دین، شرق‌شناسی و مدرنیته: نهضت مهدی ایران و جنوب آسیا
- تاریخ انتشار:
شناسنامه
دین، شرق‌شناسی و مدرنیته: نهضت مهدی ایران و جنوب آسیا (Religion, Orientalism and Modernity: Mahdi Movements of Iran and South Asia)
نویسنده و مترجم: جفری نش (Geoffrey Nash)
سال انتشار: 2023م.
آخرین چاپ موجود در بازار: 2023م.
ناشر: انتشارات دانشگاه ادینبورگ (Edinburgh University Press)
نحوۀ دسترسی: صفحات ابتدایی این کتاب را اینجا دانلود کنید.
مروری بر منبع (مهم‌ترین سرفصل‌ها)
جفری نش در این اثر ظهور و نهضت بابیان انقلابی و بهاییان اصلاح‌طلب و درگیری آنها با جریان اصلی شیعه و جنبش موازی احمدی در شمال هند را هم‌راستا با هم بررسی کرده است. جفری نش با مقایسة این جنبش‌ها با یکدیگر، جنبه‌های مهمی از مدرنیتة اسلامی را به تصویر کشیده است. این اثر در هشت فصل و در 320 صفحه منتشر شده است. مقدمه، بافت و مسئله، نژاد و مذهب در ایران از نگاه گوبینو (Gobineau)، جستجوی ارنست رنان (Ernest Renan) برای رسیدن به دین مدرنیته، ادوارد گرانویل براون (Edward Granville Browne) و نگارش روایات بابی، امپراتوری و مشرق زمین: بهاییان در آسیای میانۀ روسی و فلسطین، شرق‌شناسی و مدرنیته در نوشته‌های بهایی و احمدی و پاسخ‌های مسلمانان و آیندۀ نهضت مهدی فصل‌های هشت‌گانۀ این اثر هستند. در انتهای کتاب نیز یادداشت‌ها، کتابشناسی و نمایه آمده است.
نقدی بر منبع (نقاط قوت و یا ضعف منبع)
این اثر با بررسی و تحلیل مدرنیته و گفتمان‌های شرق‌شناسی در جنبش‌های هزارۀ ایرانی، از تحلیل تاریخی و گفتمانی برای بررسی تضاد بین جنبش‌های ارتودکس و دگرگرا در ایران قرن نوزدهم و بیستم استفاده کرده است. علاوه‌براین تضاد بین این دو را به تأثیر مدرنیته بر جامعه و مذهب ایران و استعمار مسلمانان هند مرتبط کرده است. استفاده از تضاد اغلب راه مناسبی برای شناسایی یک مفهوم و یک پدیده است که در این اثر به خوبی به آن پرداخته شده است. به‌علاوه، جفری نش در این اثر دامنۀ این تضادها و بررسی‌ها را تا فلسطین، آسیای مرکزی و ترکیه گسترش می‌دهد و این نشان از جامعیت نگاه این ایران‌شناس به مسائل مربوط به شرق‌شناسی است. همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، این اثر درگیری بابیان انقلابی و بهاییان اصلاح‌طلب و درگیری آنها با جریان اصلی مسمانان شیعه در ایران و جنبش موازی احمدی در شمال هند را بررسی می‌کند، این بررسی بینش تازه‌ای به نوشته‌هایی می‌دهد که این جنبش‌های بدیع را تعریف می‌کنند. با توجه به این که نوشته‌هایی که به این جنبش‌ها می‌پردازند گاهی از سوی طرفداران آنها و گاهی از سوی غربیان نوشته می‌شوند، این اثر می‌تواند دیدگاه جدیدی به آنها منتقل کند. علاوه‌براین تمرکز این اثر بر دو مطالعۀ موردی بابیان و بهاییان در ایران و احمدی‌ها در هند، شباهت‌ها و تفاوت‌هایی را در پاسخ آنها به نیاز برای تغییر و تجدید مرجعیت دینی آشکار می‌کند.