یس پتر آسموسن - Jes Peter Asmussen

یس پتر آسموسن Jes Peter Asmussen ایران‌شناس و زبان‌شناس دانمارکی معاصر بوده‌است. متخصّص ادیان باستانی ایران به‌خصوص آیین مانی و تاریخ و ادبیّات فارسی و عربی است. وی مشاور و متخصّص زبان‌های ایرانی قبل از اسلام بود و منتخبی از آثار نویسندگان و شعرای معاصر ایران به زبان دانمارکی ترجمه کرد و منتشر ساخت.

تولد و درگذشت

1928م.- 2002م.

سوابق زندگی و تحصیل

او تحصیلات ابتدایی را در زادگاه خود در Aabenraa گذراند. و تحصیلات عالیۀ خود را در دانشکدۀ الهیات به پایان رسانید و در 1965م. به اخذ دکترا نایل شد. وی در سال 1960م. دانشیار بخش مطالعات ایران‌شناسی دانشگاه کپنهاگ University of Copenhagen و در سال 1967م. به سمت پروفسوری زبان‌شناسی ایرانی همین دانشگاه منصوب شد (نیک‌بین، 1379، 26). وی توانست بورس تحصیلی در ایران نیز دریافت کند و در دانشگاه تهران تحصیل کند. وی تحصیلات ایران‌شناسی خود را با تحصیل در کمبریج، لندن، هامبورگ و تهران به پایان رساند. در میان معلّمان وی می توان از سر هارولد دبلیو بیلی Sir Harold W. Bailey، آن ماری فون گابین Annemarie von Gabain و والتر بی هینگینگ Walter B. Henning نام برد. وی در سال 1966م. و پس از بازنشستگی کای بار Kaj Barr دانشیار شد. اسموسن کرسی استادی خود را تا زمان بازنشستگی خود در سال 1998م. حفظ کرد. برنامۀ آموزش اسموسن شامل فارسی قدیم، میانه و جدید، اوستایی، کردی، ارمنی، عبری، آرامی بود. وی هم‌چنین برای سخنرانی به بسیاری از دانشگاه‌های اروپایی و آسیایی از جمله تهران سفر کرد. اسموسن عضو و حتی عضو برجستۀ بسیاری از جوامع علمی در دانمارک و خارج از کشور بود. دانشگاه لوند Lund University در سوئد دکترای افتخاری را به وی اعطا کرد (ایرانیکا).

سوابق اجرایی و پژوهشی

آسموسن مشاور و متخصّص زبان‌های ایرانی قبل از اسلام بود و چند بار به ایران سفر کرده بود. وی منتخبی از آثار نویسندگان و شعرای معاصر ایران را به زبان دانمارکی ترجمه کرد و منتشر ساخت (نیک‌بین، 26). در 1973م. به عضویت آکادمی سلطنتی علوم دانمارک The Royal Danish Academy انتخاب شد. در سال 1976م. به لقب شوالیۀ دانبروگ مفتخر گردید (رستمی، 1390، 611). وی پس از آرتور کریستینسن Arthur Christensen و کای بار سومین نمایندۀ بزرگ مدرسۀ دانمارک Danish School در حوزۀ مطالعات ایران‌شناسی بود که در قرن 20 سهمی اساسی در اکتشاف تاریخ فرهنگی و سیاسی ایران قبل از اسلام داشت. اسموسن بیش از پیشینیان خود به این موضوع علاقه نشان داد و فعالیت خود را بر کلیۀ ادیان در ایران، از زرتشت تا اسلام، متمرکز کرده بود. او هم‌چنین کار خود را به مطالعه درمورد مسیحیت در ایران باستان و ادبیات فارسی یهود توسعه داد. به گفتۀ خود اسموسن آن‌چه باعث علاقۀ او به مطالعات ایران شد، رمانی بود از جک لندن Jack London که در ایّام تعطیلات خود خوانده‌بود، شخصیت اصلی آن داستان به عمر خیام بسیار علاقه داشت و در گفته هایش از رباعیّات خیام استفاده می کرد. پس از آن او در یک سمینار درباره خیام شرکت کرد (ایرانیکا).

