«نامشخص»- «در قید حیات»

جیمی کی کامستاک اسکیپ، در سال 2009م. در رشتۀ مطالعات خاورنزدیک از دانشگاه کالیفرنیا برکلی (University of California, Berkeley) در مقطع کارشناسی فارغ‌التحصیل شد، عنوان پایان‌نامۀ کارشناسی او واقعیت نقاشی کیست؟ بازتعریف شرق‌شناسی در نمایندگی‌های بریتانیایی مسجد سلطان حسن در قاهره (Whose Painted Reality? Redefining Orientalism in British Representations of the Sultan Hasan Mosque in Cairo) بود. اسکیپ دوبار در مقطع کارشناسی ارشد تحصیل کرد و دارای دو مدرک فوق لیسانس است. کارشناسی ارشد اول را در سال 2012م. از برنامۀ تحصیلات تکمیلی کالج ویلیامز درتاریخ هنر (ماساچوست) (Williams College Graduate Program (Massachusetts)) دریافت کرد. (Faculty of Asian and Middle Eastern Studies, 2024) پس از آن در مؤسسۀ هنر کورتولد لندن (The Courtauld  Institute of Art (London)) دورۀ کارشناسی ارشد تاریخ هنر را گذراند و در سال 2015م. موفق به دریافت مدرک فوق لیسانس دوم خود شد. اسکیپ دورۀ دکترای خود را در مؤسسۀ مطالعات منطقه دانشگاه لیدن (Institute for Area Studies, Leiden University) گذراند و در سال 2022م. از رسالۀ خود با عنوان پیوندهای توران دست‌نوشته‌های حماسی مصور ازبک‌های ابوالخیریان قرن شانزدهم و مبادلات بین سلسله‌ای آنها (Scions of Turan: Illustrated Epic Manuscripts of the 16th-Century Abū’l- Khairid Uzbeks and Their Cross-Dynastic Exchanges) دفاع کرد. پس از آن دورۀ دوسالۀ فلو را در سال 2024م. دردانشگاه آکسورد آغاز کرد. این دوره مربوط به ایجاد یک پایگاه داده از دستنوشته‌های مصور ابوالخیرید (شیبانی) و صفحات پراکنده است. او در زمان نگارش این زندگینامه، مدرس نیوکالج در زبان فارسی و پژوهشگر جوان بدون کمک هزینۀ دانشگاه آکسفورد است.  (Academia, 2024). جیمی کی کامستاک اسکیپ در دانشگاه‌های مختلفی همچون دانشگاه آکسفورد، دانشگاه سنت‌اندروز (University of St Andrews)، دانشگاه لیدن،‌ دانشگاه دولتی شرق‌شناسی تاشکند (Tashkent State University of Oriental Studies) و مؤسسۀ شرق‌شناسی ابوریحان بیرونی(Abu Rayhan Beruni Institute of  Oriental Studies)، دانشگاه تورنتو (University of Toronto)، دانشگاه دولتی زبان و ادبیات ازبکی علیشیر ناووی تاشکند (Alisher Navo’i Tashkent State University of Uzbek Language and Literature)، و موارد دیگر تدریس کرده است. (Ibid.). جیمی کی کامستاک اسکیپ در سال 2022م. بورسیۀ تحصیلی اراسموس (Erasmus) و فلوشیپ مؤسسۀ شرق‌شناسی بیرونی (Al-Beruni Institute for Oriental Studies) ازبکستان دریافت کرد. بورسیه تحصیلی دکتری پژوهشی مؤسسۀ شرقی استانبول در سال 2020م.، کمک هزینه تحصیلات تکمیلی اعتماد برکات 2019م، بورسیه اعتماد هند باستان و ایران برای پژوهش در مورد یک شی در مجموعه در سال 2019م.، از جمله دیگر بورسیه‌هایی است که جیمی کی کامستاک اسکیپ به آن دست یافته است. او همچنین برنده جایزه صندوق تأمین مالی پژوهش‌های دانشگاه لیدن در سال 2018م. تا 2019م. شده است. (Oxford Nizami Ganjavi Centre, 2024)

