کریستیان برومبرژه - Christian Bromberger
کریستیان برومبرژه Christian Bromberger ایرانشناس فرانسوی است. عمده مطالعات او در حوزۀ قومشناسی و بهویژه دربارۀ گیلان است. او همچنین دربارۀ فوتبال، تمدنهای مدیترانهای و جایگاه مو در فرهنگهای مختلف آثاری نوشته است.
تولد و درگذشت
25 اکتبر 1946م. – «در قید حیات»
سوابق زندگی و تحصیل
کریستیان برومبرژه در 25 اکتبر 1946م. در پاریس زاده شد. او ازدواج کرده و دارای سه فرزند است. او پس از تحصیلات در حوزۀ ادبیات، دکترای خود را در رشتۀ قومشناسی گرفت. پایاننامۀ دکترای او دربارۀ گیلان بود. او در دبیرستان ادبیات فرانسه، زبان یونانی و لاتین تدریس میکرد (همشهری، 1388ش.؛ شعبانیاصل، 1386ش.؛ Bromberger, 2010).
او سپس در دانشگاه پرووانس (Université de Provence)، که اکنون دانشگاهاکس مارسی (Universitéd'Aix-Marseille) خوانده میشود، به تدریس رشتۀ قومشناسی پرداخت. او همچنین استاد مدعو دانشگاههای سیهنا (Sienne) در ایتالیا (1983م. – 1982م.)، نوشاتل (Neuchâtel) در سوییس (1985م. – 1984م.)، ژنو (Genève) (1994 م. – 1993 م.) و بوئنوسآیرس (Buenos-Aires) (2001 م. – 2000 م.) بود.
کریستیان برومبرژه به زبانهای انگلیسی، روسی، ایتالیایی، یونانی (باستان)، لاتین، فارسی، گیلکی و گویش پرووانسی مسلط و آشنا است (Bromberger, 2010).
سوابق اجرایی و پژوهشی
کریستیان برومبرژه در رابطه با فرهنگ گیلان مطالعات فراوانی انجام داده است. از جمله موضوعات مورد پژوهش او در رابطه با فرهنگ این منطقه میتوان به موارد زیر اشاره کرد: خویشاوندی، تقسیمبندی بر اساس جنسیت، فنون کشاوزی و دامداری، تاریخ شفاهی، غذاهای محلی، جوک و لطیفههای گیلان، رابطۀ مشاغل و فنون با فرهنگ جامعۀ گیلانی، وضع معماری و مسکن، جایگاه قابلتوجه درخت، گاو نر، تخممرغ، چگـونگي برپـايي آيـين و مراسم خاص كشاورزي، فولكلور محلي و حتی نهضت جنگل به رهبری میرزا کوچکخان (همشهری، 1388ش.؛ شعبانیاصل، 1386ش.).
تحقیقات برومبرژه به گیلان محدود نمیشود. وی دربارۀ ابعاد انسانشناختی فوتبال، تمدنهای مدیترانهای، «مو» و جایگاه آن در فرهنگهای مختلف از آمریکا تا آسیا نیز تحقیقات فراوانی انجام داده است.
او بیش از دویست اثر نوشته است و اغلب آنها در حوزۀ قومشناسی و به طور خاص دربارۀ گیلان، جوامع مدیترانهای و مسابقات ورزشی در دنیای معاصر است. این آثار به زبانهای مختلف از جمله انگلیسی، آلمانی، اسپانیایی، ایتالیایی، یونانی، عربی، ترکی، فارسی و غیره ترجمه شده است (Bromberger, 2010).
او از سال 2006م. تا 2008م. مدیر انجمن ایرانشناسی فرانسه در ایران(Institut français de recherche en Iran, IFRI) بود.
