1800م. - 1876م.

کریستین لاسن در نروژ به دنیا آمد و در مدرسۀ کلیسای جامع برگن تحصیل کرد. پس از تحصیل در دانشگاه اسلو، به آلمان نقل مکان کرد و تحصیلات خود را در دانشگاه هایدلبرگ(Heidelberg)  و دانشگاه بن(Bonn)  ادامه داد. او در این دانشگاه‌ها زبان ساسنکریت را آموخت. پس از سه سال زندگی در لندن و پاریس به بن بازگشت و در آن‌جا زبان عربی خواند و مدرک دکترای خود را در این رشته دریافت کرد. رسالۀ دکتری لاسن درمورد یادداشت‌های عربی جغرافیای پنجاب بود. بلافاصله پس از دریافت مدرک دکتری و در سال 1830م. در دانشگاه‌ بن مشغول به تدریس شد و در سال 1840م. استاد زبان و ادبیات هند قدیم شد. لاسن تا پایان عمر در دانشگاه بن ماند  (Blangstrup, 2008, 484).

کریستین لاسن طی سه سالی که در پاریس و لندن گذراند به نسخه‌برداری و جمع‌آوری نسخه‌های خطّی و جمع‌آوری مطالب برای پژوهش‌های آینده، به‌ویژه پژوهش در حوزۀ نمایش‌نامه و فلسفۀ هندو، پرداخت. او علاوه‌بر مطالعۀ زبان‌های هندی، در سایر زمینه‌های پژوهشی زبان‌شناسی نیز پیشگام بود. او در حوزۀ دستور زبان بلوچی و براهویی و لیسیایی نیز تخصّص داشت. او به زبان زند و مطالعات ایرانی نیز علاقه داشت و دانش کتیبه‌های میخی پارسی باستان را بهبود بخشید. اولین تلاش‌های موفقیت‌آمیز برای رمزگشایی خط برهمی در سال 1836م. توسّط لاسن انجام شد که از یک سکّۀ دوزبانۀ یونانی- برهمی پادشاه هندو- یونانی برای شناسایی صحیح چندین حروف برهمی استفاده کرد. او هم‌چنین یکی از اولین محققانی در اروپا بود که با موفقیت به رمزگشایی سکّه‌های تازه کشف شدۀ باختری، هندو- یونانی و هندو- سکایی با افسانه‌های خاروشتی (Kharoshti) دست زد (Blangstrup, 2008, 484).

کریستین لاسن بین سال‌های 1831م.- 1829م. به‌همراه آگوست ویلهلم فون شلگل (August Wilhelm von Schlegel)  نسخه‌ای انتقادی از هیتوپادسا ارائه کرد. این نسخه شروع مطالعۀ انتقادی ادبیات ساسنکریت است. سایر آثار او عبارتند از:

1. بیوگرافی آلمان Allgemeine Deutsche Biographie))
2. واژگان مکالمۀ مایرز Meyers Konversations-Lexikon))
3. کتیبه‌هایی به خطّ میخی پارسی قدیم از تخت جمشید(Altpersischen Keil-Inschriften von Persepolis)

کتاب کریستین لاسن در مورد کتیبه‌های خط میخی تخت جمشید در سال 1836م.، یک ماه قبل از این‌که دوستش اوژن برنوف (Eugène Burnouf) به‌طور مستقل نتایج بسیار مشابهی را منتشر کند،  منتشر شد. او در این اثر به‌سختی کلمات و شکل‌های دستوری را با معادل‌های اوستایی و سانسکریت آن‌ها مقایسه می‌کند و صداهایی را برای نمادها پیشنهاد می‌کند. این کتاب از یک قلم میخی طرّاحی‌شده استفاده کرده است. این مجلد در مجموعۀ کتابخانۀ کمبریج، هم‌چنین شامل یک تک‌نگاری کوتاه دربارۀ واج‌شناسی فارسی باستان است که در سال 1847م. توسط آشوری‌شناس جولیوس اوپرت (Julius Oppert) در برلین منتشر شد. اوپرت نتایج لاسن را در پرتوی خاطرات مهم هنری کرسویک راولینسون (Creswicke Rawlinson) در سال 1846م. بر روی کتیبۀ سه زبانۀ بیستون بازبینی کرده است (Cambridge, 2022).

4. دربارۀ تاریخ پادشاهان یونانی و هندو-سکایی در باختری، کابل و هند با رمزگشایی از افسانه‌های قدیمی کابل بر روی سکه‌های آن‌ها (Zur Geschichte der griechischen und indoskythischen Könige in Baktrien, Kabul und Indien durch Entzifferung der altkabulischen Legenden auf ihren Münzen)
5. آثار باستانی هند Indische Alterthumskunde))
6. ویرایش گزیدۀ واژه‌نامۀ سانسکریت (Anthologia Sanscritica glossario instructa edidit Christianus Lassen)
7. پالی، یا زبان مقدّس شبه جزیرۀ ماورای گنگ (Essai sur le pali, ou langue sacrée de la presqu'île au-dela du Gange)
8. دربارۀ کتیبه‌های میخی از نوع اوّل و دوم (Ueber die Keilinschriften der ersten und zweiten Gattung)

هیچ یک از آثار لاسن در ایران ترجمه و منتشر نشده است.

المیرا کریمی

مرداد ماه 1401ش.