نویسنده، مترجم، محقّق، مدیر بخش ادبیّات عرب در مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی Center for the Great Islamic Encyclopedia و مصحّح کتاب خریدۀ القصر فی ذکر فضلاء اهل اصفهان نوشتۀ عمادالدّین اصفهانی است.
1937م. – در قید حیات
زرتشت، یک رهبر و اصلاحگر دینی، شاعر، فیلسوف یا پیامبر ایران باستان است که اندیشههای او تأثیر بهسزایی در شکلگیری موازین اخلاق و ترسیم مرزهای خیر و شر داشت. او شخصیّتی برجسته در تاریخ ایران باستان است که در باور رایج، بهعنوان پیامبر ایرانیان شناخته میشود. آیین مزدیسنا که برگرفته از تفکّرات زرتشت است، پس از گذر هزاران سال همچنان پیروان خود را دارد و یکی از ادیان پذیرفتهشده در دنیا محسوب میشود. فلسفۀ غرب در مبانی خود از اندیشههای زرتشت متأثّر بودهاست.
توماس هاید Thomas Hyde خاورشناس انگلیسی و متخصّص زبانهای شرقی بود. او جزو اوّلین اروپاییانی بود که به اهمیّت آموزش زبانهای شرقی پی برد. او تا زمان ویلیام جونز William Jones نامی پُر آوازه داشت.
ژاک دوشنگیمن Jacques Duchesne-Guillemin شرقشناس و ایرانشناس بلژیکی است که در زمینههای متنوعی ازجمله زبانهای هند و ایرانی، ادبیّات و تاریخ ایران باستان، مطالعات زرتشتی و اوستاشناسی به پژوهش و تحقیق پرداختهاست. آثار بسیار او در حوزههای مختلفِ مربوط به ایران باستان، موجب پیشرفت و ارتقای دانش و بینش در این زمینهها گردید.
تارا چند Tara Chand باستانشناس، تاریخدان و سیاستمدار هندی است که بهطور ویژه برروی تاریخ و فرهنگ قدیم هند پژوهش کردهاست. تعداد زیادی از آثار او در حوزۀ ارتباط ایران و هند به فارسی ترجمه شدهاست. علاوهبراین او در ترجمۀ کتابهایی از زبان سنسکریت به فارسی با نویسندگان ایرانی همکاری داشتهاست.
آنه ماری شیمل Annemarie Schimmel ایرانشناس، اسلامشناس و مولویشناس آلمانی است. او بارها به شرق و بهخصوص ایران سفر کرد و مطالعات و پژوهشهای وی موجب شد جهان غرب با چهرۀ بهتر و کاملتری از اسلام و مولوی آشنا شود. وی برندۀ جایزۀ سالیانۀ صلح در سال 1995م. شد. این جایزه هر ساله پیش از نمایشگاه بینالمللی کتاب فرانکفورت Frankfurt Book Fair به اندیشمندان و متفکّران آلمانی اهدا میشود.
ادگار رویستین پایک Edgar Royston Pike تاریخنگار، منتقد ادبی و نویسنده در حوزۀ دین و مذهب بود. پژوهشهای او عمدتاً پیرامون معرفی اقوام مختلفی چون بابلیها، مینویها و آشوریان بودهاست. وی ویراستار و یکی از نویسندگان دایرةالمعارف مذاهب بودهاست.
بارنابه بریسون Barnabe Brisson سیاستمداری فرانسوی و نمایندۀ پادشاه در پارلمان پاریس بود. او اوّلین ایرانشناس اروپایی بود که کتابی درمورد آیین مزدیسنا منتشر کرد.
مولانا شاهین شیرازی Mowlānā Shāhin-i Shirāzi بزرگترین شاعر فارسی- یهودی (کلیمی) اواسط قرن 14 میلادی ایران است. آثار وی ادبیّاتی را بازتاب میدهد که از درونمایههای شفاهی و عامّۀ یهودی و غیریهودی ترجمه و الگوبرداری شدهاست.
عَطّار نیشابوری Attar Neyshaburi شاعر و عارف فارسیزبان ایرانی در قرن ششم و هفتم قمری است. او با علوم مختلفی مانند طب، نجوم، قرآن، حدیث، فقه، تفسیر و کلام آشنایی داشت. عطّار یکی از شاعران ایرانی بلندنام و پرکار ادبیات سترگ فارسی است و آثار او از دیرباز مورد توجّه بسیاری از هنرمندان، پژوهشگران و ایرانشناسان بودهاست.
احمد بن رسته اصفهانی (Ahmad ibn Rusta Esfahani) از مشهورترین جغرافیدانان قرن سوم هجری قمری است. وی صاحبِ دایرةالمعارفی ارزشمند به نام الأعلاق النّفیسه میباشد و بهخاطر این تألیف مهم و مفید، مشهور شدهاست.
پیتر جان چلکوفسکی Peter John Chelkowski ایرانشناس آمریکایی و لهستانیتبار است که هماکنون استاد رشتههای مطالعات خاورمیانه، شرقشناسی و اسلامشناسی در گروه مطالعات اسلامی و خاورمیانۀ دانشگاه نیویورک میباشد. بخش عمدهای از تحقیقات و مطالعات او مربوط به اسلام شیعی و بهطور خاص محرّم، واقعۀ کربلا و مراسم تعزیهخوانی در ایران است.
نخستین اوستاشناس و معرفیکنندۀ اوستا به جهانیان و از نخستین پایهگذاران علم ایرانشناسی در جهان بود. از جمله كارهاي ديگرش ترجمۀ فرهنگ پهلوي به زبان فرانسه بود. دوپرون تنها در عرض دو ماه و نيم، ونديداد Vendidad را به زبان فرانسه ترجمه كرد.
بنیانگذار دانش ایران باستان در ایران، احیاکنندۀ فرهنگ و زبانهای باستانی ایران، اوّلین مترجم فارسی اوستا، اوستاشناس و استاد دانشکدۀ ادبیّات و حقوق دانشگاه تهران بود. وی بنیانگذار مراکز متعدد ایرانشناسی و همچنین تربیتکنندۀ شاگردانی بود که بعدها جزو بزرگترین ایرانشناسان شدند ازجمله محمّد معین، محمّد مقدّم، بهرام فرّهوشی، احسان یارشاطر و جلیل دوستخواه.
او مستشرقی فرانسوی است که بر زبانهای چینی و مغولی تسلّط داشت. وی مکتشف آسیای میانه بود و از نخستین محقّقانی بود که به اهمیّت عظیم زبانهای ایرانی میانه، بهویژه سغدیان، در انتقال ادیان و انگیزههای فرهنگی بین ایران و آسیای میانه و چین پی برد.
