آرنت یان ونسینگ - Arent Jan Wensinck
سامیشناس هلندی، مورخ الهیات عرفانی سریانی و اسلامشناس بود. زمینۀ اصلی تحقیقاتی وسنینگ الهیات عرفانی سریانی بود. اما برخی بر این باورند که اسلامشناسی توصیف شایستهتری از دوران کاری او ارائه میکند. چرا که ونسینگ زندگی پیامبر اسلام را مطالعه کرد؛ همبخشی گستردهای به علم حدیث داشت و آثار استادانهای در باب توسعۀ عقیدۀ اسلامی و پیشزمینۀ الهیاتی آن نوشت.
تولد و درگذشت
7 آگوست 1882 م. – 19 سپتامبر 1939 م.
سوابق زندگی و تحصیل
آرنت یان ونسینگ در آرلاندروین (Aarlanderveen)، هلند (Netherlands) متولد شد. ابتدا یک سال در اوترخت (Utrecht) الهیات خواند. سپس به مطالعات سامی که عربی را هم شامل میشد، تغییر رشته داد. در آغاز زیر نظر ام. تی. هوتسما (M. T. Houtsma) در اوترخت کار کرد. سپس به لیدن رفت و به همکاری با ام. جی. د. خویه(M. J. de Goeje) و کریستیان اسنوک هرخرونیا (Christiaan Snouck Hurgronje) مشغول شد. او دکترای خود را از دانشگاه لیدن (University of Leiden) در سال 1908م. گرفت و سپس در دانشگاه اوترخت استاد خصوصی سریانی و آرامی شد. در همین سال دبیری مجموعۀ دایرهالمعارف اسلام (Encyclopaedia of Islam) را بر عهده گرفت. از 1912 م. تا 1927 م. استاد عبری، آرامی و سریانی در دانشگاه لیدن بود و در سال 1927 م. در همان دانشگاه جانشین کریستیان اسنوک هرخرونیا در استادی عربی و اسلام شد. او تا زمان مرگش در همین دانشگاه ماند. (Encyclopedia of Religion, 2024)
سوابق اجرایی و پژوهشی
آرنت یان ونسینگ در زمینۀ مطالعات اسلامی و خاصه حدیث، تألیفات بسیار دارد. از جمله این آثار میتوان به کتاب محمّد و يهود در مدينه اشاره کرد. در میان تمامی پژوهشهای ونسینگ پنج کار مهم در باب حدیث تألیف شده است و از این میان دو کار او که به عربی نیز ترجمه شده، در میان مسلمانان مشهور و پراستناد است: مفتاح كنوز السنه و المعجم المفهرس لألفاظ احاديث النبوى. (پایگاه اطلاعرسانی حدیث شیعه، بیتا).
از این رو ونسینگ را شاید بتوان بیش از هر چیز به اسلامشناسی مشهور دانست: او زندگی حضرت محمد را مطالعه کرد؛ با ادبیات حدیث آَشنا بود و آثار استادانهای در باب توسعۀ عقیدۀ اسلامی و پیشزمینۀ الهیاتی آن نوشت. علیرغم یک زمینۀ مشترک او ظهور یک فرهنگ اسلامی متمایز در طول سدههای نخست اسلامی را شرح میدهد که در آن توجه ویژهای به توسعۀ عبادت و مناسک دارد. او همچنین کارهای مهمی برای گردآوری دانش در حوزۀ الهیات عرفانی سریانی، پس از تأسیس رشته توسط پاول بدجان (Paul Bedjan) و دیگران انجام داد. (Encyclopedia of Religion, 2024)
با همۀ اینها به نظر میرسد که جایگاه اصلی ونسینگ را باید در پیوند میان تخصصهای مختلف درون مطالعۀ تاریخی ادیان قرار داد. او نه تنها توانست وابستگیهای تاریخی ایجاد کند بلکه الگوهایی درون جهان دینی سامی کشف کرد که با دادههای دینی عبرانی، مسیحی و اسلامی مشترک بود. او حوزههایی به تنوع کیهانشناسی، رفتار آیینی، اخلاق، عرفان و دین عامه را در این قلمرو کشف کرد و در باب مضامین متنوعی چون جشن سال نو، ادای احترام به شهدا و مفهوم قصد در قانون مطلب نوشت. او که بر دادههایی مربوط به حیات و اندیشۀ عرفانی و عبادی متکی بود، پیوند تاریخی میان عرفان اسلامی و عرفان مسیحی سریانی را نشان داد: همانطور که اسحاق نینوایی (Eshāq-e Neynavāyi) بر عرفان اسلامی تأثیر گذاشت، ابو حامد محمد غزالی (Abu Hamid Mohammad Ghazali) بر بار هبرائوس (ابن عبری) (Bar Hebraeus) در دورۀ بعد اثرگذار بود. آرنت یان ونسینگ بیشتر به معرفی غزالی بهمثابۀ یک عارف کمک کرد. (Encyclopedia of Religion, 2024)
آثار
-کتاب:
- دایرهالمعارف اسلام: فرهنگ جغرافیا، مردمشناسی و زندگینامۀ مردمان محمدی. (جلد2)
- دایرهالمعارف اسلام: فرهنگ جغرافیا، مردمشناسی و زندگینامۀ مردمان محمدی. (جلد3&4)
- دستنامۀ سنت آغازین محمدی، فهرست الفبایی.
