جِفری ل. روبِنستاین Jeffrey L. Rubenstein استاد مطالعات یهود و اهل آمریکا است. حوزۀ تخصصی او الهیات و اخلاقیات یهودی، بهویژه کتاب تَلمود است و در زمینۀ متون و مکتوبات خاخامی، پژوهشهای گستردهای انجام داده است. روبِنستاین در پیوند با موضوع ایرانشناسی نیز چندین پژوهش دارد که در آنها به برخی مباحث مرتبط با یهودیت و دورۀ ساسانیان پرداخته است.
1964م.- در قید حیات.
جِفری ل. روبِنستاین در سال 1964م. به دنیا آمد (Catalogue Général, 2007). پدرش، دکتر آرتور اچ. روبنستاین (Arthur H. Rubenstein)، الهامبخشِ او در علاقهمندی به تَلمود (Talmud) و حکایات آن بود (Rubenstein, 1999, p. xii). او پس از گذراندن دورۀ مقدماتی تحصیل، رشته مطالعات دین (Religion) را در کالج اُبِرلین (Oberlin College) برگزید و در سال 1985م. مدرک کارشناسی دریافت کرد. سپس وارد «حوزۀ علمی الهیات یهودی» (Jewish Theological Seminary) در شهر نیویورک (New York City) شد و تخصص خود را در رشتۀ تلمود دنبال کرد. روبِنستاین در سال 1987م. مدرک کارشناسی ارشد گرفت و به مقام خاخامی (Rabbinic Ordination) رسید. برای ادامۀ تحصیل در مقطع دکتری، دانشگاه کلمبیا (Columbia University) و گروه مطالعات دین (Department of Religion) را انتخاب کرد و در سال 1992م. موفق به دریافت درجۀ دکتری شد. او فعالیت آموزشی خود را در همان دانشگاه آغاز کرد و سپس در دانشگاه پنسیلوانیا (University of Pennsylvania) و نیز در «حوزۀ علمی الهیات یهودی» به تدریس پرداخت (Rubenstein, 2002, p. xiii). تدریس روبنستاین بعدها در گروه اسکربال مطالعات عبری و یهودیت دانشگاه نیویورک (Skirball Department of Hebrew and Judaic Studies) ادامه یافت جایی که او به مرتبۀ استادتمامِ رشته اندیشه و متون یهود (Skirball Professor of Jewish Thought & Literature) رسیده است (College of Arts & Science, n.d.).
جِفری ل. روبِنستاین متخصص در زمینۀ مطالعات دین یهود است. حوزههای تحقیقاتی او شامل بررسی تلمود، بهویژه روایات تلمودی (Talmudic narratives)، متون و آثار ادبیِ خاخامی (Rabbinic Literature) و تاریخچۀ قوانین دینی یهود یا همان هلاخا (History of Halakhah)، میشود. دامنۀ زمانی پژوهشهای او عمدتاً بر دورۀ خاخامی (Rabbinic Period) متمرکز است (College of Arts & Science, n.d.). رابطۀ روبِنستاین با مطالعات ایرانشناسی از خلال چند مقاله شکل گرفته است؛ آثاری که از یکسو به یهود و یهودیان و از سوی دیگر به شاهنشاهی ساسانی و تاریخ ایران در آن دوره پیوند دارند. برای نمونه، در یکی از همین پژوهشها، به بررسی طالعبینیِ یهود در دورهای مشخص و ارتباطش با بافت فرهنگیِ عصر ساسانی پرداخته است (Rubenstein, 2007) در مقالهای دیگر نیز، داستانی از یک رسالۀ کهن یهودی را در پیوند با روایتی از به قدرترسیدن اردشیر بابکان – نخستین پادشاه ساسانی – تحلیل کرده است (Rubenstein, 2014). جفری ل. روبنستاین همچنین سابقۀ عضویت در نهادها و انجمنهای علمی-پژوهشی متعددی را در کارنامه دارد. او عضو انجمن متون کتاب مقدس (Society of Biblical Literature)، آکادمی دین آمریکا (American Academy of Religion)، انجمن اخلاقیات یهودی (Society for Jewish Ethics)، انجمن مطالعات یهودی (Association of Jewish Studies) و انجمن حقوق یهودی (Jewish Law Association) بوده است (College of Arts & Science, n.d.).
تعداد مقالات و بهویژه کتب منتشرشده از جفری ل. روبنستاین بالا و قابلِ توجه است و از این جنبه نویسندهای پُرکار به حساب میآید. با نگاهی به آثار وی بهراحتی متوجه این نکته میشویم که تمرکز نوشتهها و تحقیقات او بر کتاب تلمود و تحلیل داستانها و حکایاتِ آن واقع شده است. به جز این، روبنستاین مقالات و نوشتههای مشهوری دربارۀ جشن سُوکوت (Festival of Sukkot)، داستانهای تلمودی، توسعۀ قوانین و عبادات یهودی به نگارش درآورده است (Oxford University Press, n.d.).
- -کتاب:
- داستانهای تلمود بابلی.
- فرهنگ تلمودِ بابلی.
- داستانهای تلمودی: هنر رِوایی، تصنیف و فرهنگ.
- داستانهای خاخامی.
- تاریخچهای از سوکوت در دورههای معبد دوم و خاخامی.
- آفرینش و ترکیب: دستاورد ویراستارانِ باولی (Stammaim) به آگادا.
- سرزمین حقیقت: حکایات تلمود، آموزههای جاودانه.
- ساختار تلمود بابلی.
- آگادای باولی و جهانِ فرهنگی آن.
- -مقاله:
- شاه هرود در دربار اردشیر: داستان خاخامی هرود (باوا بَترا 3ب-4ا) در پرتوِ منابع ایرانی.
- طالعبینی تلمودی: شباتِ باولی 156ا-ب.
- دوباره نامگرایی و واقعگرایی.
- مطرحکردنِ مناقشه ایران در منظر فرهنگی و تاریخی.
- -دیگر آثار:
- شهادت در اَعمالِ شهیدان ایرانی و در تلمود بابلی
اثری از جفری ل. روبنستاین به فارسی ترجمه نشده است.
بهمنماه 1403ش.