او آزمایشگاه قومشناسی مدیترانهای و تطبیقی(Laboratoire d'Ethnologie Méditerranéenne et Comparative) را تأسیس و مدیریت کرد (1995م. – 1988م.). از سال 1996م. تا 2006م. ریاست انجمن قومشناسی تطبیقی نواحی مدیترانه (Institut d'Ethnologie Méditerranéenne et Comparative) (وابسته به مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه(Centre National de la Recherche Scientifique, CNRS)) را بر عهده گرفت. همچنین، وی از سال 1998م. تا 2001م. ریاست شورای میراث مردمشناسی (وزارت فرهنگ)(Conseil du Patrimoine Ethnologique du Ministère de la Culture) را بر عهده گرفت.
از دیگر فعالیتهای او میتوان به مشارکت در مدیریت علمی موزۀ میراث روستایی گیلان، همکاری در ریاست شورای علمی موزۀ تمدنهای اروپایی و مدیترانهای (Musée des civilisations de l'Europe et de la Méditerranée) و فعالیت بهعنوان عضو ارشد انجمن دانشگاهی فرانسه (Institut Universitaire de France) اشاره کرد (Bromberger, 2010).
او مقالات فراوانی در ایرانیکا نوشته است. اکثر این مقالات مربوط به گیلان (آبیاری، خانههای روستایی، خویشاوندی و ازدواج، فولکلور، آشپزی، صنایع دستی و غیره) است.
آثار
- - کتاب:
- ایران دیگر، یک قومشناس در گیلان.
- گیلان.
- گیلان و آذربایجان شرقی: نقشهها و اسناد مردمشناسی.
- خانه رفیعی: میراث معماری روستایی گیلان.
- مسکن و معماری در جامعۀ روستایی گیلان (مطالعات مردم شناسی).
- - مقاله :
- تعزیه در مقایسه با نوروز (سال نو و آیینهای آن) سیاستهای میراث فرهنگی ناملموس بشریت در ایران و یونسکو.
- ازدواجهای بین ادیان. راهکار تالش.
- فوتبال در ایران.
- جایگاه خوراکیها در هویت فرهنگ خودی و غیرخودی در گیلان: طبایع سرد و گرم، جنسیت و دیگر شاخصها.
- امر رایج، موضوعات تابوشده و چیزهای جدید در انسانشناسی ایران.
- - مدخل:
- گیلان (مدخل گیلان در دایرةالمعارف معماری بومی جهان).
- رشت.
- - دیگر آثار:
- عادات غذایی و مرزهای فرهنگی در شمال ایران.
- خانواده و خویشاوندی در دشت گیلان (ایران).
- چطور میتوان رشتی بود؟ برداشتها و دلالتهای واقعیت قومی در شمال ایران.
آثار به زبان های دیگر
- - Book:
- (Bromberger, C (2013). Un autre Iran. Un ethnologue au Gilân. Armand Colin.)
- (-. (2013). Gilân. Entries on Gilān published by the EncyclopædiaIranica. EncyclopædiaIranica & Institut français de recherche en Iran.)
- (Bazin, M. & Bromberger, Ch. (1982). Gilân et Azarbâyjân oriental. Cartes etdocumentsethnographiques. Institut Français d'Iranologie de Téhéran.)
- (Bromberger, Ch., Grodwohl, M., & Taleghani, M. (2008). La maison Rafi’i. Un exemple de sauvegarde architecturale dans la plaine du Gilân. Institut français de recherche en Iran/ Mo’in.)
- (Bromberger, Ch. (1986). Habitat, architecture et société rurale dans la plaine du Gilân (Iran septentrional). UNESCO.)
- - Article:
- (-. (2012). Ta’zie (le théâtre religieux) vs Noruz (la nouvelle année et ses rituels). Les enjeux de la politique du patrimoine immatériel de l’humanité en Iran. Etnografica, 16 (2), 407-417.)
- (-. (2014, Spring). Interfaith marriages. The Tâlesh solution. Anthropology of the Middle East, 9 (1), 83-88.)
- (-. (1998). Le football en Sociétés et représentations, 7, 101-115.)
- (Bromberger, Ch. (1985). Identité alimentaire et altérité culturelle dans le nord de l'Iran : le froid, le chaud, le sexe et le reste). Recherches et travaux de l'Institut d'Ethnologie de Neuchâtel, 6, 5-34.)
