1380م. – 1440م.

وی از یک خانوادۀ نجیب در نزدیکی مونیخ (Munich) در سال 1380م. متوّلد شده بود. از خانواده و دوران کودکی وی اطلاعات کمی در دسترس است.

وی در سال 1394م. به مجموعۀ لئونارد ریچارتینگر (Leonard Richardinger) پیوست. ریچارتینگر در نیروهای کمکی تحت نظر پادشاه مجارستان خدمت می‌کرد. از آن‌جایی‌که پادشاه مجارستان در پی مبارزان مسیحی برای جنگ‌های صلیبی بود، ریچارتینگر و شیلتبرگر (Schiltberger) نیز با وی راهی این نبرد در مرز مجارستان شدند. در نبرد نیکوپولیس (Nicopolis) در 28 سپتامبر 1396م. وی زخمی و زندانی شد. هنگامی‌که سلامتی خود را تا حدودی بازیافت، سلطان بایزید اول (Bayezid I) او را در سال‌های 1396م. - 1402م. در ارتش خود به خدمت گرفت. شیلتبرگر تا سال 1427م. برده باقی ماند (Britannica). روایت اسارت و سفرهای یوهان شیلتبرگر، نشان می‌دهد که وی کاوشگر ناخواستۀ خاورمیانه بوده و درواقع وی اکثر اوقات در زندان و پیش سایر بردگان جنگی به‌سر می‌برده‌است. با این حال، روایت او از این جهت قابل توجّه است که جزئیات بی‌شماری راجع به فرهنگ مسلمانان قرون وسطایی ارائه می‌دهد، زیرا وی در مراسم مسلمانان بسیار بیشتر از آنچه از یک خارجی انتظار می‌رود شرکت داشته و در طول سفرهای خود شاهد فتوحات نظامی مسلمانان بوده است. روایت وی گزارشی دقیق از عقاید مسلمانان و جزئیات زندگی روزمرۀ اسیران آنها را ارائه می‌دهد. شیلتبرگر پس از فرار ابراز هم‌دردی کمی با مسلمانان کرد. البته باید توجّه داشت که وی اسیر مسلمانان بوده‌است و ممکن است در قضاوت، همه‌جانبه عمل نکرده باشد (Encyclopedia). سرانجام وی در سال 1427م. با کشتی به باواریا (Bavaria) بازگشت. پس از بازگشت به‌عنوان مأمور نگهبانی و فرماندۀ محافظ پادشاه مجارستان افتخار خدمت یافت. وی پس از بازگشت کتابی تحت عنوان بردگی و سفرهای یوهان شیلتبرگر در ایران، آسیا و آفریقا(Travelogue of Johann Schiltberger: Slavery and Travels of Johann Schiltberger in Iran, Europe, Asia and Africa) نگاشت؛ سفرنامه‌ای کم‌نظیر از دورۀ تیموریان که دربردارندۀ گزارش‌های ارزشمندی دربارۀ اوضاع سیاسی، اجتماعی و اقتصادی این دوره است. این اثر در زمان مؤلف به شهرت زیادی دست یافت و به زبان‌های متعددی نیز ترجمه شد. لشکرکشی‌های عثمانی‌ها در اروپا و آسیای صغیر، لشکرکشی‌های تیمور (Timur) نزاع‌های جانشینی پس از مرگ وی، شکل‌گیری دولت آق قویونلو (Aq Qoyunlu) جنگ‌های داخلی در اولوس جوجی (Ulus of Jochi) و مصر (Egypt) با دقّت به تصویر کشیده شده‌اند، زیرا مؤلف در بسیاری از این وقایع حضور داشته‌است. یادداشت‌های او درمورد اوضاع اقتصادی، تجاری و کشاورزی ایران مورد توجّه و در بسیاری از موارد منحصربه فرد است. تقابل دین اسلام و مسیحیت در قرون وسطی، فضای دینی سرزمین‌های اسلامی و برخی از آداب و رسوم دینی و اجتماعی مسلمانان و ارامنه با دقّت تمام شرح داده شده‌اند. این کتاب با داشتن چنین امتیازاتی ضمن روشن کردن گوشه‌هایی از تاریخ ایران و بخش بزرگی از سرزمین اسلامی و شرق اروپا می‌تواند از منابع قابل توجّه برای پژوهشگران علاقه‌مند باشد (Schiltberger).

از وی فقط یک اثر باقی مانده که به فارسی نیز ترجمه شده‌است.

1. بردگی و سفرهای یوهان شیلتبرگر در ایران، آسیا و آفریقا (Bondage and travels Johann Schiltberger: a native of Bavaria in Europe/Asia and Africa) . (1396ش.). ترجمۀ ساسان طهماسبی. تهران: امیرکبیر.

زهرا اجلالی

مرداد ماه 1400ش.