جیمی کی کامستاک اسکیپ در سال 2023م. پژوهشگر کوتاه مدت مؤسسۀ واربورگ لندن (Warburg Institute) بود. او در این مدت در مورد قرون وسطی تا نسخه‌های خطی حماسی و عاشقانه فارسی، ترکی، فرانسوی و انگلیسی به زبان فارسی، ترکی، فرانسوی و انگلیسی در مورد اسکندر مقدونی (Alexander the Macedonian) و انتقال ایده‌ها به فرهنگ‌ها پژوهش می‌کرد. علاوه‌براین او در سال 2023م. در مرکز نظامی گنجوی آکسفورد به پژوهش در حوزۀ نسخه‌های خطی ابوالخیرید در مجموعه‌های بودلیان و اشمولیان و ترجمۀ منابع اولیه مربوط به کتاب مقدس بخاری پرداخت. (Academia, 2024). اسکیپ در مؤسسه‌ها و انجمن‌هایی همچون انجمن مطالعات جوامع فارسی زبان (Association for the Study of Persianate Societies)، مؤسسه مطالعات فارسی بریتانیا (British Institute of Persian Studies)، انجمن مورخان هنر اسلامی (Historians of Islamic Art Association) و انجمن ایران‌شناسی اروپا (Societas Iranologica Europaea) عضویت دارد. عضویت اسکیپ در این انجمن‌ها ادامه‌دار بوده و تا زمان نگارش این زندگینامه عضویت او فعال بوده است. (Ibid.). جیمی اسکیپ به زبان‌های فارسی و عربی مسلط است. زبان‌های عربی، روسی، فرانسوی، آلمانی و اسپانیایی را در حد خواندن می‌داند. او داور مجله شرق مدرن (Oriente Moderno) است. کامستاک اسکیپ همچنین رئیس، هماهنگ‌کننده و مدیر تبلیغات نِسا، انجمن دانشجویی مطالعات خاورنزدیک (NESSA: Near Eastern Studies Student Association) است. او در این انجمن رهبر گروهی است که به هنر، تاریخ، زبان‌ و فرهنگ‌های خاور نزدیک باستان و مدرن اختصاص دارد. اسکیپ بین سال‌های 2014م. تا 2015م. دستیار پژوهشی بنیاد میراث ایران (Iran Heritage Foundation) بوده است. جیمی اسکیپ در بنیاد توسعه هنر و فرهنگ (Art and Culture Development Foundation) زیر نظر وزارت فرهنگ ازبکستان خدمات مشاوره‌ای در خصوص رویدادهای مربوط به هنرهای زیبا، ‌ادبیات، تئاتر، موسیقی، معماری و رقص ارائه می‌دهد. (Ibid.). جیمی کی کامستاک اسکیپ مجموعه‌دار و کریتور موزه‌هایی همچون موزۀ هنرهای اسلامی مالزی (Islamic Arts Museum Malaysia)، بخش خاورمیانه موزۀ بریتانیا (British Museum, Middle East Department)، موزۀ هنرهای آسیایی سن‌فرانسیکو (Asian Art Museum San Francisco) و مانند اینها بوده است. (Ibid.).  

• -کتاب:
• قهرمانان افسانه،‌ قهرمانان تاریخ: دست‌نوشته‌های مبارز ازبکان شیبانی در ماوراء النهر.
• - مقاله:
• هنر دکو شروع شرق‌شناسی در آمریکا: عمامه‌های شهری ایرانی و نسخه‌های دیگر.
• مالکیت بر مرکز هنرهای خطی آسیا، خاندان ابوالخیرید (ازبکی).
• از نمایشگاه جهانی تا دیزی‌لند، غرفه‌ها به‌عنوان معابد.
• از غلام گرجی تا استاد صفوی: چند افزوده احتمالی به مجموعه سیاوش بیگ گرجی.
• از خان تا سلطان: ابوالخیرید شاهنامه در کتابخانه کاخ توپکاپی (1488) و تولید و ارائه نسخه‌های خطی در زمان عبدالله بن اسکندرخان.
• - دیگر آثار:
• پردۀ ایران: تاریخ‌نگاری هنرهای کتاب ابوالخیرید (شیبانی) و مکتب بخارا در دوران جنگ سرد.

دست‌نوشته‌ها اشیایی هستند که طبقه‌بندی آنها با روش‌های تاریخی هنر مرسوم دشوار است. این کتاب‌ها را می‌توان خیلی دیرتر از زمانی که اجزای متنی نوشته شود، مجدد بازبینی کرد، دوباره خواند، به آن افزود، بر اساس آن نقاشی کرد و به تصویر کشید. این مداخلات می‌توانند از قرن‌ها عبور کنند و حتی از عمر صاحبانشان بگذرند، بنابراین طبقه‌بندی آنها بیش از آنکه آشکار باشد، گیج‌کننده است. طبقه‌بندی دست‌نوشته‌های دست‌نخورده به‌عنوان محصولات یک سلسله یا یک دورۀ زمانی، دشوارتر است، زمانی که تولیدات از کارگاه‌های سلطنتی نباشند، اغلب در برابر انتساب‌های منفرد از سبک یا مکان مقاومت می‌کنند. با توجه به نوع‌شناسی آنها بر اساس قدرت‌های بزرگ منطقه‌ای، از دست‌نوشته‌هایی که در یک منطقه نوشته شده‌ اما در محلی دیگر مصور شده‌اند یا آن‌هایی که حاوی نقاشی‌هایی از چندین هنرمند در سبک‌های مختلف هستند چه باید بسازیم؟ چگونه اشیای مصوری را که در بین سلسله‌ها می‌لغزند و آثاری از بازسازی‌ها و نقاشی‌های چندگانه در خود دارند، طبقه‌بندی کنیم؟ این اثر به دنبال پاسخ‌گویی به این پرسش‌ها است. (Comstock-Skipp, 2023).

• ترجمه ترکی شاهنامه در تاجیکستان و تولید نسخه‌های خطی در زمان الحاق ابوالخیر به خراسان (1588م. – 1598م.).

در زمان تهیۀ این زندگینامه، هیچ‌یک از آثار جیمی کی کامستاک اسکیپ به فارسی ترجمه و منتشر نشده است.

برای آشنایی بیشتر با آثار جیمی کی کامستاک اسکیب به صفحه آکادمیای این ایران‌شناس که در بخش منابع آمده است مراجعه کنید.

المیرا کریمی

اردیبهشت 1403م.