ایرانیان از نگاه آمریکاییان
- تاریخ انتشار:
شناسنامه
ایرانیان از نگاه آمریکاییان
نویسنده و مترجم: علیرضا ساعتچیان.
سال انتشار: 1397ش.
آخرین چاپ موجود در بازار: 1397ش.
ناشر: مهر و ماه، بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه.
نحوه دسترسی: این کتاب در کتابخانه ملی ایران موجود است.
مروری بر منبع (مهم‌ترین سرفصل‌ها)
موضوع اصلی کتاب، گردآوری و ترجمه‌ی قطعاتی از روزنامه‌ها، مقالات، گزارش‌ها و مصاحبه‌های مطبوعات ایالات متحده در بازه زمانی 1848م. تا 1926م. است که به ایران پرداخته‌اند. کتاب می‌کوشد از درون چنین منابعی تصویری از نگرش آمریکاییان به ایران در دوره قاجار به دست دهد؛ از آنچه به‌عنوان اخبار و تحلیل درباره ایران چاپ شده، و نیز گفته‌ها و برداشت‌های آمریکاییانی که به ایران سفر کرده‌اند یا درباره آن قلم زده‌اند. به بیان کلی، این کتاب قصد دارد تصویری تاریخی و رسانه‌ای از آنچه مطبوعات آمریکایی درباره ایران گفته‌اند ارائه دهد، و مخاطب را با زوایای خارجی نگر ایرانِ دوره قاجار آشنا سازد.
نقدی بر منبع (نقاط قوت و یا ضعف منبع)
یکی از قوت‌های مهم این کتاب، انتخاب موضوعی است که نسبتاً کمتر در ادبیات فارسی به آن پرداخته شده است: یعنی مطالعه رسانه‌های آمریکایی و دیدگاه آنان نسبت به ایران در دوره‌ای تاریخی مهم. بدین ترتیب کتاب کمک می‌کند تا ایران‌شناسی از درون منابع خارجی نیز دیده شود و نه فقط از منظر مطالعات داخلی. نکته دیگر اینکه نویسنده به جمع‌آوری و ترجمۀ متون تاریخی (روزنامه‌ها، مقالات، و گزارش‌هایی از آرشیو مطبوعاتی آمریکا) پرداخته است که دسترسی مستقیم خواننده ایرانی به این منابع را شدنی می‌کند. این کار به نوعی کار آرشیوی و رسانه‌شناسی تاریخ معاصر به شمار می‌رود.
از سوی دیگر، دامنۀ زمانی گسترده انتخاب شده، بیش از هفت دهه در دوره‌ای که ایران با چالش‌ها و تغییرات مهمی روبه‌رو بود، باعث می‌شود خواننده بتواند روند تحولات نگرش آمریکایی‌ها به ایران را در طول زمان دنبال کند. با وجود اینکه کتاب بر گزیده‌های مطبوعاتی خارجی تمرکز دارد، ممکن است خوانش این گزیده‌ها از متن اصلی روزنامه‌ها دچار گزینش یا تحریف ناخواسته شود، منظور آن است که تبدیل، ترجمه، و گزینش متن ممکن است با دخل و تصرف‌هایی روبه‌رو شده باشد که تأثیر بر برداشت کلی دارد. تمرکز زیاد بر منابع خارجی ممکن است نادیده گرفتن منابع داخلی هم‌دوره را به همراه بیاورد، به این معنا که ارتباط متقابل ایران به گفته مطبوعات آمریکایی ممکن است به درستی با بازتاب در مطبوعات ایرانی هم‌دوره مقایسه نشود.
روی‌هم رفته، ایرانیان از نگاه آمریکاییان یک کتاب ارزشمند در زمینه تاریخ رسانه‌ای و روابط خارجی ایران است که برای خواننده فارسی‌زبان پنجره‌ای به منابع خارجی باز می‌کند.
از نقاط قوت این کتاب، می‌توان به بخش‌هایی از ترجمۀ اخبار روزنامه‌های آمریکا اشاره کرد، که به عنوان نمونه، در صفحۀ بیست و سه، پیرامون امیرکبیر و زمانۀ او چنین آمده است: “پیامد تحقق طرح‌های او مایۀ انزجار گروه وسیعی از درباریان متنفذ، خان‌ها و حاکمانی شد که روزگارشان را با اجحاف و بی‌عدالتی و مداهنه می‌گذراندند. ملکۀ مادر نظر آنان را با خود همسو کرد و ذهن شاه را با تهمت و افترا انباشت و امیر را فردی در اندیشۀ تاج و تخت جلوه داد و آوازۀ وی را گواهی بر امیال بلندپروازانۀ او برشمرد. شاه چند روزی در پیچ و تاب تردید بود، اما سرانجام، دسایس کاخ به ثمر نشست و امیر به فین تبعید شد.”