانهای شرقی پی برد. او تا زمان ویلیام جونز William Jones نامی پُر آوازه داشت.
سبئوس Sebeos تاریخنگار ارمنی قرن هفتم میلادی است که تاریخی از دورۀ ساسانیان در ایران نوشتهاست. اهمیّت تاریخ او از آنجا است که او خود شاهد رخدادهای آن بودهاست. از سوی دیگر سبئوس در تاریخ خود، به شخصیّتهای داستانی شاهنامه همچون اسفندیار، قهرمان رویینتن ایرانی، پرداختهاست.
ژولین دو روششوار Julien de Rochechouart دیپلمات و کاردان فرانسوی در ایران در دورۀ ناصرالدّین شاه بود که چندین سال در ایران ماند و با سیاحت در نقاط مختلف ایران، مردم و جامعۀ ایران را مورد بررسی قرار داد. او دیدههای خود را در کتاب خاطرات سفر به ایران به چاپ رساند و جامعۀ ایران را به فرانسویان معرّفی کرد.
ژان سواژه Jean Sauvaget از خاورشناسان نامدار فرانسوی و متخصّص در تاریخ و باستانشناسی اسلامی مربوط به خاور نزدیک بود. او مدیر بخش تاریخ شرق اسلامی در مدرسۀ مطالعات عالی وابسته به دانشگاه سوربن بود و تمرکز مطالعاتش بر سوریه بود. وی در کتاب خود با عنوان تاریخ شرق اسلامی به ایران نیز پرداختهاست.
ژاک دوشنگیمن Jacques Duchesne-Guillemin شرقشناس و ایرانشناس بلژیکی است که در زمینههای متنوعی ازجمله زبانهای هند و ایرانی، ادبیّات و تاریخ ایران باستان، مطالعات زرتشتی و اوستاشناسی به پژوهش و تحقیق پرداختهاست. آثار بسیار او در حوزههای مختلفِ مربوط به ایران باستان، موجب پیشرفت و ارتقای دانش و بینش در این زمینهها گردید.
کارل گرمانوویچ زالمان Carl Germanovich Zaleman از خاورشناسان شهیر روسی بود که در تاریخ و ادبیّات ملل آسیایی، کتابشناسی فارسی، خواندن متون یغنابی و زبانشناسی ایران باستان تخصّص داشت.
