1855م. - 1934م.

ادمون پوتیه در 13 آگوست 1855 م. در زاربروکن (Saarbrücken)، راینلند (Rhineland) به دنیا آمد. پدر او مهندس راه و ساختمان بود. او در دبیرستان کوندورسه (Lycée Condorcet) موفق به کسب مقام شد و به تحصیل در رشتۀ علوم انسانی در مدرسه عالی نرمال (École Normale Supérieure) در سال‌های 1874-1877م. و مدرسه فرانسوی آتن (Ecole franfaise d'Athenes, EFA) در سال‌های 1877-1880م. ادامه داد. در سال‌های 1880-1883م.  مدرس زبان و ادبیات یونانی در دانشگاه رن و تولوز (Rennes and Toulouse) بود. در 1883م. در پاریس مدرک دکترای خود را به دست آورد. پایان‌نامۀ او با موضوع گاه‌شماری آرکون‌های آتن (Archons of Athens) بود. وی همچنین از سال 1884م. استادیار و در سال‌های 1908-1924م. استاد در باستان‌شناسی و تاریخ هنر در آکادمی هنرهای زیبا  (Ecole des beaux-arts) در پاریس، و از سال 1886 م. استادیار و در سال‌های 1910-1924م. استاد در باستان‌شناسی شرقی و سفالگری باستانی در آکادمی لوور  (Ecole du Louvre) بود. همسر وی با نام مستعار ژاک مورل (Jacques Morel)، نویسنده‌ای بود که در سال 1912م. جایزۀ فمینا (Prix Femina) را با کتاب برگ‌های مرده (Feuilles Mortes) برنده شد. وی در4 جولای 1934م. در پاریس درگذشت (Wikipedia: Edmond Pottier).

پوتیه در سال 1884م. دستیار و در سال 1893م. محافظ جانشین و در 1910-1924م. محافظ اجرایی بخش آثار باستانی شرقی و سفال های باستانی در موزه لوور بود. از سال 1899م.، عضو آکادمی کتیبه‌ها و نوشته‌های زیبا و هنری (Academie des inscriptions et belles-lettres) شد(Rouet, 2014) . در اواخر دوران حضورش در مؤسسۀ آتن در سال‌های 1880م. تا 1882م.، او و سالومون رناک(Salomon Reinach)  برای حفاری قبرستان میرینا(Myrina)  در نزدیکی اسمیرنا(Smyrna)  در آسیای صغیر استخدام شدند. سفال‌های هلنیستی که به تعداد زیاد در آنجا یافت شدند یکی از علایق اصلی او باقی ماندند (Ibid) وی کار خود در موزه لوور و مدرسه هنرهای زیبا را مدیون حمایت لئون هوزی(Leon Heuzey)  بود که به تحریک او در سال 1884م. تا سال 1886م. به عنوان دستیار مستقل بدون مزد وارد خدمات موزه شد. او درآمد خود را با جانشینی به عنوان استاد برای هوزی و کار برای واژه‌نامه باستانی یونان و روم (Dictionnaire des antiquites grecques et romaines)  بهبود بخشید (Ibid). در سال 1886م.، سفال‌های باستانی موزۀ لوور از انبار آثار باستانی یونانی-رومی منتقل شد و به دپارتمان شرق‌شناسی که در سال 1881‌م. به ابتکار هوزی تأسیس شد، اضافه شد. این مجموعۀ ترکیبی تنها در دورۀ حضور هوزی و پوتیه به این شکل وجود داشت. این شکل مجموعه نشان‌دهندۀ این نظریه بود که توسعۀ فرهنگ یونان عمدتاً از تأثیر شرق نزدیک حاصل شده است. اولین وظیفۀ پوتیه تنظیم مجدد گالری کامپانا (Galerie Campana) از نظر کاتالوگ‌های ظروف سفالی باستانی بود که بین سال‌های 1896م. و 1906م. ایجاد شد (Ibid). در طول تصدی خود در موزۀ لوور، وی اولین جلسۀ اتحادیۀ ملی آکادمیک را با هدف ایجاد مجموعه کامل گلدان های یونانی که در مجموعه‌های ملی هر کشور نگهداری می‌شد، در سال 1919م. ترتیب داد. او اولین بروشور (fascicule) را برای موزۀ لوور در سال 1922م. تولید کرد (Wikipedia: Edmond Pottier). پوتیه سه آلبوم از گلدان‌های باستانی لوور را منتشر کرد که برای متخصصان در نظر گرفته شده بود (1922-1897م.). از جلد سوم این فهرست توسط مجموعۀ گلدان‌های باستانی (Corpus Vasorum Antiquorum, CVA) جایگزین شدند. وظیفۀ این مجموعه که تحت نظارت اتحادیه بین‌المللی آکادمیک (Union academique international, UAI) مستقر در بروکسل (Brussels) بود، جمع‌آوری و مستندسازی تمام ظروف سفالی باستانی در موزه‌های عمومی و مجموعه‌های خصوصی بود. پوتیه نیروی محرک، سازمان‌دهنده و مدیر این پروژه بود. جلد اول در 1922م. و هفت مورد دیگر به دنبال آن در سال 1933م. تهیه شد. در سه بروشور اول در موزۀ لوور (1922-1925 م.)، پوتیه فضای قابل توجهی را به سفال‌های شوش اختصاص داد. در روح خالق آن، این مجموعه نوشته‌ها قصد داشت تا با استفاده از روش‌های تطبیقی، حل مسائل انسان‌شناسی مرتبط با تکامل جوامع باستانی خاور نزدیک و اروپا را تسهیل کند (Rouet, 2014). پوتیه یک هلنیست و در عین حال یک شرق‌شناس، یک باستان‌شناس، یک مورخ هنر، یک مدیر موزه و یک معلم و به طور کلی یک دانشورز در بسیاری از جوانب بود. عموماً نهاد موزه کانون مطالعات و فعالیت‌های متنوع او بود. او در سال 1924م. نوشت: «لوور برای من آزمایشگاهی بی‌نظیر بود.» (Ibid).

