قرن دهم هجری قمری

یکی از شاعران خوب قرن دهم هجری قمری فهمی استرآبادی است. از دیوان فهمی استرآبادی تنها یک نسخه به‌جای مانده‌است. نکتۀ جالب درمورد این نسخه این است که دیوان او از راه هندوستان به انگلستان برده شده‌است و اکنون در دانشگاه کمبریج (Cambridge University) نگه‌داری می‌شود. (کرمی، 1386، 186) درمورد زندگی استرآبادی اطلاعات چندانی در دسترس نیست. به‌نظر می‌رسد او تاجر بوده و به هندوستان سفر کرده و در این کشور درگذشته است (همان، 189). متأسفانه در اشعار خود او هم اشارۀ روشنی به نام اصلی، وضعیت جسمی، سال‌های زندگی و وضعیت خانوادگی او نشده‌است (همان، 190). او سال‌هایی از عمر خود را نزد خاندانی به نام «روز افزونیه» گذرانده که در اشعار خود آنها را مدح کرده‌است. این خاندان در مازندران حضور داشته‌اند (همان). فهمی زیارتنامه‌ای زیبا در قالب ترکیب‌بند در مدح امام رضا‌(ع) سروده که اعتقاد او را نشان می‌دهد.  فهمی در بیشتر قالب‌ها شعر سروده و در سرودن ترکیب‌بندهای عرفانی و عاشقانه تبحر داشته‌است (https://chtn.ir).

ادوارد براون (Edward Browne) نسخۀ اصلی دیوان فهمی استرآبادی را در دو جلد فهرست‌نویسی کرده‌است. فهمی استرآبادی را شاعری رکیک‌سرا و هجوسرا می‌دانند که به نظر اشتباه می‌آید زیرا در دیوان او اشعاری جدی وجود دارد و حتی یک بیت هجو دیده نمی‌شود (کرمی، 1386، 186). بداؤنی در منتخب التواریخ می‌گوید: «فهمی استرآبادی، مردی مستعد است.» در تذکرۀ روز روشن، فهمی استرآبادی این طور معرفی شده‌است: «او طبعی سلیم و ذهنی مستقیم داشت. از وطن به هند رسید و در دهلی پیه تجارت اختیار نمود و همان‌جا از جهان بگذشت» (همان، 189).

المیرا کریمی

مردادماه 1400ش.