این بخش به ارائۀ اطّلاعاتی مفید و مختصر دربارۀ زندگی، تحصیل، سوابق اجرایی و پژوهشی و آثار و تحقیقات ایرانشناسان پرداختهاست. مقصود از ایرانشناس کسانی هستند که از گذشته تاکنون در پژوهشها، سفرها و اندیشههای خود، به ایران و ایرانیان و هر آنچه به اینها مربوط است پرداختهاند.
مشاهده صفحه ایرانشناسان{{excerpt}}
ادامه مطلباین بخش میکوشد تا زندگی، آثار و اندیشههای فرهیختگانی را معرّفی کند که از گذشتههای دور تا به امروز در مرز و بومی زیستهاند که طیّ هزاران سال گذشته با حکومتهای گوناگون و با تغییراتی در قلمروی آن ایران نامیده شدهاست. این بخش به ارائۀ چکیدۀ مطالعات ایرانشناسان دربارۀ هر فرهیخته توجّه ویژه داشتهاست.
مشاهده صفحه فرهیختگان{{excerpt}}
ادامه مطلباین بخش به ارائۀ مقالاتی پیرامون وجوه مختلف ایرانشناسی میپردازد و میکوشد تا زوایای مختلف این دانش و سوابق و تحوّلات آن را در ایران و سرزمینهای دیگر واکاود. در این بخش مقالات نوینی نیز دربارۀ هنر، تاریخ، ادبیات، علوم گوناگون، آیینها و فرهنگ و... ایران ارائه شدهاست.
مشاهده صفحه مقالات{{excerpt}}
ادامه مطلب
این بخش به ارائۀ اطّلاعاتی مفید و مختصر دربارۀ زندگی، تحصیل، سوابق اجرایی و پژوهشی و آثار و تحقیقات ایرانشناسان پرداختهاست. مقصود از ایرانشناس کسانی هستند که از گذشته تاکنون در پژوهشها، سفرها و اندیشههای خود، به ایران و ایرانیان و هر آنچه به اینها مربوط است پرداختهاند.
بوریس پاولِویچ بالایان (Boris Pavlovich Balayan) مورخ و ایرانشناسی ارمنیتبار است. مهمترین موضوعاتی که وی دربارۀ آنها تحقیق و پژوهش میکرد روابط ایران و روسیۀ تزاری در دورۀ قاجار و تاریخ و سیاست ایران در این دوره است. قتل الکساندر گریبایدوف در ایران و چگونگی بازتاب آن در نوشتههای فارسی آن دوران بیشترین تمرکز مطالعاتی و تألیفی بالایان را به خود اختصاص داده است.
والتر بورکرت (Walter Burkert) زبانشناس و دینپژوهِ آلمانی و به طور خاص متخصصِ فرهنگ و تمدن یونانِ باستان است و از محققان مشهور و خوشفکر در این حوزه به حساب میآید و آثارش در این زمینه معروف و مُعرّف حضور علاقهمندان به فرهنگِ باستان یونان بوده است. بورکرت چند نوشته هم درباره شیوه تعامل ایران و یونان در دورانِ کهن به نگارش درآورده و بدینصورت با جهان ایرانشناسی مرتبط میشود.
ایوان ایوانوویچ زاروبین (Ivan Ivanovich Zarubin ) ایرانشناس اهل روسیه است. وی در حوزههایی چون زبانشناسی، مردمشناسی و فرهنگ فولکلورِ نواحی آسیای مرکزی همچون پامیر و تاجیکستان پژوهش میکرد. از او به عنوان بنیانگذار مکتب ملی بررسی زبانهای ایرانی زنده و پایهگذار پامیرشناسی در روسیه یاد میشود. زبان بلوچی و ادبیاتِ محلی آن از جمله زمینههای پژوهشی زاروبین به شمار میآیند.
وِلیزار سادوفسکی (Velizar Sadovski) متخصص زبانشناسی هندو ـ ایرانی و زبانشناسی تاریخی هندو ـ اروپایی است. وی عضو ارشد پژوهشگرانِ فرهنگستان علوم اتریش است که در زمینۀ زبانهای باستانی ایران همچون اوستایی، ودایی و… تحقیق و پژوهش میکنند. تحقیقات او در حوزۀ نامهای شخصی ایرانی و کاربردهای واژگان باستانی در شعر و ادبیات آیینی، خاصه در کتاب وِدا و اوستا، قابل توجه است.