•  دوریس و نقاشان گلدان یونانی.

در این اثر پوتیه توجه ما را به هنرمند تصویرنگاری در یونان باستان به نام دوریس معطوف می‌کند، مردی که قصد «تصویر کردن» کار دیگری را ندارد، بلکه قصد دارد آثار هنری خود را تولید کند. دوریس گاهی اوقات از مواد مشابه هومر یا آرکتینوس استفاده می‌کند، اما در نهایت آن را به کار خود و الهام فطری خود تبدیل می‌کند (مقدمۀ کتاب).

• مطالعه بر روی لکیتوی سفید آتیکا.
• قبرستان میرینا: تحقیقات باستان‌شناسی انجام‌شده به نام و با هزینۀ مدرسۀ فرانسوی آتن (با سالومون رناک).

در این اثر وی به همراه سالومون رناک با حفاری قبرستان به مطالعه روی سفال‌های هلنیستی این ناحیه پرداختند.

• مجسمه‌های سفالی در دوران باستان.
• گلدان‌های عتیقه لوور، 2 جلدی.
• دیفیلوس و مدل‌سازان سفالی یونانی.
• طراحی یونانی مربوط به گلدان‌های منقش.
• هنر هیتی، 2 جلد.
• موزۀ لوور، آثار باستانی آشوری.
• عتیقه‌های سوزیان (مأموریت جی. دو مورگان) (توسط موریس پزارد، ادمون پوتیه).
• بررسی تاریخی و گاه‌شماری گلدان‌های منقوش آکروپلیس شوش.
• تحقیقات باستان‌شناسی. سری پنجم: سرامیک‌های منقش شوش و آثار کوچک دوران باستان. (ادمون پوتیه، ژاک دو مورگان و رولان دو مکونم).

در این اثر به سفال‌های منقوش یافت‌شده در شوش پرداخت شده و این آثار از نظر باستان‌شناسی مورد بررسی قرار گرفته‌اند.  

تا کنون هیچ اثری از پوتیه به فارسی منتشر نشده است.

مریم موسوی زاده

خردادماه 1401ش.