ویلیام فردریک تراورز اوکانر (William Frederick Travers O’Connor) افسر ارتش هند و بریتانیا بود. او را به خاطر سفرهایش به آسیا، مطالعۀ فرهنگها و زبانهای محلی و اقداماتش در سفر به تبت، میشناسند. او مدتی را در ایران زندگی کرد و اطلاعاتی را از این دوران منتشر کرد که به شناخت غرب از ایران کمک شایانی کرده است.
با آغاز فصل دوم کاوش در محوطه باستانی غرب مازندران، تیم تحقیقاتی موفق به شناسایی بخشهای مختلفی از گورستان باستانی شد. در این گورستان، هفده قبر از نوع کلانسنگی، چهارچینه سنگی و دلمن کشف شده است که به دوره مفرغ میانی و آهن یک تعلق دارند. این تیم شامل متخصصان باستانشناسی، انسانشناسی زیستی، مهندسی معماری، نقشهبرداری و طراحان و کارشناسان دیگر است که همچنان به کار خود در این منطقه ادامه میدهند.
محمود غناوی الزهیری Mahamoud Ghanavi Al-Zahiri استاد دانشگاه بغداد (جامعۀ بغداد)، دانشمند و نویسندۀ بزرگ عراقی است. مطاعات او در زمینۀ زبان و ادبیات عربی است. مهمترین اثر او با عنوان الأدب فی ظل بنی بویه اثری در مورد تاریخ ادبیات است؛ در این اثر به فرهنگ ایران توجه ویژه کرده است. به این اثر او بارها در متون نویسندگان ایرانی استناد شده است.
کتاب کتابشناسی مطالعات ایرانی، اثری است که بهعنوان یک منبع مرجع شناخته میشود. این اثر به مقالات و کتابهای مختلف که در حوزههای مختلف سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی ایران پژوهش کردهاند، توجه داشته است. این اثر زندگینامهها و سفرنامهها را نیز در برمیگیرد. این کتابشناسی، آثار مربوط به ایران را به صورت موضوعی دستهبندی کرده و در ذیل هر موضوع، اطلاعات کتابشناختی آثار مربوط به آن موضوع آمده است. منابع به زبان فارسی در بخش جداگانهای معرفی شدهاند. اطلاعات مربوط به هر اثر شامل نام و نام خانوادگی مؤلف یا مؤلفان، عنوان کتاب یا مقاله، محل نشر، ناشر، و سال چاپ است. در انتهای کتاب نمایۀ اسامی اشخاص به زبان فارسی و انگلیسی آمده است.
موسسه مطالعات هندوفارسی یک سازمان غیردولتی، غیرسیاسی و غیرانتفاعی است که برای ترویج زبان فارسی در هند و خارج از این کشور ایجاد شده است. این سازمان بستری را در اختیار دانشمندان، فرهیختگان و دانشگاهیان زبان فارسی قرار میدهد تا میراث فرهنگی هندو فارسی را در هند ترویج و حفظ کنند. هدف آن ایجاد فضایی مناسب برای فارسیپژوهان، دانشگاهیان و افراد علاقهمند به مطالعات فارسی است تا به دنبال یادگیری و پژوهشهای فارسی در هند و خارج از این کشور باشند. همچنین با سازمانهای دولتی، دانشگاهی و فرهنگی برای ترویج گفتمانهای علمی هند و فارسی همکاری میکند. (Institute of Indo-Persian studies, 2022).
کتاب فرهنگ خاورشناسان، که در قالب یک طرح بلندمدت در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی آغاز به کار کرد، یک کتاب هشت جلدی است که در آن سعی شده زندگینامه و کتابشناسیِ ایرانشناسان و اسلامشناسان غیرایرانی را ارائه کند و در مورد آنها و آثار آنها معرفی جامعی صورت بگیرد. افرادی که در این اثر معرفی شدهاند در حوزههای مختلف ادبی، تاریخی، هنری، زبانی، فلسفی، جامعهشناسی و مواردی اینچنینی صاحبنظر بودهاند. این اثر دربردارندۀ اطلاعاتی در قالب زندگینامه و شرح فعالیتهای آموزشی، دانشگاهی و اجتماعی و موارد اینچنینی، معرفی آثار و معرفی آثار دربارۀ هر خاورشناس است.
مؤسسۀ مطالعات اسماعیلیه از یک جامعۀ فرهنگی متنوع از کارکنان و دانشجویان تشکیل شده است. این مؤسسه توسط هیئت امنا، هیئت مدیره و کمیتههای رسمی که بر امور دانشگاهی و اداری نظارت میکنند، اداره میشود. رویکرد مؤسسه به پژوهش بینرشتهای و تمدنی است و با آگاهی دقیق از گستره و تنوع جوامع و فرهنگهایی که امروزه اسلام در آنها اجرا میشود، انجام میگیرد. مؤسسۀ اسماعیلیه حوزههای حاشیهای مطالعۀ اسلام و تفاسیر مختلف را ترویج میکند و میراث متکثر جوامع مسلمانان را برجسته میکند. (Institute of Ismaili Studies (IIS), 2023)
گلن وارن باورساک Glen Warren Bowersock تاریخشناس امریکایی، متخصص در تاریخ و فرهنگ یونان، روم، و خاور نزدیک و همچنین سنت کلاسیک در ادبیات مدرن است. وی با بهرهگیری بسیار از متون کلاسیک در بسیاری از زبانها، همراه با کتیبهها، سکهها، موزاییکها و بقایای باستانشناسی، آثار فاخری را خلق کرده است. وی در زمینة تاریخ خاور نزدیک و تحولات آن و از جمله تاریخ ایران، نیز قلم زده است.
strong>توماس واکر آرنولد Thomas Walker Arnold پژوهشگر و متخصص در بررسی هنرهای اسلامی و ایرانی است. وی مدتی نیز در دانشگاههای هند تدریس میکرد. او تعدادی اثر راجع به هنر ایرانی و همچنین پژوهشهای مفصلی دربارۀ دین اسلام دارد.
علی البصری (Ali Albasari) محقق عراقی است که با کتابی در مورد مذاکرات رضاشاه سعی در شناساندن فعالیتها و زندگی این پادشاه در ایران کرده است. کتابهای او قبل از انقلاب اسلامی ایران به فارسی برگردانده شده است.
شعر و سیاست
استیسی جم اسکایویلر (Staci Gem Scheiwiller) پژوهشگر آمریکایی تاریخ هنر است. مطالعات او بر تاریخ عکاسی و هنرهای بصری ایران، به خصوص در زمان قاجار، تمرکز دارد. دیدگاههای او در بررسیهایش تکیه بر مطالعات جنسیت، پسااستعمارگرایی و تضاد بین سنت و مدرنیته دارد.
ژان وینسنت شیل Jean Vincent Scheil باستانشناس فرانسوی که در کشف الواح باستانی آشوریان نقش مهمی داشت و به عنوان متخصص آشوریان شناخته شده است. یافتههای او از منطقۀ بینالنهرین و به ویژه در مورد کلده Chaldea و آشور Assyria از مهمترین کشفیات باستانشناسی به شمار میرود.
ابوعلی بلعمی، مورخ و ادیب ایرانی که در دورۀ سامانیان به وزارت منصوب شد و کتاب مهم تاریخ طبری را از زبان عربی به فارسی برگرداند.
ابوطاهر طیب بن محمد خسروانی، از شاعران دورۀ سامانیان بود.