- (-. (2010, January). Commonplaces, Tabooed Themes and New Objects in the Anthropology of Iran. In S., Nadjmabadi (Ed.), Anthropological Perspectives: The New Millenium and Beyond (pp. 195-206). Berghahn Books.)
- -Entry:
- (-. (1998). Gilân. In P. Oliver (Ed.), Encyclopedia of Vernacular Architecture of the World (pp. 1346-1347). Cambridge University )
- (-. (2011). Rasht. In Encyclopaedia Iranica. Encyclopedia Iranica. https://www.iranicaonline.org/articles/rasht)
- - Other works:
- (-. (1994). Eating habits and cultural boundaries in northern Iran. In R., Tapper, & S., Zubaida (Eds.). Culinary cultures of the Middle East (pp. 185-201). B. Tauris.)
- (Bromberger, Ch. (2005). Famille et parenté dans la plaine du Gilân (Iran). In K, Thiébaut,, Ladier-Fouladi (Eds.), Marie: Familles et mutations socio-politiques (pp. 125-142). Éditions de la Maison de sciences de l’homme.)
- (-. (1988). Comment peut-on être Rashti? Contenus, perceptions et implications du fait ethnique dans le nord de l'Iran. In J.P., Digard (Ed.), Le fait ethnique en Iran et en Afghanistan (pp. 89-108). C.N.R.S.)
آثار منتشرشده به فارسی
- برومبرژه، ک. (1370ش.). مسکن و معماری در جامعۀ روستایی گیلان (مطالعات مردم شناسی). (ترجمۀ ع. گوشهگیر). مؤسّسۀ مطالعات و تحقیقات فرهنگی با همکاری استانداری گیلان. (انتشار اصل اثر: 1986م.)
- بازن، م. و برومبرژه، ک.، با همکاری اصغر عسکری خانقاه و اصغر کریمی. (۱۳۶۵ش.). گیلان و آذربایجان شرقی: نقشهها و اسناد مردمشناسی (ترجمۀ م. ا. فرشچیان). توس: انجمن ایرانشناسی فرانسه در تهران. (انتشار اصل اثر: ۱۹۸۲م.)
- ویگارلو، ژ، پیواتو، ا، برومبرژه، ک و بوته، پ. (1385 ش.). مسابقات بزرگ تحت فشار (نمایش ورزشی محرک اشتیاقهای امروزی) (ترجمۀ س. رهانجام). بامداد کتاب.
- برومبرژه، ک. (1383 ش.). گاوبازی یا ورزاجنگ (ترجمۀ ز. آزرم عثماوندانی). دوماهنامۀ گیلهوا، 13(81)، 31-30. (انتشار اصل اثر: 2005 م.).
- -. (1380 ش.). جامعه گیلان جامعهای باز است. دوماهنامۀ گیلهوا، 9 (61)، 12-؟.
- -. (1382 ش.) آشپزی در گیلان (ترجمۀ آ. همپارتیان). نامۀ پژوهشگاه میراث فرهنگی، (4)، 58 –49. (انتشار اصل اثر: 2004 م.).
- -. (پاییز و زمستان 1386 ش.). دربارۀ فولکلور گیلان (از آقادار تا مرغانهجنگ). نجوای فرهنگ، (5 و 6)، 45-37.
- -. (1384ش.). جایگاه خوراکیها در هویت فرهنگ خودی و غیرخودی در گیلان: طبایع سرد و گرم، جنسیت و دیگر شاخصها (ترجمۀ ع. گوشهگیر). فرهنگ و انسان، 1(1)، 5-34.
- برومبرژه، ک.، طالقانی، م. و گرودول، م. (1386ش.). خانه رفیعی: میراث معماری روستایی گیلان. معین.
- برومبرژه، ک. (اردیبهشت و خرداد 1385ش.). موزه میراث روستایی گیلان و متن سخنرانی پروفسور کریستیان برومبرژه. گیلهوا، (پیاپی 88)، 41-40.