توشوف نوریاوغدی (Toshov Nuryogdi) شرقشناس ازبک و محقق مؤسسۀ مطالعات ایران آکادمی علوم اتریش است. او به حوزههای تاریخ آسیای مرکزی قرون وسطی، تاریخنگاری مسلمانان در آسیای مرکزی و ایران و فرهنگ نسخ خطی علاقمند است. توشوف عضو هیئت علمی مؤسسۀ دولتی شرقشناسی تاشکند است.
این بخش میکوشد تا زندگی، آثار و اندیشههای فرهیختگانی را معرّفی کند که از گذشتههای دور تا به امروز در مرز و بومی زیستهاند که طیّ هزاران سال گذشته با حکومتهای گوناگون و با تغییراتی در قلمروی آن ایران نامیده شدهاست. این بخش به ارائۀ چکیدۀ مطالعات ایرانشناسان دربارۀ هر فرهیخته توجّه ویژه داشتهاست.
شعر و سیاست
ابوعلی بلعمی، مورخ و ادیب ایرانی که در دورۀ سامانیان به وزارت منصوب شد و کتاب مهم تاریخ طبری را از زبان عربی به…
ابوطاهر طیب بن محمد خسروانی، از شاعران دورۀ سامانیان بود.
ابوالعلا اشعار فنی و مصنوع سروده و در هزل پیشگام کسایی مروزی بوده است.
ربنجنی از شاعران مشهور و بهنام دورۀ خود بوده است. عوفی در تعریف شعر او گفته است: «شعر او در غایت دقّت و نهایت…
این بخش به ارائۀ مقالاتی پیرامون وجوه مختلف ایرانشناسی میپردازد و میکوشد تا زوایای مختلف این دانش و سوابق و تحوّلات آن را در ایران و سرزمینهای دیگر واکاود. در این بخش مقالات نوینی نیز دربارۀ هنر، تاریخ، ادبیات، علوم گوناگون، آیینها و فرهنگ و… ایران ارائه شدهاست.
در مطالعات ایرانشناسی، زبان و ادبیات فارسی گام اول شناخت تاریخ و فرهنگ ایران از سوی اروپاییان بوده است و اهتمام ویژه به این…
آنچه امروزه بهعنوان مینیاتور، نگارگری یا نقاشی ایرانی میشناسیم تاریخی بس دراز در ایران دارد، اما مطالعه آن بهعنوان شاخهای از هنرهای ایرانی یا…
بدون تردید نظامی گنجوی شاعر و داستانسرای بزرگ ایرانی یکی از قلّههای افتخارآمیز شعر و ادب فارسی است. آوازه نام این اَبَرمرد به ایران…
هنگامی که میخواهید کتابی از متون کهن فارسی را بخوانید، در صفحه مشخصّات و شناسنامه کتاب به عبارتی نظیر «تصحیح دکتر/ پروفسور» بر میخورید.…
کشور ایران دارای آب و هوایی نیمه خشک است و. فلات مرکزی آنایران را سرزمین های خشک و مناطق کویری پوشانده است؛، به طوری…
ایرانشناسی چیست؟
ایرانشناسان چه کسانی هستند؟
چه کسانی فرهیختگان ایرانی را به جهانیان معرفی کرده و آثار آنها را تصحیح و منتشر کردهاند؟
آثار باستانی ایران کدامند و به چه دورههای تاریخی تعلق دارند؟
جایگاه فرهنگ، هنر، تاریخ، زبان و ادبیات فارسی در جهان کجاست؟
پاسخ به این سوالات و هزاران سوال دیگر در حوزۀ ایرانشناسی را میتوانید در وبسایت دائرهالمعارف مطالعات ایرانشناسان مطالعه و مشاهده کنید.
