فرهنگ خاورشناسان: در شرح حال و خدمات دانشمندان ایران‌شناس و مستشرقین

کتاب فرهنگ خاورشناسان، ترجمه، شرح حال و ذکر خدمات علمی و آثار ادبی خاورشناسان و ایران‌شناسان را ارائه کرده است. این کتاب دربردارندة نام‌های بزرگ و بنامی است و تلاش دارد با نگارشی ساده و روان و با نظم و ترتیبی مناسب آثار علمی خاورشناسان و ایران‌شناسان را معرفی کند. درواقع این کتاب، معرفی زندگی‌نامه و آثار ایران‌شناسان از قدیم روزگار تا عصر حاضر را برای شناخت متون تاریخی، باستان‌شناسی، زبان‌شناسی، اجتماعی و ادبیات فارسی فراهم کرده است. کتاب فرهنگ خاورشناسان برای تقدیر و تشکر از مستشرقین نیز عمل کرده است. او با آوردن نام خاورشناسان و معرفی آن‌ها، به‌نوعی از آن‌ها تقدیر کرده است. در کتاب حاضر ابتدا تاریخچه‌ای از شرق‌شناسی ارائه شده و سپس خاورشناسان هر یک به‌صورت جداگانه معرفی شده‌اند.

مؤسسۀ شرق‌شناسی آکادمی ملی علوم جمهوری ارمنستان

مؤسسۀ شرق‌شناسی آکادمی ملی جمهوری ارمنستان در حوزه‌های مختلف مربوط به شرق از جمله تاریخ، روابط سیاسی اجتماعی، روابط بین‌المللی و منطقه‌ای، فرهنگ، مذهب، مشکلات اقلیت‌های ملی و گروه‌های قومی کشورها و مردمان خاورمیانه، قفقاز و آسیای شرقی از دوران باستان تا امروز پژوهش می‌کند. از نظر جغرافیایی مطالعات این مؤسسه خاورمیانه، قفقاز، همسایه‌های ارمنستان که تاریخ باستانی و جدید آن با تاریخ آشوریان، بابلیان، هیتی‌ها، پارس‌ها، بیزانسی‌ها، گرجی‌ها، آلبانیایی‌های قفقاز، عرب‌ها، کردها، ترک‌ها و سایر اقوام در هم آمیخته را در برمی‌گیرد. مؤسسۀ شرق‌شناسی آکادمی ملی علوم جمهوری ارمنستان دارای بخش‌های شرق باستان، شرق مسیحی، مطالعات عرب، مطالعات ترکی، ایران‌شناسی، روابط بین‌الملل و منابع شرقی و تاریخ نگاری است.(Institute of Oriental Studies, National Academy of Sciences of the Republic of Armenia ).

انجمن ایرانی تاریخ نخستین مدرسه تابستانه تاریخ ایران باستان را برگزار کرد.

شعبه خوزستان انجمن ایرانی تاریخ، نخستین مدرسه تابستانۀ تاریخ ایران باستان را برگزار کرد. این دوره یک ماهه از 17 تیرماه 1402ش. آغاز و تا 2 مرداد 1402ش. ادامه داشت و شامل بیست جلسه آموزشی بود. موضوعات و سرفصل‌های این دورۀ آموزشی در عناوین ذیل تعریف می‌شود:
ایرانیان پیش از آریایی‌ها، دنیای هندوایرانی‌ها، دین هندوایرانی، تاریخ و فرهنگ ماد، باستان‌شناسی ماد، تاریخ هخامنشیان، تاریخ‌نگاری یونانی و تاریخ پارس، تاریخ اقتصادی، تاریخ و فرهنگ ایران در دوره سلوکیان، باستان‌شناسی و هنر ایران در دوره سلوکیان، باستان‌شناسی و هنر اشکانیان، تاریخ و فرهنگ اشکانیان،‌کتیبه‌ها و متون ایران باستان، تبار ساسانیان، سقوط دولت ساسانی،‌ مفهوم مرز در ایران باستان، دین درجامعه ‌ایران ساسانی، نقش برجسته‌های ساسانی و ساسانیان الگویی برای خلافت عباسیان.

جایزه ترجمه ادبی محمد حبیب به بهترین مترجم اعطا شد .

