آنتوان سیلوستر دوساسی Antoine Silvestre De Sacy شرقشناس و متخصّصِ مشهورِ مطالعات عربی- اسلامی، زبانهای شرقی و نیز ایران باستان میباشد. وی یکی از اوّلین شرقشناسان زبدهای است که با پژوهشها و تحقیقاتش و همچنین با تربیت شاگردان خبرۀ بسیار، در تکوین خاورشناسیِ علمی در ربع اوّل قرن نوزدهم، نقش بهسزایی در فرانسه و بهطور کلی در اروپا داشت.
ابن بطوطه Ibn Battuta را میتوان یکی از بزرگترین جهانگردانی دانست که در تاریخ بشر زیستهاست؛ آن هم در عصری که تعداد کمی از افراد حاضر به انجام چنین سفری شجاعانه و صرف سرمایۀ زندگی خود برای تهیّۀ نقشه بودند. ابن بطوطه در آغاز جوانی سفری را برای زیارت خانۀ خدا در مکّه آغاز کرد و به سراسر جهان اسلام سفر کرد. او بخش زیادی از شمال آفریقا و آسیا را تا چین زیر پا گذاشت. کتاب سفرنامۀ او بسیار ارزشمند و مشهور است.
نظام الملک (Nezam-al-Molk) دانشمند و نویسندۀ قرن پنجم و وزیر نامدار دورۀ سلجوقی است. او نخستین نمایندۀ بزرگ سیاستنامهنویسی در دورۀ اسلامی بود. محقّقان معاصر از جمله جورج مقدیسی (George Makdisi) و هانری لائوست (Henri Laoust) او را بهعنوان احیاکنندۀ فرقۀ تسنّن (Sunni Islam) و مؤسّس مدارس متعدّد ستودهاند.
تارا چند Tara Chand باستانشناس، تاریخدان و سیاستمدار هندی است که بهطور ویژه برروی تاریخ و فرهنگ قدیم هند پژوهش کردهاست. تعداد زیادی از آثار او در حوزۀ ارتباط ایران و هند به فارسی ترجمه شدهاست. علاوهبراین او در ترجمۀ کتابهایی از زبان سنسکریت به فارسی با نویسندگان ایرانی همکاری داشتهاست.
فردریک چارلز ریچاردز Frederick Charles Richards در شمار سیّاحانی است که با داشتن مهارت و تسلّط فراوان در فن نقّاشی و حکّاکی، توانست چهل و هشت تابلوی زیبا از شهرهای مختلف ایران تهیّه کند و علاوهبر این، بهدلیل بهرهمندی از ذوق نویسندگی و شاعری موفّق شد مشاهدات خود را با بیانی لطیف و دقیق و شاعرانه در کتابی تحت عنوان یک مسافرت ایرانی A Persian Journey شرح دهد.
رابی بنیامین تودولایی Robbie Benjamin Tudela یا همان التطیلی Totili، خاخام و جهانگرد یهودی- اسپانیایی بودهاست. اگر از گزارشهای یونانیانی که در حملۀ اسکندر به مشرقزمین همراه او بودهاند، صرف نظر کنیم، ظاهراً وی نخستین سیّاح اروپایی است که به بلاد مشرق رسیدهاست.
آنه ماری شیمل Annemarie Schimmel ایرانشناس، اسلامشناس و مولویشناس آلمانی است. او بارها به شرق و بهخصوص ایران سفر کرد و مطالعات و پژوهشهای وی موجب شد جهان غرب با چهرۀ بهتر و کاملتری از اسلام و مولوی آشنا شود. وی برندۀ جایزۀ سالیانۀ صلح در سال 1995م. شد. این جایزه هر ساله پیش از نمایشگاه بینالمللی کتاب فرانکفورت Frankfurt Book Fair به اندیشمندان و متفکّران آلمانی اهدا میشود.
سر رابرت شرلی Sir Robert Shirley نجیبزاده، مستشار نظامی و جهانگرد و ماجراجوی انگلیسی بود که همراه یکی از برادران خود به نام سر آنتونی Sir Anthony برای تشویق شاهعبّاس اوّل صفوی برای جنگ علیه عثمانی و اتّحاد با اروپا عازم ایران شد.
رحیم رضازادۀ ملک Rahim RezaZadeh malek پژوهشگر تقویم، ادبیّات، تاریخ و فرهنگ معاصر ایران بود. پژوهشهای وی در عرصۀ تاریخ دوران متأخّر قاجار و جنبش مشروطه، بهویژه کتاب او با عنوان چکیدۀ انقلاب حیدرخان عمواوغلی شهرت فراوان دارد.
مولانا شاهین شیرازی Mowlānā Shāhin-i Shirāzi بزرگترین شاعر فارسی- یهودی (کلیمی) اواسط قرن 14 میلادی ایران است. آثار وی ادبیّاتی را بازتاب میدهد که از درونمایههای شفاهی و عامّۀ یهودی و غیریهودی ترجمه و الگوبرداری شدهاست.
مارسل اگوست دیولافوا Marcel-Auguste Dieulafoy باستانشناس و مهندس عمران فرانسوی است که در دورۀ ناصرالدّینشاه به ایران سفر کرد و با مطالعۀ تاریخ و فرهنگ ایران به روشنسازی گوشهای از تاریخ ایران کمک کرد. کاوشهایش در شهر شوش سبب شهرت وی شدهاست.
پر رافائل دومان Raphael Du Mans Per با نام اصلی ژاک دو ترتر Jacques Dutertre کشیشی مسیحی و فرانسوی بود که معاصر حکومت صفویّه در ایران، رئیس فرقۀ کاتولیکهای مقیم اصفهان بود. او بسیاری از آلات و ابزار علمی و فرهنگی آن دوران را از قبیل دوربین نجومی و سمعک به ایرانیان معرّفی کرد.
گارسیا د سیلوا فیگوئروآ Garcia de Silva Figueroa مسافر مشرقزمین و نمایندۀ سیاسی فیلیپ سوم Philip III پادشاه اسپانیا بود. او همزمان با حکومت صفویّان به ایران آمد و در دربار شاه عبّاس بزرگ حضور یافت. سفرنامۀ وی حاوی مطالب ارزشمندی دربارۀ وضعیّت ارامنۀ جلفا است.
ابراهيم الدّسوقي شتا Ibrahim Al Dasuqi Sheta نويسنده، پژوهشگر، مترجم و استاد ادبيّات و زبانهاي شرقي در دانشگاه قاهره بود و در زمينۀ زبانهاي تركي و مخصوصاً فارسي فعّاليّت داشت. وي مثنوي مولوي را بهطور كامل به زبان عربی ترجمه كردهاست.
احمد بن رسته اصفهانی (Ahmad ibn Rusta Esfahani) از مشهورترین جغرافیدانان قرن سوم هجری قمری است. وی صاحبِ دایرةالمعارفی ارزشمند به نام الأعلاق النّفیسه میباشد و بهخاطر این تألیف مهم و مفید، مشهور شدهاست.