این بخش به معرفی منابع و مراکز مربوط به حوزۀ ایرانشناسی برای استفادۀ علاقهمندان و متخصصان این حوزه میپردازد. در مورد مراکز، این بخش میکوشد تا اهداف، فعالیتها و اطلاعات تماس مراکزی را که بخشی یا تمامیِ فعالیتهای آنها مربوط به ایرانشناسی است، ارائه کند و از سوی دیگر، این بخش شامل معرفی و نقد منابعی است که به ایرانشناسی پرداختهاند و منابع مربوط به تعریف ایرانشناسی، تاریخچه، زندگینامهها، کتابشناسیها و موارد اینچنینی را دربرمیگیرد.
خانه فرهنگ ایران کراچی پاکستان با هدف آموزش فرهنگ، تمدن و تاریخ ایران به مردم پاکستان در کراچی پایهگذاری شد. مأموریت این خانه فرهنگ، آگاهسازی مردم پاکستان از تحولات و دستاوردهای انقلاب اسلامی در زمینههای گوناگون، ترویج زبان فارسی و فرهنگ اسلامی ایرانی است تا از این راه روابط فرهنگی میان ایران و پاکستان بهبود یابد (The Cultural Centre of Islamic Republic of Iran Karachi, 2025).
این خانه هر ساله در مناسبتهای مختلف فرهنگی، مذهبی و سیاسی میزبان برنامههای زیادی مانند فعالیتهای قرآنی و آموزشی، همایشهای فرهنگی و هنری، سمپوزیومهای مذهبی و سیاسی و نمایشگاههای کتاب و صنایع دستی است .(Ibid.)
این بخش به معرفی منابع و مراکز مربوط به حوزۀ ایرانشناسی برای استفادۀ علاقهمندان و متخصصان این حوزه میپردازد. در مورد مراکز، این بخش میکوشد تا اهداف، فعالیتها و اطلاعات تماس مراکزی را که بخشی یا تمامیِ فعالیتهای آنها مربوط به ایرانشناسی است، ارائه کند و از سوی دیگر، این بخش شامل معرفی و نقد منابعی است که به ایرانشناسی پرداختهاند و منابع مربوط به تعریف ایرانشناسی، تاریخچه، زندگینامهها، کتابشناسیها و موارد اینچنینی را دربرمیگیرد.
این اثر با تمرکز بر بازشناسی جامعه ایران از منظر زبان و لایههای پنهان متن، به بررسی
بخش اخبار به ارائۀ خبرهای مرتبط به حوزۀ موضوعی و رشتۀ ایرانشناسی اختصاص دارد. بخش رویدادهای ایرانشناسی، همانطور که از عنوانش پیداست به رویدادهای علمی مرتبط با این حوزه، از جمله کنگرهها، همایشها، سمینارها، کارگاهها و نشستهای حوزۀ ایرانشناسی میپردازد.
منظر فرهنگی و تاریخی باغستان سنتی قزوین در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. این دستاورد بزرگ، فرصتی استثنایی برای معرفی ظرفیتهای گردشگری و ایجاد رونق اقتصادی در سطح ملی و بینالمللی ایجاد خواهد کرد. این ثبت در چارچوب کنوانسیون حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی جهان محقق شد و نام قزوین را در میان مقاصد برتر گردشگری جهان قرار داد. ثبت باغستان قزوین بهعنوان یک میراث زنده و پایدار، نه تنها هویت تاریخی و فرهنگی این منطقه را تقویت میکند، بلکه زمینهساز توسعه پایدار، ایجاد اشتغال و جهش در صنعت گردشگری کشور خواهد بود. باغستان سنتی قزوین با پیشینه تاریخی چندهزار ساله، نمونه بینظیری از تعامل انسان با طبیعت و نظام هوشمند کشاورزی پایدار در قلب ایران به شمار میرود.
منشور کوروش بزرگ، کهنترین بیانیه حقوق بشر جهان، در فهرست برنامه حافظه جهانی یونسکو به ثبت رسید. منشور کوروش، فرمانی است از کوروش هخامنشی که پس از فتح بابل در سال ۵۳۹ پیش از میلاد صادر شد و در آن به مواردی همچون آزادی اسیران و بردگان، آزادی ادیان، و احترام به حقوق انسانها اشاره شده است. این منشور یکی از نمادهای مهم تاریخ و تمدن کهن ایران زمین به شمار میرود. ثبت این اثر تاریخی در حافظه جهانی یونسکو، گامی مهم در راستای شناسایی هرچه بیشتر تمدن غنی ایران و معرفی سهم آن در شکلگیری مفاهیم اولیه حقوق بشر به جهانیان است.