دپارتمان زبان‌ها و فرهنگ‌های خاورمیانه دانشگاه واشنگتن(UW Department of Middle Eastern Languages and Cultures (MELC)) جایزه ادبی ترجمه غیرفارسی محمد حبیب را به بهترین مترجم رمان‌های فارسی اعطا می‌کند. این جایزه که با حمایت بنیاد یادبود محمد حبیب اعطا می‌شود، زیرنظر آریا فانی و الهه امیدیار میرجلالی انجام می‌شود. این جایزه در سال 2023م. پس از بررسی بیست اثر ترجمه شده از فارسی به انگلیسی از کشورهای ایران، افغانستان و سایر کشورها، به ترجمه میشل کوی (Michelle Quay) از رمان معاصر همنوایی شبانه ارکستر چوب‌ها اثر رضا قاسمی اعطا شد.

فولژانس فرنل Fulgence Fresnel

فولژانس فرنل Fulgence Fresnel شرق‌شناس و دیپلمات فرانسوی است. وی به دلیل عملیات گستردۀ باستان‌شناسی در تمدن‌های آشور و بابل و نیز رمزگشایی کتیبه‌های آموریتی بابلیان برای نخستین بار شهرت یافته است. تسلط وی بر انواع زبان‌ها و گویش‌های عربی او را به پژوهشگری موفق در حوزۀ زبان‌شناسی نیز بدل کرد.

راهنمای تحقیقات ایرانی

مرکز بررسی و معرفی فرهنگ ایران در راستای معرفی پژوهش‌های ایرانی، سفارش نگارش کتابی را به ایرج افشار داد که علاوه بر سوابق پژوهش‌ها، به فهرست مراکز و مؤسسات و افرادی که با ایران‌شناسی سروکار دارند نیز بپردازد. این اثر دربردارندۀ پژوهش‌های مربوط به ایران در زبان‌ها و در زمان‌ها و در کشورهای مختلف است. علاوه‌براین، این کتاب فهرست‌های راهنمایی از منابع و مراجع، مجامع و مجلس‌ها، افراد و هیئت‌ها، کتابخانه‌ها و مجموعه‌ها، مجله‌ها و نشریه‌های مربوط به این رشته را نیز در بردارد. کتاب در هشت فصل منتشر شده است. فصل اول به منابع مهم تاریخ شرق‌شناسی پرداخته است. در فصل دوم تاریخچۀ ایران‌شناسی در زبان‌های مختلف بررسی شده و فصل سوم مؤسسات تحقیقی و دانشگاهی توجه کرده است. فصل چهارم این اثر ایران‌شناسان را در سه دستۀ ایرانیان، صاحبان اسامی اسلامی و صاحبان نام‌های اروپایی ارائه کرده است. در فصل پنجم مجلات، نشریه‌ها و مجموعه‌های مربوط به ایران‌شناسی معرفی شده است. فصل ششم اثر مجالس و مجامع علمی و تحقیقی این حوزه را معرفی کرده است. فصل هفتم مراکز نگاهبانی و پخش کتاب شامل کتاب‌فروشان و کتابخانه‌ها را فهرست کرده است و در فصل هشتم کتاب‌شناسی‌ها آمده‌اند. تکلمه و استدراک و فهرست دو بخشی هستند که به عنوان ضمیمه به اثر اضافه شده‌اند.

مؤسسه برکات

مؤسسه برکات مؤسسه خیریه بین‌المللی غیرسیاسی، غیرمذهبی، غیرفرقه‌ای و مستقل است که در انگلستان مستقر است. این مؤسسه با هدف تربیت، آموزش و توانمندسازی نسل‌های جدیدی از متخصصان متعهد به حفظ میراث جهان اسلام و حمایت و پرورش رشد حرفه‌ای آن‌ها تأسیس شد. بسیاری از دریافت‌کنندگان کمک مالی مؤسسۀ برکات امروزه متخصصان و دانشگاهیان برجسته در حوزۀ میراث جهان اسلام هستند. در واقع بسیاری از آن‌ها ترکیبی از مهارت‌ها را به دست می‌آورند و از رویکرد میان‌رشته‌ای برای حفظ میراث بهره می‌برند. مؤسسۀ فرهنگی آقاخان (Aga Khan Trust for Culture) و مؤسسه الاصفری (Asfari Foundation) از جمله مؤسساتی هستند که با مؤسسه برکات همکاری می‌کنند. (Barakat Trust, 2023).