- -. (1384 ش.). نفی غرب و استراتژی هویتی در ایران (تدوین و ترجمۀ خ. محمدباقر). اندیشمندان علوم اجتماعی و انقلاب اسلامی ایران. مرکز بازشناسی اسلام و ایران، انتشارات باز.
- -. (اسفند 1386 ش.). مو، فرهنگ، اجتماع. انسانشناسی، 20-31.
- بازن، م و برومبرژه، ک. (1365 ش.). گیلان و آذربایجان شرقی: نقشهها و اسناد مردمشناسی (ترجمۀ م. ا. فرشچیان- با همکاری الف. عسکری خانقاه و الف. کریمی.). انجمن ایرانشناسی فرانسه در تهران. (انتشار اصل اثر: 1982م.).
منابع
- شعبانیاصل، ف. (1386 ش.، تابستان). کریستیان برومبرژه: فولکلور از پاریس تا گیلان. فرهنگ مردم ایران (9)، 22-13. http://ensani.ir/file/download/article/20120426185957-5201-64.pdf
- همشهری. (4 فروردین 1388 ش.). مقام زن در گیلان فراتر از سطح خاورمیانه است. تاریخ بازیابی: 3 آبان 1401. https://www.hamshahrionline.ir/news/77549/مقام-زن-در-گیلان-فراتر-از-سطح-خاورمیانه-است
- انسانشناسی و فرهنگ. (10 خرداد 1393 ش.). شماره جدید مجله «خط مهر» منتشر شد. https://anthropologyandculture.com/شماره-جدید-مجله-خط-مهر-منتشر-شد
- بازن، م و برومبرژه، ک. (1365 ش.). گیلان و آذربایجان شرقی: نقشهها و اسناد مردمشناسی (ترجمۀ م. ا. فرشچیان- با همکاری الف. عسکری خانقاه و الف. کریمی.). انجمن ایرانشناسی فرانسه در تهران. (انتشار اصل اثر: 1982م.)
منابع به زبان های دیگر
- . Bromberger, Ch. (2016). Liste Des Travaux et Publications. Idemec - UMR 7307
- -. (2010). Curriculum Vitae. Université du Québec à Chicoutimi. http://classiques.uqac.ca/contemporains/bromberger_christian/bromberger_christian_photo/Christian_Bromberger-CV.pdf
سایر منابع پیشنهادی
- حائری، م. (1381 ش.، زمستان). خانههای تالش از نگاه کریستیان برومبرژه. نشریۀ آبادی، 12 (37)، 89-90.
- همچنین در شمارۀ سی و یکم از نشریۀ خط مهر، مقالهای با عنوان «گیلهمرد فرانسوی» منتشر شده است؛ در این شماره علاوه بر مصاحبۀ اختصاصی با برومبرژه، چهرههایی چون افشین پرتو، محمدتقی پوراحمد جکتاجی و مهری بهار یادداشتهایی دربارۀ شخصیت علمی او نوشهاند. ترجمۀ یکی از نوشتههای وی با عنوان «رابین هود باتلاق خزر» نیز در این شماره درج شده است. (انسانشناسی و فرهنگ، 1393)
- وحدانیکلگستانی، ح. (386 ش.، آبان و آذر). کریستیان برومبرژه: تالش در حال پرس شدن است. تالش، (32)، 22-20. http://www.mahnametalesh.blogfa.com/post/47
- کیانی، م. (1386 ش.، اسفند). کریستیان برومبرژه: من از احساسات سینماگران هنگام کار با آنها خیلی میترسم، به این دلیل که معمولا تحقیق نکردهاند! فرهنگ و سینما. (193)، 54 - 55. https://www.magiran.com/volume/38955
- تعدادی از سخنرانیهای کریستیان برومبرژه در وبگاه زیر بارگذاری شدهاند:
سایر منابع پیشنهادی به زبان های دیگر
- Canal-U. (n.d.). Bromberger, Christian (1946-....). https://www.canal-u.tv/intervenants/bromberger-christian-02675438x
گردآورنده
مینا گلستانی
آبان ماه 1401ش.
تاریخ آخرین ویرایش
<span>1402-09-17</span>