جورج پرسی باجر - George Percy Badger
جورج پرسی باجر George Percy Badger شرقشناس، مبلغ مسیحی، جهانگرد انگلیسی و محقق زبان و ادبیات عربی و مالتی است. هم به عنوان یک مبلغ مسیحی و هم در نقش یک سیاستمدار و پژوهشگر زبان عربی حضور قابل توجهی داشت. کتابی هم درباره منازعات ایران و بریتانیا در منطقه بلوچستان و مکران به نگارش درآورد.
تولد و درگذشت
1815م. –1888م.
سوابق زندگی و تحصیل
جورج پرسی باجر در آوریل سال 1815م. در شهر چلمزفورد انگلستان (Chelmsford) متولد شد. پس از گذر از سالهای نوجوانی در انگلستان به کشور مالت سفر کرد. آشنایی او با گویش مالتی اساس علاقهاش به زبان و ادب عربی را فراهم آورد. پس از آن در سالهای 1835م. و 1836م. شهر بیروت را برای یادگیری زبان عربی برگزید و در این زمینه موفقیت خوبی به دست آورد (Carlyle, 1901). باجر هرگز تحصیلات آکادمیک نداشت و برای این مهم به دانشگاه نرفت. درحقیقت همۀ علم خود از زبان و ادب مالتی و عربی را به صورت خودآموز و تجربی فراگرفته بود. شباهت این دو زبان و این نکته که زبان مالتی گویشی محاورهای از زبان عربی بوده، مسبب یادگیری هرچه سریعتر و بهتر زبان عربی شد. باوجود اینکه مدرک تحصیلیِ دانشگاهی نداشت اما در سال 1873م. و تقریباً در اواخر عمر خود موفق به دریافت مدرک دکتری- البته به صورت افتخاری - (Roper, 1984) در زمینه حقوق مدنی شد. جالب اینکه مدتی بعد از یادگیری زبان و تاریخ ادب عربی، تصمیم گرفت تا در زمرۀ روحانیت مسیحی درآید و این اقدام در سال 1841م. صورت داد (گروه مؤلفان و مترجمان، 1382، ص. 43). در برخی منابع فقط از تدریس زبان عربی و مالتی در دانشگاه کمبریج (University of Cambridge) به عنوانِ مهمترین سابقۀ تدریس باجر یاد شده است (Ansorge, 2016).
سوابق اجرایی و پژوهشی
جورج پرسی باجر در زمینۀ زبان و ادبیات مالتی و عربی تخصص و تبحر داشته و افزون بر این به عنوان یک کشیش و مبلغ مسیحی نسطوری و نیز یک شرقشناس، جهانگرد و تاحدی سیاستمدار بریتانیایی شناخته شده است. تحقیقات او در حوزۀ تاریخ ادب عربی نشان از تسلط بالای وی بر این زبان دارد. ضمن اینکه باتوجه به مدت زمانی که در کشور مالت حضور داشت توانست چند پژوهش پیرامون آن منطقه و تاریخ و فرهنگش ارائه دهد که در نوع خود قابل توجه هستند. در حوزۀ ایرانشناسی چندان فعال نبود و تنها یک کتاب با موضوع درگیریها و کشمکشهای دولت ایران بر سر مناطق بلوچستان و مکران با بریتانیا نوشته است.
این شرقشناس کوشا، در جوانی مسافرتهای بسیاری به کشورهای مختلف به ویژه هند، خاورمیانه و مالت انجام داد. از دیگر اقدامات باجر در حوزۀ اجرایی، تبلیغ کیش مسیحی نسطوری بود (Ansorge, 2016). آشنایی با مشرقزمین سبب شد تا از سوی اُسقف اعظم کانتربری (archbishop of Canterbury) به عنوان نماینده مسیحیان نسطوری منطقۀ کردستان و سایر مسیحیان شرق برگزیده شود و از سال 1842م. تا 1845م. در خاورمیانه حضور یابد (Annual Register, 1889, 125). در سال 1850م. نیز بارِ دیگر به این ناحیه فرستاده شد. در سال 1845م. از طرف شرکت هند شرقی (East India Company)، مقام عالی روحانی در شهر بمبئیِ هند به وی اعطا گردید. چند سال بعد به جنوب شبه جزیره عربستان اعزام شد و مدیریت کلیسای شهر عَدَن (در جنوب یمن امروزی) را عهدهدار شد. در همین دوران بود که انگلستان به بندر بوشهر ایران حمله کرد. باجر یکی از کسانی بود که در این حمله در لشگر مهاجم حضور داشت. همچنین یکی از کسانی بود که در غلبه بر شورش عمان در سال 1860م. ایفای نقش داشت. مدتی پس از این هم کاری سیاسی به وی محول شد. این کار منشیگری سفارت بریتانیا در ناحیه زنگبار(واقع در تانزانیا) (Zanzibar) بود (گروه مؤلفان و مترجمان، 1382، ص. 43).
علاوه بر سِمَتها و حضورهای مذهبی و سیاسی، جورج پرسی باجر در نهادهای علمی هم فعال بود. مثلاً عضوی از انجمن عتیقهشناسی لندن (Society of Antiquaries of London) و نیز انجمن زیستشناسی لندن (Zoological Society of London) بود (همان). به پاس خدماتش به دولت ایتالیا در سال 1873م. نشان تاج ایتالیا با رستۀ فرمانده شوالیه (Knight commander of the order of the Crown of Italy) را از پادشاه این کشور دریافت کرد. همچنین به سبب حضور مؤثرش در زنگبار، سلطان این ناحیه در سال 1880م. به او مدال افتخاری اعطا کرد (The Victorian Royal Navy, n.d).