نشست سالانه مراکز مقوله دوم در زمینه میراث فرهنگی ناملموس در سال 2025م. به صورت آنلاین برگزار شد و سازمان یونسکو میزبان این نشست بود. نشست سال 2026م. به میزبانی ایران برگزار خواهد شد. در نشست سال 2025م. نمایندگانی از مراکز بلغارستان، الجزایر، پرو، امارات متحده عربی، ایران، چین، کره جنوبی، ژاپن حضور داشتند و گزارشی از فعالیتها و برنامه آینده ارائه کردند. مرکز منطقهای تهران 24 کشور در آسیای مرکزی و غربی را در بر میگیرد و جایگاه ویژهای در اجرایی سازی اهداف کنواسیون 2003م. یونسکو دارد. از این رو ایران میزبان نشست 2026م. است.
باستانشناسان برای نخستینبار موفق به کشف گورستانی باستانی در جلگه گیلان شدند؛ گورستانی که بنا بر شواهد به دورة عصر آهن و حدود سههزار سال پیش بازمیگردد. این کشف در جریان بررسیها و کاوشهای باستانشناسی در محدوده جلگهای گیلان انجام گرفته است؛ منطقهای که پیشتر تصور میشد آثار تدفینی کهن در آن وجود ندارند. این گورستان در ارتفاعی حدود ۱۵ متر از سطح آبهای آزاد شناسایی شده و ساختار تدفینها، نوع سفالها، و اشیاء بهدستآمده مانند زیورآلات مفرغی و ابزارهای فلزی، اطلاعات تازهای درباره شیوه زندگی، باورها، و ارتباطات فرهنگی مردم این ناحیه در هزاره نخست پیش از میلاد ارائه میکند. کارشناسان بر این باورند این کشف میتواند به تحول در مطالعات باستانشناسی شمال ایران انجامد و درک تازهای از گسترش جوامع انسانی در نواحی جلگهای گیلان به دست دهد.
چهارمین دوره جشنواره جهانی چندرسانهای میراثفرهنگی با شعار «ایران ما، میراث ما؛ میراث ما، ایران ما» زمستان سال 1404ش./ 2026م. در اهواز برگزار خواهد شد. این رویداد فرهنگی را وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی با هدف ترویج فرهنگ حفظ میراث ملی و بهرهگیری از فناوریهای نوین رسانهای برنامهریزی کرده است. جشنواره در هشت بخش اصلی سینمایی و رادیویی، میراث دیجیتال، موسیقی، عکس و پوستر، آثار مکتوب، هنرهای اجرایی، پویش «میراثبافان آینده» ویژه نوجوانان و بخش بینالمللی برگزار میشود.
مؤسسه ایرانشناسی بریتانیا (British Institute of Persian Studies (BIPS))، وبینار فراتر از گیاهشناسی با مجموعههای ایرانی در کتابخانه و بایگانی باغهای کیو (Beyond the Botanical with Persian collections at Kew Gardens’ Library and Archives) را برگزار میکند. این وبینار در 10 دسامبر 2025م./ 19 آذر 1404ش. به صورت آنلاین برگزار میشود. این وبینار با سخنرانی شبنم بلوچ مسئول حفاظت پیشگیرانه در موزه لیتون هاوس (Leighton House Museum) و پژوهشگر آزاد میراث فرهنگی ایران در مجموعههای بریتانیا و ایزابل لاوتر(Isabel Lauterjung ) دستیار بایگانی باغهای گیاهشناسی سلطنتی کیو و کریتور نمایشگاه «بازآفرینی ایران: از مجموعه گیاهان خشکشده تا میراث» برگزار میشود. این سخنرانی به بررسی مواد و منابع فارسی در باغهای گیاهشناسی سلطنتی کیو میپردازد و بر تاریخچههای فرهنگی و اجتماعی غیرمنتظرهای تمرکز میکند که در یک آرشیو گیاهشناسی نگاه داشته شدهاند .