- افسانههای روحانیان شرق عمدتاً از منابع سریانی.
- دادههای جدید مربوط به ادبیات عرفانی سریانی.
- طریقت اسلامی؛ پیدایش و توسعۀ تاریخی آن.
- واژهشناسی جن عربی.
- یادداشتهای تکمیلی در باب جن عربی.
- فرمان دوم.
- اهمیت مناسک در دین اسرائیل.
- درخت و پرنده بهمثابۀ نمادهای کیهانشناختی در آسیای غربی.
- تفکرات سامیان غربی در رابطه با مرکز زمین.
- محمد و یهودیان مدینه.
- مطالعات آرنت یان ونسینگ.
- در باب نسبت کیهانشناسی غزالی و عرفان او.
آثار به زبان های دیگر
- Book:
- (Houtsma, M. Th., Wensinck, A.J., Arnold, T.W., Heffening, W., and Lévi-Provençal, E. (Eds.). (2013). The encyclopaedia of Islām; a dictionary of the geography, ethnography and biography of the Muhammadan peoples. E. J. Brill ltd.)
- (Houtsma, M. Th., Wensinck, A.J., Lévi-Provençal, E., Gibb, H.A.R., and Heffening, W. (Eds.). (2013). The encyclopaedia of Islām; a dictionary of the geography, ethnography and biography of the Muhammadan peoples. J. Brill ltd.)
- (Wensinck, A. J. (1927). A handbook of early Muhammadan tradition, alphabetically arranged. J. Brill, ltd.)
- (Wensinck, A. J. (1911). Legends of Eastern saints chiefly from Syriac sources. J. Brill, ltd.)
- (Wensinck, A. J. (1923). New data concerning Syriac mystic literature. )
- (-. (1932). The Muslim Creed; Its Genesis and Historical Development.)
- (-. (1920). The Etymology of the Arabic Djinn (spirits). Johannes Muller.)
- (Wensinck, A. J. (1920). The Etymology of the Arabis Djinn (spirits). N.P.)
- (Wensinck, A. J. (1925). The second commandment. Amsterdam.
- (Wensinck, A. J. (1900). The significance of ritual in the religion of Israel.)
- (Wensinck, A. J. (1921). Tree and bird as cosmological symbols in western Asia. J. Müller.)
- (Wensinck, A. J. (1916). The Ideas of the Western Semites Concerning the Navel of the Earth. J. Müller.)
- (Wensinck, A. J. (1982). Muhammad and the Jews of Medina.H. Behn.)
- (Wensinck, A. J. (1978). Studies of A. J. Wensinck. Arno Press.)
- (-. (1933). On the Relation between Ghazālī's Cosmology and His Mysticism. Mededeelingen der Koninklijke Akademie van Wetenschappen, Afdeeling Letterkunde, Ser. A(LXXXV), 183-209.)
آثار منتشرشده به فارسی
در زمان نگارش این زندگینامه هیچیک از آثار آرنت یان ونسینگ به فارسی ترجمه نشده اما دو اثرش با عناوین زیر به عربی منتشر شده است:
- مفتاح کنوزالسنّه
- المعجم المفهرس لألفاظ الحدیث النبوی
منابع
- پایگاه اطلاعرسانی حدیث شیعه. (بیتا). 14.2: آرنت جان ونسینگ (1939.1882 م.) خاورشناس هلندی.
منابع به زبان های دیگر
- Encyclopedia of Religion. (n.d.). Wensinck, A. J. Encyclopedia of Religion. Retrieved 2024, April 15, https://www.encyclopedia.com/environment/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/wensinck-j
- K. (1940). Arent Jan Wensinck. Islamic Culture, XIV, 234-235.
- Setiadi, Y. (2019). Kontribusi Arent Jan Wensinck dalam Ilmu Takhrīj Hadis. Journal of Qur'an and Hadith Studies, 8(2), https://doi.org/10.15408/quhas.v8i2.13395
سایر منابع پیشنهادی
برای مطالعۀ بیشتر در باب زندگی و آثار آرنت یان ونسینگ به صفحۀ ویکیپدیای وی مراجعه کنید:
سایر منابع پیشنهادی به زبان های دیگر
- Arent Jan Wensinck. (2024, May 12). In Wikipedia. https://nl.wikipedia.org/wiki/Arent_Jan_Wensinck
گردآورنده
عرض سلام و ادب
خیلی ممنون از مطلب تون. چقدر خوب که فعالیتهای مستشرقان را به این خوبی رصد میکنید. کاش در ادامه این فعالیت با ارزش بتوانید با ایشان ارتباط برقرار کنید
عرض سلام و ادب
خیلی ممنون از مطلب تون. چقدر خوب که فعالیتهای مستشرقان را به این خوبی رصد میکنید. کاش در ادامه این فعالیت با ارزش بتوانید با ایشان ارتباط برقرار کنید