ایرانیان در کتاب مقدس

کتاب دارای نقاط قوت برجسته‌ای است که آن را از شمار زیادی پژوهش‌های مشابه متمایز می‌سازد. اول آن که دارابی در بسیاری از بخش‌ها قدم به بررسی دقیق منابع کتاب مقدس گذاشته و متن آیات را در نسبت با زمینۀ تاریخی خود سنجیده است. تلاش برای پیوند دادن داده‌های تاریخی با روایت دینی و بازشناسی نقش ایران در روایت‌های مقدس، از محاسن این اثر است

اما در کنار این امتیازات، نقدهایی نیز به این اثر وارد است. یکی از مشکلات مهم کتاب، نبود تحلیل انتقادی در برخی بخش‌هاست؛ گاهی نویسنده بیش از آن که به بررسی انتقادگرانه بپردازد، به دفاع از جایگاه ایران در متون مقدس می‌پردازد و این گرایش تبلیغی گاه مانع از توازن پژوهشی می‌شود. همچنین در برخی بخش‌ها، داده‌های تاریخی یا باستانی که می‌توانست پشتیبان استدلال‌ها باشد به اندازه کافی ارائه نشده‌اند یا پیوند نقدپذیر نتوانسته‌اند برقرار شوند. تحلیل جغرافیایی و تاریخی کتاب گاه به کارکردی ایستا تنزل می‌یابد و نمی‌تواند به رویارویی با پژوهش‌های نوین در تاریخ ایران بپردازد.

یکی دیگر از کاستی‌ها، شاید نداشتن تکیۀ کافی بر مراجع به‌روز در مطالعات کتاب مقدس و علوم دینی باشد، به‌گونه‌ای که اگرچه تأکید شده ضوابط نگارش علمی رعایت شده، در عمل برخی تحلیل‌ها ممکن است بازتاب پیش‌فرض‌های فرهنگی و دیدگاه‌های ملی‌گرایانه را در خود داشته باشند. از سوی دیگر، چون تمرکز کتاب بیشتر بر متون یهودی و مسیحی است، امکان دارد به برخی آراء و نقدهای موجود در مطالعات بینادینی و نقد کتاب مقدس که از نگاه علوم دینی و تاریخی مطرح است، کمتر توجه شده باشد.

به طور کلی، این کتاب می‌تواند پلی باشد میان مطالعات ایران‌شناسی و مطالعات دینی، و به آن دسته از خوانندگان علاقه‌مند به تاریخ تطبیقی دین و فرهنگ کمک کند تا جایگاه ایران در متن دینی غرب را بهتر بشناسند.