دسته ای اصلی ایرانشناسان
ژان سواژه Jean Sauvaget از خاورشناسان نامدار فرانسوی و متخصّص در تاریخ و باستانشناسی اسلامی مربوط به خاور نزدیک بود. او مدیر بخش تاریخ شرق اسلامی در مدرسۀ مطالعات عالی وابسته به دانشگاه سوربن بود و تمرکز مطالعاتش بر سوریه بود. وی در کتاب خود با عنوان تاریخ شرق اسلامی به ایران نیز پرداختهاست.
ژاک دوشنگیمن Jacques Duchesne-Guillemin شرقشناس و ایرانشناس بلژیکی است که در زمینههای متنوعی ازجمله زبانهای هند و ایرانی، ادبیّات و تاریخ ایران باستان، مطالعات زرتشتی و اوستاشناسی به پژوهش و تحقیق پرداختهاست. آثار بسیار او در حوزههای مختلفِ مربوط به ایران باستان، موجب پیشرفت و ارتقای دانش و بینش در این زمینهها گردید.
کارل گرمانوویچ زالمان Carl Germanovich Zaleman از خاورشناسان شهیر روسی بود که در تاریخ و ادبیّات ملل آسیایی، کتابشناسی فارسی، خواندن متون یغنابی و زبانشناسی ایران باستان تخصّص داشت.
شرق شناس، متخصّص زبان و مطالعات ترکی، ایرانی و عبری، اهل پرتغال بوده است و پژوهش های وی عمدتاً در زمینه های فوق نمودار شد. کتاب جامع وی در مورد تاریخ ایران به همراه نگاره ها و تصاویر زیبا و تاریخی ارزشمند آن، از کارهای به نام او در حوزه ی پژوهش های مربوط به ایران او محسوب می شود.
1798م. – 1863م.
مستشرق روسی، متخصص در زبان و ادبیّات شرقی است. وی در مورد علیشیر نوایی مطالعات و تحقیقات عمدهای انجام داده است.
1926م. – در قید حیات
آنتوان سیلوستر دوساسی Antoine Silvestre De Sacy شرقشناس و متخصّصِ مشهورِ مطالعات عربی- اسلامی، زبانهای شرقی و نیز ایران باستان میباشد. وی یکی از اوّلین شرقشناسان زبدهای است که با پژوهشها و تحقیقاتش و همچنین با تربیت شاگردان خبرۀ بسیار، در تکوین خاورشناسیِ علمی در ربع اوّل قرن نوزدهم، نقش بهسزایی در فرانسه و بهطور کلی در اروپا داشت.
ابن بطوطه Ibn Battuta را میتوان یکی از بزرگترین جهانگردانی دانست که در تاریخ بشر زیستهاست؛ آن هم در عصری که تعداد کمی از افراد حاضر به انجام چنین سفری شجاعانه و صرف سرمایۀ زندگی خود برای تهیّۀ نقشه بودند. ابن بطوطه در آغاز جوانی سفری را برای زیارت خانۀ خدا در مکّه آغاز کرد و به سراسر جهان اسلام سفر کرد. او بخش زیادی از شمال آفریقا و آسیا را تا چین زیر پا گذاشت. کتاب سفرنامۀ او بسیار ارزشمند و مشهور است.
تارا چند Tara Chand باستانشناس، تاریخدان و سیاستمدار هندی است که بهطور ویژه برروی تاریخ و فرهنگ قدیم هند پژوهش کردهاست. تعداد زیادی از آثار او در حوزۀ ارتباط ایران و هند به فارسی ترجمه شدهاست. علاوهبراین او در ترجمۀ کتابهایی از زبان سنسکریت به فارسی با نویسندگان ایرانی همکاری داشتهاست.
فردریک چارلز ریچاردز Frederick Charles Richards در شمار سیّاحانی است که با داشتن مهارت و تسلّط فراوان در فن نقّاشی و حکّاکی، توانست چهل و هشت تابلوی زیبا از شهرهای مختلف ایران تهیّه کند و علاوهبر این، بهدلیل بهرهمندی از ذوق نویسندگی و شاعری موفّق شد مشاهدات خود را با بیانی لطیف و دقیق و شاعرانه در کتابی تحت عنوان یک مسافرت ایرانی A Persian Journey شرح دهد.
رنه ماری ژوزف باسه Bassé René Marie Josephe از خاورشناسان شهیر فرانسوی است. وی متخصّص ادبیّات عرب، زبان و ادبیّات ترکی و فارسی میباشد.
رابی بنیامین تودولایی Robbie Benjamin Tudela یا همان التطیلی Totili، خاخام و جهانگرد یهودی- اسپانیایی بودهاست. اگر از گزارشهای یونانیانی که در حملۀ اسکندر به مشرقزمین همراه او بودهاند، صرف نظر کنیم، ظاهراً وی نخستین سیّاح اروپایی است که به بلاد مشرق رسیدهاست.
آنه ماری شیمل Annemarie Schimmel ایرانشناس، اسلامشناس و مولویشناس آلمانی است. او بارها به شرق و بهخصوص ایران سفر کرد و مطالعات و پژوهشهای وی موجب شد جهان غرب با چهرۀ بهتر و کاملتری از اسلام و مولوی آشنا شود. وی برندۀ جایزۀ سالیانۀ صلح در سال 1995م. شد. این جایزه هر ساله پیش از نمایشگاه بینالمللی کتاب فرانکفورت Frankfurt Book Fair به اندیشمندان و متفکّران آلمانی اهدا میشود.
ادگار رویستین پایک Edgar Royston Pike تاریخنگار، منتقد ادبی و نویسنده در حوزۀ دین و مذهب بود. پژوهشهای او عمدتاً پیرامون معرفی اقوام مختلفی چون بابلیها، مینویها و آشوریان بودهاست. وی ویراستار و یکی از نویسندگان دایرةالمعارف مذاهب بودهاست.
سر رابرت شرلی Sir Robert Shirley نجیبزاده، مستشار نظامی و جهانگرد و ماجراجوی انگلیسی بود که همراه یکی از برادران خود به نام سر آنتونی Sir Anthony برای تشویق شاهعبّاس اوّل صفوی برای جنگ علیه عثمانی و اتّحاد با اروپا عازم ایران شد.
بارنابه بریسون Barnabe Brisson سیاستمداری فرانسوی و نمایندۀ پادشاه در پارلمان پاریس بود. او اوّلین ایرانشناس اروپایی بود که کتابی درمورد آیین مزدیسنا منتشر کرد.