آثار

متون تاریخ از دوران هخامنشی (1960م.)
ملاحظاتی دربارة برخی قصّه‌های عامیانۀ ایرانی در ارتباط با جادوگری (1964م.)
ادبیّات کلاسیک فارسی نو در ترجمۀ آثار یهودی– فارسی (1968م.)
چند واژۀ کم‌یاب در مثنوی جمشید و خورشید از سلمان ساوجی (1968م.)
نظری به ادبیّات کلاسیک ایران (1971م.)
ادبیّات ایران (1973م.)
نوای سرودها به یهودی- فارسی (1977م.)
تتبّعات دربارۀ مذهب مانوی (1965م.) (رستمی، 1390، 612)
ایران شناسی در دانمارک

آسموسن بیست و پنج مقاله راجع به ایران در مجلّه‌های مختلف نوشته‌است. برخی از مهم‌ترین آنها عبارتند از:

مسیح مانوی، تحقیق در متون ترکستان چین در مجلّة مطالعات علوم الهی دانمارک (1958م.)
یک منبع ایرانی: تاریخ زندگی قسطنطین بزرگ امپراطور روم در مجلّۀ مطالعات علوم الهی (1958م.)
مسیحیّت در ایران و ارتباط آن با آیین زرتشتی در مجلّۀ مطالعات علوم الهی (1962م.)
کلمۀ ایرانی نخجیر در طومارهای کهن. مکشوفۀ بحر‌المیّت در مجلّۀ کارنامۀ شرقی (1961م.)
مرگ کامبوزیا برای درج در یادنامۀ کوروش بزرگ (نیک‌بین، 1379، 27)

آثار به زبان های دیگر

Manichaean Literature,” in Persian Literature, Columbia Lectures on Iranian Studies 3, Costa Mesa, 1988.
"Bemerkungen zu einer “neuen” jüdisch-persischen Qohälät-Übersetzung,” in Études Irano-aryennes offerts à Gilbert Lazard, Paris, 1989, pp. 1-4.
“Salman Rushdie–sagen” (The Salman Rushdie case), in Semiramis. Tidsskrift om Orienten, Copenhagen, 1990, pp. 13-24.
“Sīmurγ in Judeo-Persian Translations of the Hebrew Bible,” in Iranica Varia: Papers in Honor of Professor Ehsan Yarshater, Acta Iranica 30, Leiden, 1990, pp. 1-5.
“Irans Filologi,” in Københavns Universitet, 1479-1979 VIII, Copenhagen, 1992, pp. 675-94
“Jθrgen Lœssøe (2. juni 1923–2. februar 1993),” in Det Kongelige Danske Videnskabelige Selskab, Copenhagen, 1994, pp. 241-63.
“Jesus i Islam” (Jesus in Islam), in Støtteselskabet for Pakistans Kirke, Årsskrift, Denmark, 1994, pp. 3-29.
“Ein jüdisch-persisches Vokabularium zum Hohen Lied,” in Memorial Volume of Otakar Klíma, Iranian and Indo-European Studies, Prague, 1994, pp. 1-13.
With H. Dadkhan, “En jødisk-persisk Daniel apocalypse, en oversšttelse af en apokryf Daniel tekst” (A Jewish-Persian Daniel apocalypse, a translation of an apocryphal Daniel text), in Dansk Teologisk Tidsskrift, 1998, pp. 199-215.

آثار منتشرشده به فارسی

ایران شناسی در دانمارک. (1389ش. تیر). ترجمۀ منیژه احدزادگان آهنی. ناشر: کتابخانۀ طهوری.
مقالۀ ابهام در زندگی زرتشت در کتاب دیانت زرتشتی (مجموعۀ سه مقاله از: پروفسور کار بار و پروفسور آسموسن و دکتر مری بویس). (1386ش.). ترجمۀ فریدون وهمن. تهران: انتشارات جامی.

منابع

1. رستمی، محمد. (1390ش.). ایران‌شناسی و ادبیّات فارسی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

2. نیک‌بین، نصرالله. (1379ش.). فرهنگ جامع خاورشناسان مشهور و مسافران به مشرق‌زمین. تهران: نشر آرون.

منابع به زبان های دیگر

3. Wikipedia

4. Encyclopædia Iranica

سایر منابع پیشنهادی به زبان های دیگر

گردآورنده