دسته ای اصلی ایرانشناسان
میشل لونگینو Michele Longino دانشمندی فرانسوی در زمینۀ ادبیات و فرهنگ فرانسه و به ویژه ادبیات قرن هفدهم م. فرانسه است که به دلیل رویکرد میانرشتهای خود به پیشرفت این حوزه کمک قابل توجهی کرده است. مطالعات میان فرهنگی، شرقشناسی، سفرنامهنویسی، تاریخ، زیباییشناسی و مطالعات زنان، برخی از موضوعهای پژوهشی این استاد بازنشستۀ دانشگاه دوک در رشتۀ رومشناسی است.
ویلیام دبلیو. مالاندرا William W. Malandra ایرانشناس آمریکایی و استاد بازنشستۀ دانشگاه مینهسوتا است. او متخصص ادیان ایران باستان و هند، زبانشناسی هندوایرانی و زبانها و تمدنهای پیشااسلامی در این منطقه است. بهطور خاص، مالاندرا تحقیقات مفصلی پیرامون زردشتیگری و زبان و دین ایران باستان انجام داده است.
کورت رودولف Kurt Rudolph محقق آلمانی حوزۀ کیش گنوسی، مانوی و مندایی است. او را در واقع باید یک پژوهشگر تاریخ ادیان باستانی معرفی کرد که بیشتر تمرکزش بر متون برجای مانده از آیینهای دینی کهن و تلاش برای بازآفرینی تاریخ آنها از ورای متون مقدس سایر ادیان بود. رویکرد او به مطالعۀ ادیان تاریخی بود و کار خود و رشتۀ مطالعات ادیان را حوزهای مستقل از الهیات و فلسفۀ دین تعریف میکرد و از این منظر درگیر بحثهای دامنهدار با برخی از دیگر محققان این حوزه شد.
ماکسیمیلیان بیتنر Maximilian Bittner شرقشناس، پژوهشگر زبانهای سامی و ایرانشناس آلمانیزبان مقیم در اتریش بود. پژوهش اصلی او در حوزۀ زبان و ادبیات عربی و زبانهای سامی وابسته بود اما در مورد فرهنگ و زبان ایران و دیگر ملل شرقی نیز پژوهشهایی دارد. او استاد شرقشناسی در دانشگاه وین بود.
جان ریچاردسونJohn Richardson شرقشناس انگلیسی بود. او مؤلّف نخستین فرهنگ فارسی- عربی- انگلیسی بود که به فرهنگ ریچاردسون مشهور است؛ این فرهنگ در سال 1777 م. – ۱۷۸۰م. نگاشته شده و مشتمل بر پنجاههزار واژۀ فارسی همراه با برابرنهاد انگلیسی آنهاست.
یوهان ولفگانگ فون گوته Johann Wolfgang von Goethe شاعر، داستاننویس، نمایشنامهنویس، نقاد، متفکر، و دانشمند آلمانی، یکی از مردان بزرگ فرهنگی قرون ۱۸م. و ۱۹م. اروپا، و یکی از افراد ممتاز تاریخ ادبیات جهان، که پس از آشنایی با حافظ، تأثیر فراوانی از اشعار او گرفت.
جوزف جان کَمبِل[1] Joseph John Campbell اسطورهشناس مشهور آمریکایی بهویژه در حوزۀ اسطورهشناسی تطبیقی و نیز محقق بررسی تطبیقی ادیان است. نظرات او در حوزۀ «آرکهتایپها» یا همان نمونههای نخستین بسیار مطرح و پراستفاده شد. آثار ارزشمند او در حوزۀ اساطیر ملل مختلف با بیان ویژگیهای مشترک آنها همراه بود و از این منظر در نوع خود پیشگام به شمار میآید.
[1] – نام و نام خانوادگیِ این اسطورهشناس در منابع فارسی به صورتهایی چون «ژوزف» و «کمپبل» هم آمده است.
چارلز کاتلر تاری Charles Cutler Torrey مستشرق و متخصص زبانهای سامی و پژوهشگر کتب مقدس در سالهای میانه سدۀ 19م. تا میانۀ سدۀ 20م. بود. او پژوهشهای گستردهای در باب قرآن و کتب مقدس سایر ادیان انجام داده است. از منظر اسلامشناسی، کار تاری و نظریاتش در زمینۀ یافتن ریشههای غیراسلامی قرآن حائز اهمیت است.
یوسف (هوسپ) آبگاروویچ اربلی Josif Abgarowich Orbeli متخصص باستانشناسی، تاریخ و زبانشناسی بود. او به نه زبان زندۀ دنیا مسلط بود. وی موسّس بخش شرقشناسی در موزۀ آرمیتاژ بود. او به عنوان استاد افتخاری دانشگاه تهران به ایران آمد.
گای مونوت Guy Monnot پژوهشگر دینی
هربرت کوشینگ تولمن erbert Cushing Tolman (H) زبانشناس، متخصص دوران کلاسیک، ایرانشناس، الهیدان، حقوقدان و کشیش آمریکایی بود. او در زمینههای بسیاری پژوهش کرده و آثاری از خود به جا گذاشته است از زبانهای هندواروپایی تا مطالعات ادیان. از مهمترین فعالیتهای ایرانشناسانۀ او مطالعه در زبان فارسی باستان، به خصوص دستور و خط آن است.
میشل تاردیو Michel Tardieu شرقشناس، تاریخدان و پژوهشگر دین است. زمینۀ اصلی فعالیت او پژوهش در وضع دینی امپراتوری روم در اواخر دوران باستان بوده و بر حوزههایی چون شکلگیری مسیحیت، متون اولیۀ مسیحی، مانوی و گنوسی و همچنین تاریخ کلیسای شرق تمرکز دارد. پژوهشهای او در زمینۀ شناخت مانویت از جملۀ جامعترین مطالعات انجامشده در این حوزه است و تا جای ممکن تصویری روشن از این دین به دست میدهد.
استفانی لنک Stefanie Lenk مورخ هنر، پژوهشگر ادیان و کیوریتور هنری است. زمینۀ اصلی پژوهش او در هنر دینی امپراتوری روم و فرهنگهای وابسته در دوران پساباستان و همچنین بررسی تاریخ این مطالعات است اما او در حوزۀ روند شکلگیری ادیان جهانی و مطالعۀ تطبیقی ادیان نیز پژوهشهایی داشته و در مورد میتراپرستی و گسترۀ آن به طور مشترک مطالعاتی انجام داده است.
باربارا هلوینگ Barbara Helwing باستانشناس آلمانی است. تخصص او در حوزۀ باستانشناسی پیشاتاریخ خاور نزدیک است و تمرکز اصلی او بر فلات ایران و شکلگیری شهرها و جوامع پیچیدۀ اولیه است. او در چند دوره کاوش در ایران حضور داشته است.
ارنست پرنیکا Ernst Pernicka شیمیدان، باستانشناس و باستانسنج اهل اتریش است. او پژوهشهای بسیاری در زمینۀ قدمتسنجی و اصالتسنجی آثار تاریخی و هنری انجام داده و برنامههای پژوهشی بسیاری را در زمینۀ باستانشناسی راهبری کرده است. همچنین در کاوشها و پژوهشهای مرتبط با چند سایت باستانشناختی در ایران مطالعاتی داشته و آثاری از خود به جای گذاشته است.
