دسته ای اصلی ایرانشناسان
رابی بنیامین تودولایی Robbie Benjamin Tudela یا همان التطیلی Totili، خاخام و جهانگرد یهودی- اسپانیایی بودهاست. اگر از گزارشهای یونانیانی که در حملۀ اسکندر به مشرقزمین همراه او بودهاند، صرف نظر کنیم، ظاهراً وی نخستین سیّاح اروپایی است که به بلاد مشرق رسیدهاست.
آنه ماری شیمل Annemarie Schimmel ایرانشناس، اسلامشناس و مولویشناس آلمانی است. او بارها به شرق و بهخصوص ایران سفر کرد و مطالعات و پژوهشهای وی موجب شد جهان غرب با چهرۀ بهتر و کاملتری از اسلام و مولوی آشنا شود. وی برندۀ جایزۀ سالیانۀ صلح در سال 1995م. شد. این جایزه هر ساله پیش از نمایشگاه بینالمللی کتاب فرانکفورت Frankfurt Book Fair به اندیشمندان و متفکّران آلمانی اهدا میشود.
ادگار رویستین پایک Edgar Royston Pike تاریخنگار، منتقد ادبی و نویسنده در حوزۀ دین و مذهب بود. پژوهشهای او عمدتاً پیرامون معرفی اقوام مختلفی چون بابلیها، مینویها و آشوریان بودهاست. وی ویراستار و یکی از نویسندگان دایرةالمعارف مذاهب بودهاست.
سر رابرت شرلی Sir Robert Shirley نجیبزاده، مستشار نظامی و جهانگرد و ماجراجوی انگلیسی بود که همراه یکی از برادران خود به نام سر آنتونی Sir Anthony برای تشویق شاهعبّاس اوّل صفوی برای جنگ علیه عثمانی و اتّحاد با اروپا عازم ایران شد.
بارنابه بریسون Barnabe Brisson سیاستمداری فرانسوی و نمایندۀ پادشاه در پارلمان پاریس بود. او اوّلین ایرانشناس اروپایی بود که کتابی درمورد آیین مزدیسنا منتشر کرد.
رحیم رضازادۀ ملک Rahim RezaZadeh malek پژوهشگر تقویم، ادبیّات، تاریخ و فرهنگ معاصر ایران بود. پژوهشهای وی در عرصۀ تاریخ دوران متأخّر قاجار و جنبش مشروطه، بهویژه کتاب او با عنوان چکیدۀ انقلاب حیدرخان عمواوغلی شهرت فراوان دارد.
رابرت بلای Robert Bly زبانشناس، شاعر، مترجم، نویسنده، منتقد و اندیشمند آمریکایی است. او با ترجمۀ آثار مولانا و حافظ در سالهای 1970م. در شناساندن عارفان و شاعران ایرانی به آمریکا و جامعۀ انگلیسیزبان بهطور قابل توجهی تلاش کرد. حافظپژوهی در آمریکا با ترجمۀ گزیدۀ غزلهای حافظ بهدستِ رابرت بلای جانِ تازهای گرفت.
مارسل اگوست دیولافوا Marcel-Auguste Dieulafoy باستانشناس و مهندس عمران فرانسوی است که در دورۀ ناصرالدّینشاه به ایران سفر کرد و با مطالعۀ تاریخ و فرهنگ ایران به روشنسازی گوشهای از تاریخ ایران کمک کرد. کاوشهایش در شهر شوش سبب شهرت وی شدهاست.
دیان بوگدانویچ Dejan Bogdanovic متخصّص مطالعات ایرانی و ادبیّات فارسی است. وی سندبادنامه را از فارسی به فرانسه ترجمه کردهاست. زمینۀ اصلی تحقیقات وی زبان و ادبیّات فارسی در کشورهای بالکان است.
پر رافائل دومان Raphael Du Mans Per با نام اصلی ژاک دو ترتر Jacques Dutertre کشیشی مسیحی و فرانسوی بود که معاصر حکومت صفویّه در ایران، رئیس فرقۀ کاتولیکهای مقیم اصفهان بود. او بسیاری از آلات و ابزار علمی و فرهنگی آن دوران را از قبیل دوربین نجومی و سمعک به ایرانیان معرّفی کرد.
گارسیا د سیلوا فیگوئروآ Garcia de Silva Figueroa مسافر مشرقزمین و نمایندۀ سیاسی فیلیپ سوم Philip III پادشاه اسپانیا بود. او همزمان با حکومت صفویّان به ایران آمد و در دربار شاه عبّاس بزرگ حضور یافت. سفرنامۀ وی حاوی مطالب ارزشمندی دربارۀ وضعیّت ارامنۀ جلفا است.
ابراهيم الدّسوقي شتا Ibrahim Al Dasuqi Sheta نويسنده، پژوهشگر، مترجم و استاد ادبيّات و زبانهاي شرقي در دانشگاه قاهره بود و در زمينۀ زبانهاي تركي و مخصوصاً فارسي فعّاليّت داشت. وي مثنوي مولوي را بهطور كامل به زبان عربی ترجمه كردهاست.
عمر داود پوتا Umar Daudpota ایرانشناس، مترجم و مصحّح پاکستانی است که در زمینۀ زبان و ادبیّات فارسی، عربی و سندی به پژوهش مشغول بودهاست. وی از جمله افراد پرکاری است که تألیف، تصحیح و ترجمۀ آثار متعدّدی را در حوزۀ تاریخ، فرهنگ و ادب فارسی مانند سیاستنامۀ نظامالملک توسی به انجام رسانده و در خصوص زبان سندی و تاریخ آن خطّه هم تحقیقات ارزشمندی عرضه کردهاست.
داریوش شایگان Dariush Shayegan فیلسوف، هندشناس، نویسنده و شاعر ایرانی بود که آثار او به دو زبان فارسی و فرانسه در اختیار علاقهمندان قرار گرفتهاست. وی در شناساندن شاعران ایرانی به سایر تمدّنها بهخصوص فرانسه نقش پررنگی داشتهاست. آنچه امروزه تحت عنوان گفتگوی تمدّنها مورد بحث قرار گرفته و اشاعه یافتهاست، اصطلاحی است که او واضع آن است.
پیتر جان چلکوفسکی Peter John Chelkowski ایرانشناس آمریکایی و لهستانیتبار است که هماکنون استاد رشتههای مطالعات خاورمیانه، شرقشناسی و اسلامشناسی در گروه مطالعات اسلامی و خاورمیانۀ دانشگاه نیویورک میباشد. بخش عمدهای از تحقیقات و مطالعات او مربوط به اسلام شیعی و بهطور خاص محرّم، واقعۀ کربلا و مراسم تعزیهخوانی در ایران است.