آثار
تقریباً اکثر آثارِ بهجای مانده از جورج پرسی باجر به صورت کتاب به انتشار درآمدهاند و موضوعات متنوعی را شامل میشوند. در بخش زیر اکثر این تألیفات را معرفی کردهایم.
- - کتاب:
- تمرینهای دستور زبان عربی و انگلیسی و مکالمات روزمره، خصوصاً جهت استفاده دانشجویان انگلیسی زبان.
- نسطوریان و مراسم مذهبی آنان: به همراه روایت ماموریتی به بین النهرین و کردستان مابین 1842-1844 و دیداری دیرهنگام از آن کشورها در سال 1850م.
- یادداشتهای کشیش جورج پرسی باجر درباره دعاوی ایران نسبت به بلوچستان و مکران.
- سفرنامه لودویک دی وارتما به مصر، سوریه، صحرای عربستان، عربستان عید(یمن)، ایران، هندوستان و اتیوپی مابین 1503 تا 1508ب.م.
- تاریخ امامان و سادات عمان: از 661 تا 1856ب.م.
- فرهنگ لغت انگلیسی-عربی: شامل تبدیل معادل کلمات و جملات اصطلاحی انگلیسی به عربی ادبی و محاورهای.
- توصیف مالت و غودش.
- راهنمای تاریخ مالت و غودش.
- بازدید از باریکه سازههای کانال سوئز...به همراه یک نقشه.
- محاکمه آقای جِی. ریچاردسون به اتهام افترا علیه مذهب کاتولیک رومی.
- دولت مردگان.
- خطابههایی درباره دولت مردگان: گذشته، حال و آینده.
آثار به زبان های دیگر
- - Book:
- (Badger, G.P., & Shidyāq, A.F. (1840). Arabic and English grammatical exercises and familiar dialogues chiefly intended for the use of students in the English language. n.p.).
- (Badger, G.P. (1852). The Nestorians and Their Rituals: With the Narrative of a Mission to Mesopotamia and Coordistan in 1842-1844, and of a Late Visit to Those Countries in 1850. Joseph Masters).
- (Badger, G.P. (1863). Memorandum by the Rev. G. P. Badger on the Pretensions of Persia in Beloochistan and Mekran.p.).
- (Badger, G. P. (Ed.). (1863). The Travels of Ludovico Di Varthema in Egypt, Syria, Arabia Deserta and Arabia Felix, in Persia, India, and Ethiopia, A.D. 1503 to 1508. Hakluyt Society.).
- (Ibn-Ruzaiq, Ḥ. I., Badger, G. P. (1871). History of the Imâms and Seyyids of 'Omân: From A. D. 661 - 1856. Hakluyt Society.)
- (Badger, G. P. (1881). An English-Arabic Lexicon: In which the Equivalents for English Words and Idiomatic Sentences are Rendered Into Literary and Colloquial Arabic. C.K.Paul & Company.).
- (Badger, G. P. (1838). Description of Malta and Gozo. M. Weiss.).
- (Badger, G. P., Zammit, N. (1869). Historical Guide to Malta and Gozo. Calleja.).
- (Badger, G. P. (1862). A Visit to the Isthmus of Suez Canal Works With a map. Smith, Elder & Company.).
- (Badger, G. P. (1839). Trial of Mr. J. Richardson for an Alleged Libel Against the Roman Catholic Religion. Church Mission Press.).
- (Badger, G. P. (1871). The State of the Dead (2nd). Bell&Daldy.).
- (Badger, G. P. (1861). Sermons on the State of the Dead, past, present, and future. Education Society's Press.).
آثار منتشرشده به فارسی
تاکنون هیچ نوشتهای از جورج پرسی باجر به فارسی ترجمه نشده است.
منابع
- گروه مؤلّفان و مترجمان، -. (1382ش.). فرهنگ خاورشناسان: زندگینامه و کتابشناسی ایرانشناسان و اسلامشناسان (ج. 4). پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
منابع به زبان های دیگر
- Ansorge, C. (2016). Cambridge University Library Islamic Manuscript Collection: Origins and Content. Journal of Islamic Manuscripts, 7(2), 127-151. https://doi.org/10.1163/1878464x-00702001.
- Carlyle, E.I. (1901). Badger, George Percy. In L., Sidney (Ed.), Dictionary of National Biography. Smith, Elder & Co. https://en.wikisource.org/wiki/Dictionary_of_National_Biography,_1901_supplement/Badger,_George_Percy.
- Roper, G. (1984). George Percy Badger (1815-1888). Bulletin (British Society for Middle Eastern Studies), 11(2), 140-155. http://www.jstor.org/stable/194916.
- Burke, E. (Ed.). (1889). The Annual Register (Vol. 130). Longmans, Green. https://books.google.com/books?id=ObEHAAAAIAAJ&q=George%20Percy%20Badger&pg=RA5-PA125#v=onepage&q=George%20Percy%20Badger&f=false.
- The Victorian Royal Navy. (n.d.). George Percy Badger. https://www.pdavis.nl/ShowBiog.php?id=7.
سایر منابع پیشنهادی به زبان های دیگر
- George Percy Badger. (2023, April 24). In Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/George_Percy_Badger.
گردآورنده